II SA/Bd 606/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w domu opieki społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. [...] Prezydent Miasta B., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 104 ust. 1-3 oraz art. 61 ust 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., dalej powoływanej jako ups) orzekł o zwrocie przez skarżącą G. K., w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji, należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w N. w kwocie [...]zł na rzecz Miasta B.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżąca została skierowana do DPS w N., w którym zamieszkała od dnia [...] grudnia 2011 r., że wysokość odpłatności za pobyt w DPS ustalono skarżącej zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wysokości 70 % dochodu netto oraz, że dochód skarżącej ustalany został zgodnie z art. 8 pkt 3 tej ustawy. Wskazał, że odpłatność za pobyt skarżącej w DPS została ustalona na podstawie decyzji ustalających odpłatność, tj.: 1) decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. w kwocie należnej odpłatności [...] zł - od dnia umieszczenia; 2) decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] marca 2012 r.; 3) decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] kwietnia 2012 r.; 4) decyzja z dnia [...] maja 2013 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] marca 2013 r. Organ przedstawił również matematyczne wyliczenie: należności skarżącej wynikających z ww. decyzji, wnoszonych wpłat przez skarżącą i zaległości w opłatach za pobyt w DPS, za okres od dnia umieszczenia do sierpnia 2013 r. W ich świetle stwierdził, że niedopłata skarżącej za okres styczeń-grudzień 2012 wynosi [...] zł, a za okres styczeń-sierpień 2013 r. wynosi [...] zł. Razem niedopłata zaległość skarżącej wyniosła [...] zł (4.519,57 + 2.623,48). W związku z zaistniałą niedopłatą, jak wyjaśnił organ, DPS pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., przesłał do MOPS w B. wydruki obrotów z 2012 r. i od stycznia do sierpnia 2013 r. na koncie skarżącej [...] oraz wystąpił z roszczeniem o zastępczą odpłatność gminy, wystawiając notę księgową z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w łącznej wysokości [...] zł. Wskazując, że opłata zastępcza została wniesiona w dniu [...] sierpnia 2013 r. organ stwierdził, że fakt uiszczenia opłaty zastępczej stanowi podstawę do domagania się przez Miasto B. zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty od osoby, która nie wykonała swojego obowiązku jej uiszczenia. Jednocześnie organ wskazał, że opłata zastępcza w kwocie [...]zł została ustalona decyzją z dnia [...] września 2013 r. i , że jest ona zgodna z prawem. Od powyższej decyzji organu I instancji skarżąca wniosła pismem z dnia [...] marca 2017 r. odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i zobowiązania DPS do szczegółowego rozliczenia jej konta za rok 2012 i 2013 z uwzględnieniem wpłat z ZUS, wpłat gotówkowych w kasie DPS i przelewów realizowanych przez syna. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 11 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 966/15, podkreślając, że podtrzymuje w całości argumenty i dowody wskazane w odwołaniu z dnia [...] lipca 2014 r. Skarżąca zarzuciła, że w zestawieniach przekazanych przez DPS wraz z notą nr [...] jest wiele błędów, wskazując jako ich przykład okoliczność, że za styczeń 2012 r. zapłaciła podwójnie, gdyż uiściła opłatę w kasie DPS gotówką, a wypłatę ZUS na miesiąc luty zaksięgowano na styczeń 2012 r. Wskazała też że brak jest w lipcu 2013 r. wpłaty ZUS w kwocie [...]zł, pomimo iż ZUS zapłacił jej świadczenie w dniu [...] lipca 2013 r. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w B. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że pobyt w domu pomocy społecznej jest opłatny, że skarżąca była zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS w N. w wysokości określonej w decyzjach z dnia [...] grudnia 2012 r., z dnia [...] czerwca 2012 r. i z dnia [...] maja 2013 r., że pomimo tego obowiązku skarżąca nie wywiązała się z niego, gdyż uiszczała należności w niższej kwocie niż wynikającej z ww. decyzji, o czym świadczy przedstawione przez organ I instancji matematyczne wyliczenie wnoszonych wpłat i zaległości w opłatach za pobyt w DPS w okresie od dnia umieszczenia do sierpnia 2013 r., że w związku z tymi zaległościami DPS wystąpiło z roszczeniem do MOPS w B. o zastępczą odpłatność gminy, przesyłając wydruki obrotów na koncie skarżącej [...] z 2012 r. i od stycznia do sierpnia 2013 r. oraz wystawiając notę księgową z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w łącznej wysokości [...] zł, a także że w następstwie tego Miasto B. uiściło w dniu [...] sierpnia 2013 r. na konto DPS opłatę zastępczą za pobyt skarżącej w DPS w kwocie [...]zł, co stanowi podstawę do domagania się zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty od osoby, która nie wykonała swojego obowiązku jej uiszczenia tj. od skarżącej. SKO podkreśliło, że w sprawie organ I instancji ustalił wysokość opłaty zastępczej ponoszonej przez Miasto B. zgodnie z art. 61 ust. 3 ups. Odnosząc się do zarzutów skarżącej kwestionujących prawidłowość wyliczeń w zakresie zaistniałej zaległości SKO stwierdziło, że skarżąca nie przedstawiła dowodów, które skutecznie podważałyby wiarygodność tych wyliczeń, opartych na dokumentach i zapisach księgowych. Na decyzję SKO skarżąca wniosła pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i szczegółowego wyliczenia jej konta za 2012 i 2013 r. Skarżąca zarzuciła decyzji SKO brak staranności, o czym ma świadczyć brak wskazania w niej daty odwołania skarżącej. Jednocześnie powołując się na wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 966/15, podkreśliła że podtrzymuje w całości argumenty i dowody wskazane w odwołaniu z dnia [...] lipca 2014 r. i w odwołaniu z dnia [...] marca 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja SKO z dnia [...] marca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji zobowiązującą skarżącą do zwrotu wydatków (należności) poniesionych z tytułu opłaty zastępczej za pobyt skarżącej w DPS w N. w kwicie 7.143,05 na rzecz Miasta B., w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów stanowił przepis art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.). Wskazać należy w pierwszej kolejności, że w ustawie o pomocy społecznej wyrażona została zasada odpłatnego pobytu w domu pomocy społecznej do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. (art. 60 ust. 1 ups). Opłatę z pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ups). Podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wymienia przepis art. 61 ust. 1 ups w pkt 1 do 3, ustanawiając jednocześnie kolejność ponoszenia przez te podmioty owej odpłatności. Są nimi w kolejności obowiązku wnoszenia opłat: 1) mieszkaniec domu (a w przypadku osób małoletnich jego przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) oraz gmina, z której osoba został skierowana do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w art. 61 ust. 2 ups ustawodawca określił granice obciążenia poszczególnych grup podmiotów odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ups mieszkaniec domu (przedstawiciel ustawowy małoletniego mieszkańca) ponosi odpłatność w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu (dochodu małoletniego dziecka). W stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów przepisie art. 61 ust. 3 ups przewidziano natomiast obowiązek wnoszenia opłaty zastępczej. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a ups z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje wówczas prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W ww. przepisie art. 61 ust. 3 ups przewidziano skutki niewykonywania obowiązku uiszczenia opłaty przez zobowiązany podmiot. Obowiązkowi zastępczego wnoszenia przez gminę opłaty z tytułu pobytu w domu pomocy społeczne za osoby, które ze swoich obowiązków przestały albo nie zaczęły się wywiązywać, odpowiada prawo dochodzenia przez gminę zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (art. 61 ust. 3 zdanie drugie). Powzięcie przez gminę wiadomości o zaległości jakiej dopuścił się jeden ze zobowiązanych podmiotów, nakazuje gminie niezwłoczne uiszczenie opłaty zastępczej, jednak fakt uiszczenia opłaty zastępczej stanowi podstawę do domagania się przez gminę (tzw. regres publicznoprawny) zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty od osoby, która nie wykonała swojego obowiązku jej uiszczenia. W niniejszej sprawie niesporne pozostaje, że skarżąca została decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. skierowana do DPS w N. , w którym zamieszkała od dnia [...] grudnia 2011 r. oraz, że w w związku z tym ustalono dla skarżącej odpłatność miesięczną za pobyt w DPS na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. w kwocie [...]zł - od dnia umieszczenia do [...] stycznia 2012 r.; decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] marca 2012 r. do dnia [...] marca 2012 r.; decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] kwietnia 2012 r. do [...] lutego 2013 r.; oraz decyzji z dnia [...] maja 2013 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] marca 2013 r. do sierpnia 2013 r. Ponieważ pobyt w domu pomocy społecznej jest opłatny, skarżąca była zatem zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS w N. w wysokości określonej w ww. decyzjach. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji stwierdziły, że skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku, natomiast skarżąca konsekwentnie kwestionowała stanowisko organów w tym zakresie oraz w efekcie obowiązek zwrotu wydatków z tytułu opłaty zastępczej. Z powyższego wynika, że w sprawie nie budzi sporu wysokość opłaty za pobyt skarżącej w DPS, ustalonej ww. decyzjami, natomiast sporna pozostaje okoliczność wywiązania się skarżącej z obowiązku opłaty wynikającej ze wskazanych decyzji ustalających opłatę. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. DPS wystąpił do MOPS w B. o zastępczą odpłatność gminy. Wraz ze wskazanym pismem MOPS przesyłał wydruki obrotów na koncie [...] skarżącej z 2012 r. i od stycznia do sierpnia 2013 r. oraz notę księgową z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w łącznej wysokości niedopłaty [...] zł ([...] za 2012 r. i [...] zł za okres od stycznia do sierpnia 2013 r.). W konsekwencji ww. pisma, Miasta B. uiściło zastępczo kwotę niedopłaty w wysokości [...] zł w dniu [...] sierpnia 2013 r., co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie opłaty za pobyt w DPS ze środków własnych gminy (k. 3 akt organu I instancji). Z akt sprawy wynika również, że ostateczną decyzją z dnia [...] września 2013 r. Prezydent Miasta B. ustalił opłatę zastępczą poniesioną przez Miasto B. za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł, na podstawie wystawionej przez DPS noty księgowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji przedstawione zostało matematyczne wyliczenie poszczególnych wnoszonych przez skarżącą wpłat i zaległości w opłatach za pobyt w DPS w okresie od dnia umieszczenia do sierpnia 2013 r. Wyliczenie to odpowiada informacjom zamieszczonym w wydrukach obrotów na koncie [...] skarżącej z 2012 r. i od stycznia do sierpnia 2013 r. W świetle wskazanych dokumentów i zawartych w nich informacji, mając na względzie treść decyzji ustalającej opłatę zastępczą, Sąd w pełni podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku opłaty za pobyt w DPS. Skarżąca kwestionując natomiast prawidłowość wyliczeń organów w zakresie zaistniałej zaległości, nie przedstawiła dowodów, które skutecznie podważyłyby wiarygodność tych wyliczeń opartych na dokumentach i zapisach księgowych. Tym samym więc nie było podstaw do zakwestionowania ustaleń organów dotyczących niewywiązania się skarżącej z obowiązku opłaty za pobyt w DPS w kontrolowanym okresie. W tym stanie rzeczy skoro, wobec powstałej zaległości wynikającej z okoliczności uiszczania przez skarżąca należność w niższej kwocie niż wynikająca z ww. niezakwestionowanych przez skarżącą decyzji ustalających opłatę za pobyt w DPS, oraz na skutek wystąpienia przez DPS do MOPS w B. o zastępczą odpłatność gminy, Miasto B. uiściło zgodnie z art. 61 ust. 3 ups w dniu [...] sierpnia 2013 r. na konto DPS opłatę zastępczą za pobyt skarżącej w DPS w kwocie [...]zł, a ostateczną decyzją z dnia [...] września 2013 r. Prezydent Miasta B. ustalił opłatę zastępczą poniesioną przez Miasto B. za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł, to tym samym zaistniały w sprawie wszystkie konieczne przesłanki do domagania się przez Miasto B. zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty od skarżącej, jako osoby, która nie wykonała swojego obowiązku uiszczenia opłaty za pobyt w DPS. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że skarżąca nie uiszczała w ustalonej dla niej kwocie opłaty za pobyt w dps. Skarżąca kwestionując te dokumenty i obowiązek zwrotu nie przedstawiła żadnych dowodów podważających ich wiarygodność. Sąd podziela zatem stanowisko organów co do zaistniałej w sprawie niedopłaty. Bez znaczenia dla ustalenia tej okoliczności pozostają przyczyny dla jakich skarżąca nie regulowała należności za pobyt w DPS, do czego była zobowiązana na mocy ostatecznych decyzji. Skoro więc w następstwie zaistniałej niedopłaty, została uiszczona i ustalona opłata zastępcza, to tym samym należało orzec zwrot należności z tytułu opłaty zastępczej na rzecz Miasta B.. Biorąc zatem pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa, uznając skargę za niezasadną, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.