II SA/Bd 597/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Przemysław Rauchut po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi B. i W. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), nakazał D. i J. D., H. i R. Ch., E. i A. M., B. i M. Ł., T. i M. Z., W. Z., Z. i H. Ch., B. Sz., E. i B. T., H. R., M. M., H. i J. Z. oraz Gminie T. w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, znajdującym się na terenie działki o nr ewid. 2246/4 w T. przy ul. [...][...] wykonanie, w terminie do 31.10.2010 r. poniższych czynności: 1. zabezpieczenie okien w ścianie szczytowej (parter i l piętro) od strony działki o nr ewid. 2251/2 kurtynami okiennymi ognioodpornymi o klasie odporności ogniowej E60 z wyzwalaczami termicznymi, 2. wyposażyć drogi ewakuacyjne pozbawione oświetlenia naturalnego w oprawy oświetlenia ewakuacyjnego, 3. wyposażyć budynek w przeciwpożarowy główny wyłącznik prądu umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku, 4. umieścić w widocznych miejscach instrukcję postępowania na wypadek pożaru wraz z wykazem telefonów alarmowych. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie orzekający organ podniósł, że postępowanie administracyjne w sprawie dotyczy samowolnie zrealizowanego budynku mieszkalnego, wielorodzinnego, dwukondygnacyjnego, usytuowanego na działce nr ewid. 2246/4 przy ul. [...]. Ów budynek wybudowany został w 1972 r. dla Państwowego Ośrodka Maszynowego "[...]" w [...] jako hotel robotniczy, natomiast w 1992 r., na skutek likwidacji ww. Ośrodka, budynek przejęła Gmina[...]. Wskazano, że rozbudowa budynku w kierunku działki o nr ewid. 2246/1 dokonana została na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., znak:[...], a adaptacja ww. obiektu na mieszkalny nastąpiła w 1995 r. i obecnie stanowi on współwłasność z Gminą [...], osób, które uzyskały prawo użytkowania wieczystego gruntu i dla których ustanowiona została odrębna własność lokali oraz udział w prawie własności części wspólnych budynku na podstawie notarialnych umów sprzedaży od Gminy [...]. Organ I instancji poczynił działania mające na celu ustalenie, czy na realizację przedmiotowego budynku inwestor posiadał pozwolenie na budowę, wymagane na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31.01.1961 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r., Nr 7 poz. 46 z późn. zm.), lecz nie wykazały one, aby inwestor takim dokumentem przed rozpoczęciem robót dysponował. W związku z tym, że budowę ww. budynku zakończono w 1972 r. tj. przed wejściem w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., sprawę rozpatrzono w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24.10.1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), gdyż zgodnie z art. 103 ust. 2 obowiązującego Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne - do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji w postępowaniu wyjaśniającym, prowadzonym w mniejszej sprawie wykluczył istnienie przesłanek, zawartych w art. 37 ust. 1 Prawa Budowlanego z 1974 r., obligujących organ do orzeczenia nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego. Lokalizacja przedmiotowego budynku nie narusza bowiem przepisów o planowaniu przestrzennym (zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym Uchwałą Nr XLIX/432/98 Rady Miejskiej w [...] z dnia 27.03.1998 r.) i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z ustaleń organu I instancji wynika, iż w ścianie szczytowej przedmiotowego budynku, oddalonej o ok. 83 cm od granicy sąsiedniej działki nr ewid. 2251/2 stanowiącej własność B. i W. S., znajdują się dwa otwory okienne (po jednym na każdej kondygnacji). Ponadto ustalono, że ściana przedmiotowego budynku z otworami okiennymi, od strony działki o nr ewid. 2250/2, usytuowana jest w odległości ok. 3 m od granicy tej działki oraz ściana ww. budynku z otworami okiennymi od strony działek o nr ewid. 2252/50 i 2252/2 zlokalizowana jest w odległości ok. 3,5 m od granicy z tymi działkami. Zdaniem [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego powyższe okna powstały podczas budowy tej części budynku w 1972 r., przy czym istnienie przedmiotowych okien w ścianie szczytowej ww. budynku w latach 70 - tych oraz fakt ich powstania w trakcie jego budowy potwierdzają zeznania pracowników POM – K. K., H. R. oraz D. P. Istnienie spornych okien w ścianie szczytowej potwierdza również inwentaryzacja ww. obiektu przeprowadzona w 1993 r. Zdaniem organu istnienie otworów okiennych w ścianach budynku mieszkalnego narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednakże przez lata nie były one przedmiotem protestów i uwag, a zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 28.02.2000 r., sygn. akt: SA/Ka 367/98) nie można żądać likwidacji otworów okiennych istniejących ponad 30 lat, które nie stanowiły dotychczas przedmiotu sporu. Ponadto wskazano, że z akt sprawy wynika, iż granica między posesjami nr ewid. 2246/4 i 2251/2, przy której usytuowana jest ściana szczytowa budynku wielorodzinnego ze spornymi oknami powstała w 1976 r., na skutek wtórnego podziału działki 2251, z której wydzielona została działka nr 2251/1 i działka nr 2251/2, czego dowodem jest zapis w akcie notarialnym z dnia 22.10.1976 r. (Repertorium [...] r.). Zgodnie bowiem z treścią odpisu aktu notarialnego strony umowy tj. U. B. i jej syn P. B. wnieśli o wydzielenie działki nr 2251/1 oraz sprzedali Państwowemu Ośrodkowi Maszynowemu w [...] ww. działkę, na której znajdowała się część budynku ośrodka szkoleniowego, wybudowanego przez ten Ośrodek i obecnie działka, na której znajduje się przedmiotowy budynek ma przypisany nr ewid. 2246/4 (wypis z rejestru gruntów z 2003 r.). Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że usytuowanie przedmiotowego budynku (tym samym spornych otworów okiennych w ścianie szczytowej tego budynku) w odległości 83 cm od granicy z sąsiednią posesją nie naruszało przepisów dot. odległości usytuowania budynków od innych budynków lub granic działki, gdyż w okresie budowy rzeczonego budynku granicy między przedmiotowymi posesjami nie było. Ponadto organ I instancji wskazał, iż nie jest wystarczające wykazanie, że zostały naruszone warunki techniczne, ale konieczne jest wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia (por. wyrok z dnia 14.10.2004 r. WSA w Rzeszowie SA/Rz 753/03). Zwrócono uwagę, że ze znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego przy ul. [...] wraz z inwentaryzacją budowlaną i oceną techniczną oraz ekspertyzy technicznej stanu instalacji i osprzętu elektrycznego, jak i protokołów okresowych kontroli, nie wynika, aby przedmiotowy budynek powodował ww. zagrożenia czy pogorszenie warunków. Wobec stwierdzonych usterek instalacji elektrycznej organ I instancji, decyzją z dnia [...] r. znak: [...], utrzymaną w tym zakresie w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. znak: [...], nakazał ich naprawę. Z przedłożonej ekspertyzy technicznej bezpieczeństwa pożarowego oraz z postanowienia [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r. znak: [...] wynika, że po zabezpieczeniu okien w ścianie szczytowej (parter i I piętro) od strony działki o nr ewid. 2251/2 kurtynami okiennymi, ognioodpornymi o klasie odporności ogniowej E60 z wyzwalaczami termicznymi, budynek nie będzie stanowił niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz zapewnione będą warunki bezpieczeństwa pożarowego i ewakuacji, a także prowadzenia akcji ratowniczo - gaśniczej. Ponadto w ww. ekspertyzie, w celu spełnienia wymaganych zabezpieczeń przeciwpożarowych, wynikających z obowiązujących przepisów, wskazano na konieczność wyposażenia dróg ewakuacyjnych, pozbawionych oświetlenia naturalnego, w oprawy oświetlenia ewakuacyjnego, wyposażenia budynku w przeciwpożarowy wyłącznik główny prądu, umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku, a także umieszczenia w widocznych miejscach instrukcji postępowania na wypadek pożaru wraz z wykazem telefonów alarmowych. Mając na względzie powyższe, Powiatowy Inspektor, kierując się art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., decyzją z dnia [...] r. znak: [...], nakazał współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w [...] wykonanie ww. czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego przy ul. [...] w [...], do stanu zgodnego z przepisami. Dodano też, że pomimo tego, iż samowolnie wybudowana część budynku przy ul. [...] w [...] została wybudowana jako ośrodek szkoleniowy i hotel robotniczy, to niniejsze postępowanie legalizacyjne dotyczy już budynku mieszkalnego wielorodzinnego. W odwołaniu od powyższej decyzji B. i W. S. wyrazili niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia organu I instancji podnosząc, iż montaż kurtyn okiennych, ognioodpornych o klasie odporności ogniowej E60 z wyzwalaczami termicznymi nie poprawi ich bezpieczeństwa oraz warunków korzystania z własnej działki. Odwołujący się podważyli argumentację organu odnoszącą się do kwestii tytułu prawnego oraz właściwego umiejscowienia budynku przy ul. [...] w trakcie jego realizacji. W ocenie skarżących okna wychodzące na ich posesję stanowią dla nich sporą uciążliwość, wpływając negatywnie na sposób korzystania z przydomowego ogrodu. Tą okoliczność strony odniosły również do okien w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzja z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w całości potwierdził prawidłowość dokonanych przez organ I instancji ustaleń stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy. Odnosząc się do wniesionego odwołania organ wyjaśnił, iż prowadzone przez PINB w [...] postępowanie naprawcze wobec samowolnie zrealizowanej w 1972 r. części budynku przy ul. [...], obejmowało również wykonane w tym budynku sporne okna (m.in. umieszczone w ścianie szczytowej), lecz przeprowadzone postępowanie wykluczyło istnienie przesłanek wynikających z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., obligujących do wydania nakazu rozbiórki. Zdaniem organu odwoławczego, naruszone zostały warunki techniczne, określające właściwe odległości ścian budynku z oknami w stosunku do granic działki sąsiedniej, dlatego słusznie organ I instancji, zgodnie z art. 40 ww. ustawy, mając na uwadze bezpieczeństwo pożarowe, nakazał wykonanie zmian i przeróbek w obiekcie zgodnie z ekspertyzą techniczną bezpieczeństwa pożarowego, sporządzoną przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia oraz uzgodnioną przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, postanowieniem z dnia [...] r. znak:[...]. Wobec zarzutu skarżących dotyczącego utrudnienia korzystania z ich posesji na skutek usytuowania okien w ścianie szczytowej budynku w odległości ok. 83 cm od granicy z ich działką, wyjaśniono, iż pogorszenie się warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, musi być kwalifikowane cechą niedopuszczalności. Organ zauważył też, że lokalizacja budynku skarżących w zabudowie mieszkaniowej na terenie, objętym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym Uchwałą Nr XLIX/432/98 Rady Miejskiej w [...] z dnia 27.03.1998 r., utrudnia zachowanie pełnej intymności na posesji, a pomocne w tym może być np. właściwe zagospodarowanie działki. W skardze do Sądu B. i W. S. wnieśli o sprawdzenie legalności zapadłych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Zdaniem skarżących cały budynek położony przy ul. [...] w T. jest samowolą budowlaną, zwracając przy tym uwagę na niezgodne z właściwymi przepisami odległości od sąsiadującej z ich działką ściany tego budynku wyposażonej w okna. Podniesiono, że twierdzenie o braku zgłaszanych zastrzeżeń w ciągu 30 lat jest mylne, z uwagi na zmieniających się często właścicieli nieruchomości. W ocenie skarżących sporne otwory okienne zaprojektowane były pierwotnie do innych celów niż obecnie są wykorzystywane. Skarżący podnieśli, że rozbudowa i przebudowa spornego budynku miała miejsce w 1994 r. i w kontekście tej daty należy rozpatrywać legalność dokonanych prac budowlanych. Ich zdaniem należy doprowadzić do legalizacji budynku stanowiącego samowolę budowlaną, lecz bez wpływania na zakres korzystania z ich własności. Skarżący podważyli też argumentację organu odnoszącą się do kwestii tytułu prawnego oraz właściwego umiejscowienia budynku przy ul. [...] w trakcie jego realizacji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie było to, że przedmiotowy budynek został wzniesiony przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane a także, że został on postawiony bez wymaganego w dacie jego budowy pozwolenia. Ze względu na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm.) powyższe ustalenie wskazywało na konieczność prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlanego (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm). Zgodnie zaś z art. 37ust 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Poza sporem pozostaje, że lokalizacja przedmiotowego budynku jest zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym Uchwałą Nr XLIX/432/98 Rady Miejskiej w [...] z dnia 27.03.1998r. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania zastosowanie omawianego przepisu mogłaby zatem nastąpić tylko wówczas, gdyby organ jednoznacznie wykazał, że wybudowany niezgodnie z prawem obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ocenie Sądu słusznie organy orzekające przyjęły, iż w niniejszej sprawie powyższa przesłanka nie zachodzi. Prawidłowo dokonano interpretacji przepisu art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. wywodząc, że do zastosowania tego przepisu nie jest wystarczające wskazanie jedynie, że obiekt został wzniesiony z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych. Przesądzające znaczenie w tej kwestii miała ekspertyza techniczna budynku mieszkalnego przy ul. [...] w T. wraz z inwentaryzacją budowlaną oraz ekspertyza techniczna bezpieczeństwa pożarowego, z których nie wynika, aby przedmiotowy budynek powodował wskazane w art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. zagrożenia czy pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Rozpoznając niniejszą sprawę nie można pominąć faktu, że umiejscowienie ściany budynku z otworami okiennymi w odległości ok.85cm. od granicy z działką skarżących nie było spowodowane podjęciem przez właścicieli tego obiektu jakichkolwiek robót budowlanych, lecz było wyłącznie konsekwencją dokonanego w 1976r. podziału działki nr 2251, na której znajdował się przedmiotowy budynek, na dwie działki: nr 2251/1 i nr 2251/2. Konsekwencją tego podziału była bowiem zmiana położenia istniejącego budynku w stosunku do granicy działki. Brak jest zatem normatywnej podstawy dopuszczającej nakazanie likwidacji okien tylko dlatego, że doszło do podziału nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym na dwie działki, a okna w ścianie przy granicy dobrowolnie ustalonej przez poprzedników prawnych skarżących są zarzewiem sporów sąsiedzkich pomiędzy obecnymi właścicielami tych działek. Nie można zatem przyjąć poglądu wyrażonego przez skarżących, że zmiana okoliczności, wynikła z podziału działki dokonanego już po wzniesieniu budynku, uzasadnia stwierdzenie jego "nieprawidłowego stanu technicznego". Warunki techniczne, na które powołują się skarżący zostały określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Przepisy tego rozporządzenia, stosownie do jego § 2, mają zastosowanie "przy projektowaniu i budowie, w tym także rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2". Ten zaś ostatni przepis stanowi, że przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a także oświetlenia awaryjnego stosuje się z uwzględnieniem § 2 ust. 2 również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi. Przepis § 2 rozporządzenia w zakresie norm określających odległości sytuowania obiektu od granicy działki nie odnosi się do sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie. Sporne okna powstały w trakcie budowy obiektu w 1972r., na działce nr 2251 przed jej podziałem, a zatem w rozpatrywanej sprawie nie można dopatrzyć się powstania stanu niezgodności z obowiązującymi przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki już od momentu wybudowania spornego obiektu. Postępowanie administracyjne wykazało jednakże, że budynek nie spełnia normy techniczno-budowlanych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego i oświetlenia awaryjnego. W tej sytuacji organy słusznie uznały za uzasadnione zastosowanie przepisu art. 40 omawianej ustawy, zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 właściwy terenowy organ administracji państwa wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w określonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie domagali się nakazania likwidacji spornych okien upatrując w takim rozstrzygnięciu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc się do tego żądania wskazać należy, że wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji zgodnej z oczekiwaniami strony skarżącej i tak nie doprowadziłoby do stanu zgodnego z prawem, gdyż nie byłby spełniony przepis § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który stanowi, że budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).