II SA/Bd 598/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 13 listopada 2007r. sprawy skargi G.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 598/07 UZASADNIENIE Decyzją z ... kwietnia 2007 r., Nr ... Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B. na podstawie 163 kpa w związku z art. 106 ust.5 oraz art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2004 r. Nr 64 , poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 104 i 108 kpa w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wniósł zmianę do wydanej decyzji z dnia ... listopada 2006r., znak: ... oraz do decyzji z dnia ... kwietnia 2007r. znak: ... dotyczącej ponoszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w P. w części dotyczącej: – ustalenia dla G. J. odpłatności od dnia ....12.2006r w wysokości ... zł co stanowi 70% posiadanego dochodu netto, wnoszonej bezpośrednio przez skarżącą w kasie Domu. – ustalenia odpłatności ponoszonej przez Miasto B. od dnia ....12.2006r. do dnia ....03.2007r, w kwocie ... zł miesięcznie, co stanowi różnicę pomiędzy średnim kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w P., a opłatą wnoszoną przez G. J.. – ustalenie odpłatności ponoszonej przez Miasto B. od dnia ....04.2007r w kwocie ... zł miesięcznie, co stanowi różnicę pomiędzy średnim kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w P., a opłatą wnoszoną przez G. J.. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, iż średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w P. w roku 2006 wynosił ... zł natomiast od kwietnia 2007r. wynosi ... zł. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wyżej cyt. ustawy, jako mieszkaniec domu pomocy społecznej ponosi skarżąca opłatę w wysokości 70% swojego dochodu. Jak wynika z nadesłanych przez DPS w P. dokumentów (data wpływu do MOPS ....04.2007r) zmieniła się wysokość posiadanego dochodu własnego tj. renta z ZUS, która od grudnia 2006r. wynosi - ... zł netto, jednak w przypadku strony zmiana dochodu nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego tj. ... zł, zatem odpłatność za Dom Pomocy Społecznej w P. za rok 2007r nadal pozostaje bez zmian, zwiększa się natomiast kwota pozostająca do dyspozycji. Różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w P. od kwietnia 2007r, tj. ... zł ponosić będzie Miasto B.. Z tego też względu ustala się odpłatność w wysokości ... zł, co stanowi 70% posiadanego dochodu netto. Odpłatność wnoszona w kasie Domu - nie później niż do ostatniego dnia każdego miesiąca. W przypadku zgonu opłatę uiszczają spadkobiercy z masy spadkowej. Każda zmiana wysokości pobieranych świadczeń będzie powodowała zmianę odpłatności i wydanie nowej decyzji administracyjnej. Organ podkreślił także, iż różnicę między średnim kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w P., a opłatą wnoszoną przez skarżącą zgodnie z powyższą decyzją dopłacać będzie Miasto B.. Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia siostra skarżącej legitymująca się zgodnie z art. 33 kpa pełnomocnictwem, wskazała, iż sprawa dotyczy nie wysokości tylko czasu, który upłynął od momentu zmiany wysokości renty. Zdaniem odwołującej decyzja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. dotarła do Domu Pomocy Społecznej w grudniu 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia ... maja 2007 r., Nr ... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy uznał, że decyzja została wydana w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem istniejącego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa wskazując, iż stosownie do treści art. 60 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 pkt 1 - opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi m. in. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu. Organ odwoławczy wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia ... listopada 2006 r. znak: ... ustalił odpłatność za pobyt w DPS w wysokości ... zł. Następnie w wyniku otrzymanych w dniu ... kwietnia 2007 r. dokumentów z Domu Pomocy Społecznej w P., decyzją z dnia ... kwietnia 2007 r. znak: ... ustalił odpłatność od skarżącej za pobyt od dnia ... stycznia 2007 r. w kwocie ... zł, wielkość tę ustalono na podstawie dochodów z miesiąca marca 2007 r., a zaskarżoną decyzją z dnia ... kwietnia 2007 r. znak: ... zmienił wysokość odpłatności od dnia ... grudnia 2006 r. do kwoty ... zł. Powyższe podyktowane zostało otrzymaniem kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że w miesiącach od grudnia 2006 r. do marca 2007 r. wystąpiła różnica w dochodach G. J.. Organ odwoławczy podkreślił także, że zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji określił wysokość odpłatności ponoszonej przez G. J. i Miasto B., a decyzja została wydana dopiero w miesiącu kwietniu, bowiem informacja z Domu Pomocy Społecznej w P. wpłynęła do organu w dniu ... kwietnia 2007 r. W skardze wniesionej do Sądu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc argumenty wywiedzione już w odwołaniu. Ponadto powołał się na to, że w przedmiotowej sprawie decyzja z ZUS o zmianie wysokości renty była w posiadaniu Domu Pomocy Społecznej już w grudniu i nie zrozumiałym jest dla niej, aby w dobie komputeryzacji, telefonów i faksów załatwienie sprawy trwało, aż cztery miesiące. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. narusza przepisy postępowania. Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej winny przestrzegać zasady praworządności tzn. działać na podstawie przepisów prawa. Zasada ta została podkreślona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) stanowiącym, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Podstawę materialnoprawną do wydania decyzji organu pierwszej instancji z dnia ... kwietnia 2007 r. nr ... stanowił art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy. Zgodnie z jego treścią decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Decyzję można także zmienić lub uchylić, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12, art. 107 ust. 5 powyższej ustawy. Należy, zatem rozważyć, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wynikające z treści powołanego przepisu dające podstawę do zmiany decyzji przez organ administracji. Odnosząc się do pierwszej przesłanki, przez zmianę przepisów prawa należy rozumieć zmianę konkretnego przepisu lub uchylenie tego przepisu. Sytuacja taka w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Natomiast zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej strony ma miejsce wówczas, gdy wiąże się z podstawą przyznania świadczenia, czyli dochodu rodziny. Zmiana ta może być związana zarówno z poprawą sytuacji, ale może być również wynikiem jej pogorszenia. Sytuacja taka w rozpatrywanej sprawie wystąpiła. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w P. w roku 2006 wynosił ... zł natomiast od kwietnia 2007r. wynosi ... zł. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wyżej cyt. ustawy, jako mieszkaniec domu pomocy społecznej ponosi skarżąca opłatę w wysokości 70% swojego dochodu. Jak wynika z nadesłanych przez DPS w P. dokumentów (data wpływu do MOPS ....04.2007r.) zmieniła się wysokość posiadanego dochodu własnego tj. renta z ZUS, która od grudnia 2006r wynosi - ... zł netto, jednak w przypadku skarżącej zmiana dochodu nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego tj. ... zł, zatem odpłatność za Dom Pomocy Społecznej w P. za rok 2007r nadal pozostaje bez zmian, zwiększyła się natomiast kwota pozostająca do dyspozycji. Różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w P. od kwietnia 2007r, tj. ... zł ponosić będzie Miasto B.. Z tego też względu ustala się odpłatność w wysokości ... zł, co stanowi 70% posiadanego dochodu netto. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację skarżącej, a tym samym została spełniona przesłanka z art. 106 ust. 5 wskazanej wyżej ustawy, uzasadniająca zmianę decyzji w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Przy ustalaniu terminu, od którego zmienia się wysokość odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej należy wziąć pod uwagę, że decyzja wydawana w tym zakresie ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne dopiero od chwili jej uostatecznienia. W związku z tym termin, od którego została zmieniona decyzja w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ustalono nieprawidłowo. Posiadanie przez organ informacji, że sytuacja materialna skarżącej uległa zmianie, powinna wywrzeć tylko ten skutek, iż prawidłowo, stosownie do unormowań art. 59 ust. 1 oraz art. 106 ust. 5 wskazanej ustawy, organ pomocy społecznej powinien był ustalić odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej na dzień orzekania w przedmiotowej sprawie, a nie z mocą wsteczną od dnia ... grudnia 2006 r. Zważywszy na powyższe, należy stwierdzić, iż dopiero faktyczna zmiana sytuacji materialnej skarżącej może uzasadniać zmianę wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i to ze skutkiem na przyszłość, tzn. z pierwszym dniem następnego miesiąca – ponieważ świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są na okres miesiąca kalendarzowego, a przepisy ustawy nie określają, aby zmiana wysokości świadczenia następowała z dniem czy miesiącem, w którym zaistniało zdarzenie uzasadniające zmianę. Dlatego też stwierdzenie przez organ administracyjny ziszczenia się przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wiąże się, więc z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc, brak jest, więc jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać ową decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej ex tunc, np. z chwilą zaistnienia zmiany sytuacji dochodowej uprawnionej osoby. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. powinno rozważyć sygnalizowane wyżej nieprawidłowości i od poczynionych ustaleń uzależnić dalszy przebieg postępowania, a w szczególności zastosować właściwy tryb postępowania wskazany w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.