II SA/Bd 600/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2008r. sprawy ze skargi V.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 600/08 Uzasadnienie Komendant Placówki Straży Granicznej w B. decyzją nr [...]z dnia [...]r. na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694 z późn. zm.) zobowiązał do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 9 kwietnia 2008 r. obywatelkę Białorusi S. V. wraz z małoletnią córką B. S. Uzasadniając decyzję wskazano, że S. V. przebywa w Polsce nielegalnie, albowiem posiadana wiza utraciła swą ważność [...]r. i nie uprawniała do wykonywania pracy w Polsce, a mimo tego ww. obywatelka Białorusi nie posiadając zezwolenia Wojewody [...] wykonywała pracę prowadząc handel odzieżą na targowisku miejskim w T. przy ul. C., gdzie zatrzymano ją w trakcie kontroli. Odwołanie od tej decyzji złożyła ww. obywatelka Białorusi. Wskazała w nim m.in., że przebywając w Polsce zamierza zawrzeć związek małżeński z ojcem jej dziecka wskazanego w decyzji, stwierdzając m.in. ".... pragniemy być całą rodziną, żeby dzieci miały ojca, ojciec miał swoje dziecko przy sobie". Wskazała także na toczącą się sprawę przed sądem rodzinnym. Wojewoda [...]decyzją z [...]r. –[...]na podstawie ww. ww. przepisów ustawy z 13 czerwca 2003 r. oraz art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zobowiązania do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i wyznaczył nowy termin, do 7 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że S. V. wjechała do Polski dnia 10 sierpnia 2005 r. przez przejście graniczne Terespol, legitymując się oraz ważną wizą krótkoterminową do 3 października 2005 r., która nie uprawnia do wykonywania pracy i nie opuściła terytorium RP, w związku z czym przeterminowała dozwolony wizą okres pobytu. Zdaniem organu odwołanie nie zawiera elementów, które uzasadniałyby zmianę decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. Nic nowego nie wnosi także do sprawy toczące się postępowanie przez sądem rodzinnym. Uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej terminu zobowiązania do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynika z faktu, że pierwotny termin nie został utrzymany w związku z toczącą się procedurą odwoławczą. Na powyższą decyzję V. S. złożyła skargę wskazując na swoją sytuację rodziną i toczące się postępowanie w sądzie rodzinnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U, Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z wszystkim przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności decyzji nie tylko w kontekście przepisów wskazanych w zaskarżonej decyzji ale w kontekście przepisów całego systemu prawnego obwiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej. Podkreślenie tej ostatniej kwestii w niniejszej sprawie jest szczególnie istotne zważywszy m.in. na treść skargi a wcześniej i odwołanie skarżącej, która wskazuje m.in. na swoją sytuację rodziną. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca w toku postępowania wielokrotnie wskazywała na swoją sytuację rodzinną wyjaśniając m.in., że ojcem dziecka, o którym mowa w obu decyzjach jest obywatel Polski, z którym zamierza zawrzeć związek małżeński po załatwieniu spraw w sądzie rodzinnym. Organ powyższych okoliczności nie sprawdził uznając, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają one istotnego znaczenia. Tymczasem należy zwrócić uwagę, że już w (prawomocnym) wyroku z dnia 27 czerwca 2007 r. II SA/Bd 351/07 dotyczącym podobnej decyzji organu jak w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności podpisana w dniu 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284) gwarantuje w art. 8 ust. 1 każdemu, a więc również wszystkim cudzoziemcom znajdującym się w zakresie jurysdykcji państwa, prawo do poszanowania życia rodzinnego. Podobny zapis zawiera Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, otwarty do podpisu w Nowym Jorku w dniu 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz.167), który w art. 17 stanowi, że nikt nie może być narażony między innymi na samowolną lub bezprawną ingerencję w jego życie prywatne, rodzinne, dom, czy korespondencję. Zgodnie zaś, z art. 8 ust. 2 wymienionej Konwencji, ingerencja władzy publicznej w korzystanie z prawa do życia rodzinnego jest dopuszczalna - tylko w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Z kolei w art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. sformułowana została zasada, iż ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP, stanowi część krajowego porządku prawnego i ma pierwszeństwo przed ustawą, jeśli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Nie może budzić wątpliwości, że pojęcie rodziny w rozumieniu art. 8 Konwencji jest szersze, niż to wynika z definicji członka rodziny zawartej w art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. W świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka pojęcie życia rodzinnego odnosi się do rodzin opartych tak na małżeństwie, jak i związkach nieformalnych. Poza tym w zakres życia rodzinnego wchodzą związki między rodzicami a dziećmi. Na podstawie Konwencji podlegają ochronie więzi rodzinne pomiędzy dzieckiem i ojcem nawet wówczas, gdy łączy ich jedynie więź biologiczna, a nie prawna, o ile istniejące między nimi stosunki wskazują na istnienie rzeczywistych więzi rodzinnych. Decyzja zobowiązująca do opuszczenia kraju, podobnie jak decyzja wydalająca z kraju, ingeruje niewątpliwie w życie rodzinne. Również żadna z wymienionych w art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przesłanek uzasadniających ingerencję władzy publicznej w życie rodzinne nie stanowi, że sam fakt naruszenia prawa przez cudzoziemca przesądza o konieczności takiej ingerencji. Artykuł 8 ust. 2 Konwencji wymaga, by ingerencja władzy publicznej, była konieczna i miała na celu ochronę wartości w nim wskazanych. Okoliczności wskazywane przez skarżącą wymagały więc wszechstronnego zbadania stosownie do treści przepisów art. 6-8 oraz 75, 77 § 1 i 80 kpa nie zaś bagatelizowania czy wręcz ignorowania ich, jak to miało miejsce w postępowaniu zaskarżonej decyzji. Powyższe okoliczności nie były przedmiotem wnikliwiej analizy żadnego z wydających rozstrzygnięcia organów, bowiem rozpoznając sprawę nie uwzględniły one art. 8 Konwencji. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu niezbędne było też wskazanie i jednocześnie wykazanie, iż konieczność zobligowania skarżącej do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spowodowana została konkretnie względem na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia, moralności lub ochronę prawa i wolności innych osób. Wymagałoby to poczynienia ustaleń odnoszących się do przyszłości, mianowicie prognozy skutków dalszego pobytu skarżącej w Polsce. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani decyzji ją poprzedzającej nie wynika, by w ogóle analizowano przesłanki uzasadniające realne zagrożenie ze strony skarżącej dla wskazanych wyżej wartości chronionych przepisem ust. 2 art. 8 Konwencji. Obydwa organy ograniczyły się do ogólnikowego stwierdzenia, iż z uwagi na naruszenie obowiązującego porządku prawnego, tj. art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, pobyt cudzoziemki i jej małoletniej córki na terenie Polski jest niepożądany. Podnieść w tym miejscu należy, że przebywanie po upływie ważności wizy nie zawsze musi przesądzać o stworzeniu przez cudzoziemca w przyszłości zagrożenia dla porządku prawnego, czy też porządku publicznego. Reasumując celem podjęcia decyzji zobowiązującej skarżącą i jej córkę do opuszczenia Polski niezbędne było, nie tylko spełnienie przez nie warunku wymienionego w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., lecz również musiały być wykazane przesłanki, o których mowa w art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uznając, iż w powyższym aspekcie sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, bowiem w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania nakazujących organom administracji publicznej w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, inaczej mówiąc - dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uwzględnić nie tylko interes społeczny, lecz również słuszny interes obywatela (art. 7 kpa), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy orzeczono - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) jak w sentencji. Dopiero po dokonaniu weryfikacji twierdzeń skarżącej i dokonaniu dalszych niezbędnych ustaleń organ będzie mógł rozstrzygnąć sprawę stosowne do zasad wskazanych w art. 6 i 7 kpa, czyli zasady państwa prawa i zasady praworządności, nie ograniczając swego rozstrzygnięcia tylko do przepisów, które miał na uwadze lecz uwzględniając także przepisy wskazane w niniejszym uzasadnieniu, co po myśli art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie dla organu wiążące.