II SA/Bd 597/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi Justyny C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie postanawia odrzucić skargę Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006r., nr [...] w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie dotyczącej rozpatrzenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Zaskarżone postanowienie organ wydał na podstawie art. 37 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1 071). Organ pouczył jednocześnie skarżącą , że w związku z wydanym postanowieniem przysługuje jej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. W rozpoznawanej sprawie należy wyjaśnić na wstępie ,że zażalenie służy wyłącznie od postanowień wskazanych w kodeksie i tylko wtedy, gdy kodeks tak stanowi. (art. 141 § 1 Kpa). Tak więc w odniesieniu do zażaleń przyjęta jest reguła, że służy ono jedynie wówczas, gdy przepis kodeksu wyraźnie upoważnia do wniesienia tego środka zaskarżenia. Zażalenie na postanowienie przysługuje w następujących wypadkach przewidzianych w kodeksie: art. 31 § 2, art. 59 § 1, art. 74 § 2, art. 88 § 1 i 2, art. 96, 101 § 3, art. 106 § 5, art. 108 § 2, art. 113 § 3, art. 119 § 1, art. 152 § 2, art. 159 § 2, art. 261 § 3, art. 264 § 2 i art. 219). Należy rozróżnić zażalenie na postanowienie od zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 Kpa.). Zażalenie, o którym mowa w komentowanym przepisie, jest swoistym środkiem prawnym, bowiem nie służy od postanowień (art. 141 § 1), lecz na zachowanie się (bezczynność) organu administracji publicznej . Z brzmienia art. 37 § 1 wynika, że zażalenie służy na niezałatwienie sprawy w terminie określonym wart. 35 lub ustalonym w myśl art. 36. Należy jednak przyjąć, że zażalenie przysługuje wówczas, gdy organ prowadzący postępowanie: 1) nie załatwił sprawy niezwłocznie (art. 35 § 2), 2) nie załatwił sprawy przed upływem terminu określonego wart. 35 § 3, chociaż był obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki jeszcze przed upływem terminu, 3) nie załatwił sprawy w terminie określonym wart. 35 § 3, 4) nie załatwił sprawy w terminie skróconym (art. 35 § 4), zawiadomił stronę o zwłoce w załatwieniu sprawy i wyznaczył nowy termin, lecz strona kwestionuje termin wyznaczony w myśl art. 36 § 1, 5) zawiadomił stronę o zwłoce w załatwieniu sprawy i wyznaczył nowy termin, lecz nie załatwił sprawy w tym terminie. Zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, którego skutkiem jest uruchomienie działania nadzorczego organu wyższego stopnia (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983, s. 160), wnosi się bezpośrednio do tego organu. Organ wyższego stopnia rozpatruje zażalenie w granicach art. 37 § 2. W razie uznania zasadności zażalenia organ wyższego stopnia: 1) wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy (tak sytuacja nastąpiła w rozpoznawanej sprawie). Przepis art. 37 § 2 nie określa formy prawnej wyznaczenia tego terminu. Należy przyjąć, że organ wyznaczający na podstawie tego przepisu nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisami art. 12 § 2 i art. 35 § 1, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu w formie postanowienia (B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie, 1996, s. 118). Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne. Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia, na które stronie nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia. Niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu i w sądowym postępowaniu ze skargi na bezczynność może ewentualnie podważać stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Zob. także postanowienie NSA z dnia 17 października 1997 r., IV SAB 31/97, OSP 1998, z. 10, poz. 185 z glosą B. Adamiak, że: "Warunkiem wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność naczelnego organu administracji państwowej (art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) jest uprzednie złożenie zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. Niezłożenie takiego zażalenia stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzucenie". Pogląd ten jest nadal aktualny (por. art. 52 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270) skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Na postanowienie wydane w trybie art. 37 Kpa nie przysługuje zażalenie, a pouczenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest wadliwe. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art.58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę jako niedopuszczalną.