II SA/Bd 591/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2014r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie braku potrzeby indywidualnego nauczania oddala skargę. Orzeczeniem nr [...] r. Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w [...] na podstawie art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm., zwanej w skrócie "u.s.o."), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej A. Sz. (matki dziecka) orzekł o braku potrzeby indywidualnego nauczania O. Sz. W uzasadnieniu organ wskazał, że uczeń diagnozowany był po raz kolejny. Aktualnie został zgłoszony w celu kontynuacji nauczania indywidualnego z uwagi na stan zdrowia, który znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Organ wskazał na informację uzyskaną ze szkoły, z której wynika, że uczeń jest akceptowany przez grupę rówieśniczą, ale sam izoluje się od niej. Nie uczestniczył w żadnej uroczystości klasowej w I semestrze roku szkolnego 2013/2014 mimo, że wcześniej deklarował swój udział oraz było to zalecane przez lekarza prowadzącego. Niechętnie lub wcale nie wychodzi z klasy na przerwę, woli siedzieć sam w sali lekcyjnej. Nie uczestniczył w zajęciach wychowania fizycznego, na które miał chodzić razem z klasą w związku z czym był nieklasyfikowany z tego przedmiotu. Coraz częściej w kontaktach z rówieśnikami daje się zauważyć zdenerwowanie i zagubienie, a także niepewność. W nauce osiąga wyniki dostateczne i dobre. Organ wskazał także na wywiad z matką uczenia, która wskazała, że w okresie listopad – grudzień 2013 uczeń bez kłopotu uczęszczał na zajęcie indywidualne do szkoły. Jednak po przerwie świątecznej ponownie pojawiły się u niego objawy somatyczne, takiej jak bóle brzucha, niekontrolowane grymasy twarzy. Syn ponownie zaczął unikać szkoły i zajęć w szkole. Uczęszczał na terapie psychologiczną w szkole, ale od stycznia zaczął unikać spotkań terapeutycznych. Znajduje się pod opieką lekarza psychiatry. Nadal jest leczony farmakologicznie, w tym względzie widać poprawę. Do szkoły syn był zawożony. Po szkole spotyka się z rówieśnikami. Nie sprawia trudności wychowawczych zarówno w domu jak i w szkole. Matkę niepokoi, że syn ponownie wycofuje się z kontaktów z rówieśnikami. Organ zauważył, że rodzina nie jest objęta terapią rodzinną, mimo że takie zalecenie było zawarte w poprzednim orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania. Organ opisał także wyniki badania psychologicznego i pedagogicznego. W badaniu psychologicznym na podstawie badania sfery emocjonalnej stwierdzono, że uczeń prezentuje przeciętny poziom lęku jako cechy składowej osobowości oraz niski poziom lęku jako stanu w sytuacji badania. Względem poprzedniego badania w poradni nastąpiła poprawa w tym zakresie – poziom lęku ucznia obniżył się do bezpiecznego poziomu. Biorąc pod uwagę informacje uzyskane od rodzica, ze szkoły oraz na podstawie wyników badań psychologiczno - pedagogicznych organ stwierdził, że nie zachodzi potrzeba objęcia ucznia ponownie nauczaniem indywidualnym. Poziom leku prezentowany przez ucznia jest bowiem niski, uczeń jest leczony farmakologicznie z pozytywnym skutkiem, objęty jest terapią psychologiczną w szkole. Zdaniem organu kontynuacja tych działań powinna przynieść pozytywne skutki dla funkcjonowania ucznia. Kontynuacja realizacji obowiązku szkolnego w trybie nauczania indywidualnego w ocenie organu spowoduje prawdopodobnie pogłębianie się izolacji ucznia od grupy rówieśniczej oraz zwiększenia problemów w sferze społecznej. Organ zwrócił uwagę, że uczeń zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego z września 2013 r. miał być stopniowo włączany w system klasowo – lekcyjny oraz funkcjonowanie grupie klasowej, jednakże w praktyce uczeń oraz rodzice nie zrealizowali tego zalecenia – uczeń unikał spotkań z kolegami w większym i mniejszym gronie. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę, iż od września 2014 r. uczeń rozpocznie naukę w gimnazjum, w nowym dla niego otoczeniu, należy dać mu szansę na przygotowanie się do funkcjonowania w grupie klasowej poprzez włączenie go już teraz w zajęcia z grupą odbywające się w znanym dla niego otoczeniu. Rodzina zgodnie z zaleceniem z poprzednich orzeczeń powinna być objęta terapią rodzinną, co dotychczas nie zostało zrealizowane. Ze względu na wyniki badania nieprzystosowania społecznego należy także wziąć pod uwagę objęcie ucznia kształceniem specjalnym dla dzieci i młodzieży zagrożonej niedostosowaniem społecznym, a w konsekwencji objąć go dodatkowymi formami pomocy takimi jak m.in. zajęcia socjoterapeutyczne. Warto otoczyć ucznia opieką i troską w zakresie ponownego włączania go do systemu klasowo – lekcyjnego, zapewnić pomoc koleżeńską w realizacji programu nauczenia oraz zadbać o integrację z kolegami i koleżankami w klasie. W odwołaniu skarżąca podniosła, że nieprawda jest jakoby rodzina nie była objęta terapią rodzinną. Wskazała, że syn uczęszcza na terapię psychologiczną, jest pod stałą opieką psychiatry oraz chodzi na cotygodniowe zajęcia do pedagoga w szkole. Największym jego problemem jest akceptacja rówieśników w szkole – syn boi się odtrącenia. Do Świąt Bożego Narodzenia syn chodził do szkoły systematycznie, wychodził na przerwy do rówieśników, uczęszczał na lekcje w-f z całą klasą. Po każdej dłużej przerwie w chodzeniu do szkoły tj. święta, ferie, syn ma problemy z systematycznym chodzeniem do szkoły, ale przy nauczaniu indywidualnym na nowo wracał do systematycznego chodzenia do szkoły. Zdaniem skarżącej syn jest na siłę wciągany do szkoły, a powinno odbywać się to stopniowo. Decyzją z dnia [...][...] Kurator Oświaty utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w [...]. Organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji oparł się także na dodatkowej opinii specjalistów Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w[...], sporządzonej w toku postępowania odwoławczego. Z opinii tej wynika, że nauczanie indywidualne trwające od IV klasy szkoły podstawowej nie przynosi trwałych efektów w funkcjonowaniu dziecka; można zakładać, że dalsza kontynuacja nauczania indywidualnego pogłębi dotychczasowe problemy emocjonalne i społeczne ucznia. Organ podkreślił, że omówiona opinia jest rzetelna, wiarygodna i znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Wskazał również, że w opinii osób pracujących bezpośrednio z uczniem (wychowawca i psycholog szkolny) jest on akceptowany i lubiany przez klasę; zdaniem pedagoga szkolnego uczeń bez problemu wchodzi do klasy, a podczas przerw zachowuje się tak, jak pozostałe dzieci. Organ odwoławczy podniósł także, że forma pomocy uczniowi w postaci nauczania indywidualnego nie przynosi spodziewanych rezultatów. Pomimo że lekarz specjalista w zaświadczeniu z dnia 5 września 2013 r. podkreślił konieczność objęcia rodziny terapią rodzinna i włącznie ucznia w zajęcia klasą, w dokumentacji dołączonej do wniosku nie ma żadnej informacji o udziale rodziny w terapii. Odnośnie podnoszonego przez skarżącą problemu akceptacji ucznia przez rówieśników organ wskazał, że ze znajdujących się w dokumentacji opinii wychowawcy i psychologa szkolnego wynika, iż syn skarżącej jest traktowany w sposób normalny przez innych uczniów. Zdaniem organu izolowanie syna skarżącej od rówieśników może znacznie pogłębić zaburzenia i nie przyniesie oczekiwanych skutków w postaci poprawy sytuacji szkolnej chłopca. W skardze do sądu administracyjnego A.Sz. , kwestionując stanowisko organu, wskazała na stan zdrowia jej syna, jego dolegliwości i zaburzenia po utracie możliwości nauki indywidualnej, wywołujące konieczność zwiększenia środków farmakologicznych, powołując się przy tym zaświadczenie lekarskie lekarza psychiatry z dnia [...]r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem rozstrzygnąć co do istoty sprawy tj. sam orzec o potrzebie indywidualnego nauczania syna skarżącej. Badając natomiast postępowanie organów administracji w sposób, w jaki Sąd władny jest to uczynić, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu. Podstawą materialnoprawną rozstrzygania w kontrolowanej sprawie, o potrzebie kształcenia specjalnego, są przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w skrócie "u.s.o."). Zgodnie z art. 71b ust. 3 u.s.o. orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Zgodnie zaś z art. 71b ust. 6 u.s.o. minister właściwy do spraw oświaty i wychowania został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, składu zespołów orzekających, trybu ich powołania, szczegółowych zasad działania tych zespołów, trybu postępowania odwoławczego, wzorów orzeczeń oraz szczegółowych zasad kierowania dzieci i młodzieży do kształcenia specjalnego, indywidualnego rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania. Na tej podstawie zostało wydane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008r. w sprawie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. Nr 173 poz. 1072). Podnieść należy, że stosownie do § 6 powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dołączenia do wniosku dokumentacji uzasadniającej wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego - w szczególności wydanych przez specjalistów opinii, zaświadczeń oraz wyników obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich, a także wydanego przez lekarza zaświadczenia o stanie zdrowia dziecka, jeżeli do wydania orzeczenia niezbędna jest informacja o stanie zdrowia dziecka. Przy czym jeśli wniosek dotyczy wydania orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wnioskodawca dołącza do wniosku zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka, w którym lekarz określa okres - nie krótszy jednak niż 30 dni - w którym stan zdrowia dziecka uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły; rozpoznanie choroby lub innej przyczyny powodującej, że stan zdrowia dziecka uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły; zakres, w jakim uczeń, któremu stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, może brać udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, organizowanych z oddziałem w szkole lub indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole. Jeżeli natomiast wnioskodawca nie posiada takiej dokumentacji albo dołączona przez niego do wniosku dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia, badania niezbędne do wydania orzeczenia przeprowadzają specjaliści poradni wskazani przez przewodniczącego zespołu, odpowiednio do posiadanej specjalności. Nie ulega zatem wątpliwości, że wydając orzeczenie o potrzebie bądź braku potrzeby nauczania indywidualnego organ bierze pod uwagę zarówno dokumentację przedstawioną przez wnioskodawcę, jak też może zlecić dodatkowe badania, a ich wyniki uwzględnić w wydanym orzeczeniu. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że nie zachodzi potrzeba nauczania indywidualnego w odniesieniu do syna skarżącej. Przy czym w uzasadnieniu orzeczenia Zespołu Orzekającego Poradni[...], jak i w decyzji Kuratora Oświaty wyjaśniono także, z jakich przyczyn organy uznały, że przy aktualnym stanie zdrowia ucznia nie zachodzi potrzeba nauczania indywidualnego. Należy przy tym wyjaśnić, że zgodnie z regulacjami ustawowymi to zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej rozstrzyga o potrzebie nauczania indywidualnego ucznia. Nawet zatem przedłożenie zaświadczenia lekarskiego wskazującego na taką potrzebę, nie obliguje Zespołu do wydania pozytywnego dla wnioskodawcy orzeczenia, gdyż zaświadczenie takie podlega ocenie wraz z całą dokumentacją zgromadzoną w sprawie. Dlatego też nie można podzielić stanowiska skarżącej, że organy nie wzięły pod uwagę przedstawionego przez skarżącą zaświadczenia lekarza psychiatry. Organy wzięły pod uwagę rozpoznanie zawarte w tym zaświadczeniu wypowiadając się w kwestii poziomu lęku aktualnie obserwowanego u ucznia i jego wpływie na możliwość uczestniczenia w zajęciach szkolnych, natomiast nie były zobligowane do uwzględnienia zaleceń lekarza co do sposobu nauczania. Organy powołały się na wyniki przeprowadzonych badań, z których wynika, że uczeń nie wymaga nauczania indywidualnego, a jedynie zajęć terapeutycznych i takie też zalecenia zostały zawarte w orzeczeniu. Z brzmienia art. 71b ust. 1a ustawy o systemie oświaty wynika jednoznacznie, że indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Podstawą do stwierdzenia potrzeby nauczania indywidualnego nie może być zatem każdego rodzaju stan zdrowia dziecka utrudniający uczęszczanie do szkoły, ale jedynie taki stan, który utrudnia uczęszczanie w sposób "znaczny". Nie można uznać, że występuje "znaczne" utrudnienie w sytuacji, kiedy możliwe jest uczęszczanie dziecka do szkoły, o ile jednocześnie poddawane jest ono zajęciom terapeutycznym. Z akt sprawy wynika, że mimo zaleceń uczeń za takich zajęć nie korzysta. Należy podkreślić, że w myśl § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej Zespół orzekający na wniosek rodziców wydaje nowe orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania w razie zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia. Możliwe jest zatem wydanie takiego orzeczenia w przyszłości, jeżeli pomimo realizacji zaleceń terapeutycznych stan zdrowia dziecka pogorszy się i będzie utrudniał, w sposób znaczny, uczęszczanie do szkoły. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd oddalił skargę.