II SA/Bd 611/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej Wandy Kłosowskiej sprawy ze skargi Magdaleny U. i Kazimierza U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Umową z dnia [...] 2004 r. K. i M. U. nabyli od J. S. pojazd marki C. o numerze nadwozia [...]. Następnie zwrócili się do Starosty R. o zarejestrowanie tego pojazdu, co nastąpiło decyzją z dnia [...] 2004 r. W wyniku zgłoszonego przez Prokuratora Rejonowego w R. sprzeciwu Starosta R. wznowił postępowanie w sprawie rejestracji ww. pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2004 r. i odmówił skarżącym zarejestrowania pojazdu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. J. S. wraz z Grzegorzem W. zostali skazani za dostarczenie i posługiwanie się fałszywymi dokumentami dotyczącymi pochodzenia wspomnianego samochodu. Zdaniem organu wyrok ten, jak i akt oskarżenia w sprawie [...] oraz sprzeciw Prokuratora świadczą o tym, że samochód marki Citroen został zarejestrowany na podstawie sfałszowanej umowy kupna tego pojazdu na terenie Niemiec. Także umowa sprzedaży pomiędzy J. S. a skarżącymi poświadcza nieprawdę, gdyż sprzedający nie był nigdy właścicielem wspomnianego samochodu. Okoliczność sfałszowania tych dowodów uzasadnia uchylenie decyzji z dnia [...] 2004 r. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżących podniósł, iż z wyroku Sądu Rejonowego w T. nie wynika, jakimi sfałszowanymi dokumentami posługiwał się J. S. Zdaniem skarżących nie można się także zgodzić z poglądem, że J. S. nie był właścicielem przedmiotowego pojazdu, bowiem faktycznie podpisał umowę, a tym samym w świetle przepisów kodeksu cywilnego był właścicielem wspomnianego pojazdu. W związku z tym znajdujące się w aktach sprawy dokumenty i dowody dotyczące przedmiotowego pojazdu były wystarczające do jego zarejestrowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. J. S. sprzedał przedmiotowy samochód Kazimierzowi U. na podstawie sfałszowanej umowy, nie będąc jego właścicielem. Zdaniem organu bezspornym jest wobec tego, że rejestracji pojazdu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna – sprzedaży i tym samym uchylenie decyzji z dnia [...] 2004 r. rejestrującej pojazd było uzasadnione. W skardze na powyższą decyzję K. i M. U. podnieśli, iż z zebranego w sprawie materiału nie wynika, aby umowa kupna samochodu zawarta przez nich z J. S. została sfałszowana. Ponadto skarżący zaznaczyli, iż nabyli przedmiotowy samochód zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż z aktu oskarżenia oraz z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w T. sygn. akt [...] z dnia [...] 2005 r. wynika, że przedmiotowy samochód został nabyty przez skarżących na podstawie wcześniej podrobionych dokumentów. Sprzedający został skazany wyrokiem sądu. Samochód skarżących został zarejestrowany w organie ewidencyjnym decyzją, którą wydano na podstawie dokumentów niesporządzonych przez uprawnione do tego osoby, stwierdzających nieprawdę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc powyższe pod uwagę skargę należało uwzględnić. Zgodnie z przepisem art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania przez sąd administracyjny są akta sprawy. Z przedłożonych sądowi w niniejszej sprawie akt wynika, że decyzja Starosty Radziejowskiego z dnia [...] 2006 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżących 26 stycznia. Stosownie zatem do art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a.") 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] 2006 r. Pełnomocnik skarżących sporządził wprawdzie odwołanie w ostatnim dniu tego terminu (por. data na odwołaniu), jednakże jedyną informacją o dacie otrzymania tego odwołania przez organ jest pieczęć wpływu korespondencji do Starostwa Powiatowego w Radziejowie z datą 13 lutego 2006 r. Z akt sprawy nie wynika, czy pełnomocnik skarżących złożył odwołanie osobiście, czy też przesłał je pocztą, a jeżeli tak – to w jakiej dacie nadał przesyłkę w placówce pocztowej. Prawdopodobne jest zatem, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu ustawowego. Okoliczność ta wymaga wyjaśnienia przez organ odwoławczy. Złożenie odwołania po terminie pociągałoby za sobą konieczność stwierdzenia, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia odwołania, stosownie do treści art. 134 k.p.a. skutkiem czego decyzja Starosty R. stałaby się ostateczna. Rozstrzyganie przez organ odwoławczy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organu pierwszej instancji skutkowałoby nieważnością decyzji organu drugiej instancji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ma to zatem istotne znaczenie przy ustalaniu przez sąd legalności zaskarżonej decyzji. Brak w aktach administracyjnych dowodów potwierdzających datę nadania odwołania (ewentualnie wzmianki o złożeniu odwołania osobiście przez pełnomocnika skarżących) uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie przez Sąd, czy organ odwoławczy rozważył dopuszczalność odwołania, czy też pominął tą okoliczność. Ponadto zdaniem Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie także z innych powodów. Podstawą uchylenia ostatecznej decyzji Starosty R. z dnia [...] 2004 r. o rejestracji pojazdu było stwierdzenie przez organy obu instancji, iż zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Oznacza to zatem, iż uznano, że dokumenty na podstawie których dokonano rejestracji pojazdu, wymienione w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 poz. 908; z późn. zm.) zostały sfałszowane. Powołując się na sentencję wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r., akt oskarżenia w sprawie [...] oraz sprzeciw Prokuratora Rejonowego w R. organy obu instancji wskazały, iż rejestracji samochodu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna - sprzedaży. Niewątpliwie organy administracji są związane treścią prawomocnego wyroku sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa. Z wyroku z dnia 25 maja 2005 r. wynika, że J. S. popełnił czyn z art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553; z późn. zm., zwanej "kk") i art. 272 kk w związku z art. 11 § 2 kk m.in. poprzez używanie jako autentyczne podrobionych dokumentów rzekomo przez siebie sprowadzonych z zagranicy 30 samochodów (w tym samochodu wskazywanego w przedmiotowej sprawie) wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego na zaświadczeniach VAT – 25. Z samej treści wyroku sądu karnego nie wynika jednakże, jakimi konkretnie podrobionymi dokumentami posłużył się J. S. w celu wyłudzenia poświadczenia nieprawdy na zaświadczeniu VAT – 25, w szczególności z treści wyroku nie wynika, czy J. S. przedstawił w Urzędzie Skarbowym w T. sfałszowaną umowę kupna – sprzedaży pojazdu. Wbrew stwierdzeniu Kolegium zawartym w odpowiedzi na skargę okoliczność ta nie wynika także z uzasadnienia wspomnianego wyroku, gdyż w ogóle go nie sporządzono (pismo Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. – k. 9 akt organu pierwszej instancji). Wyrok Sądu Rejonowego wypowiada się wprost tylko odnośnie braku prawdziwości zaświadczenia VAT-25. Biorąc powyższe pod uwagę nie można na podstawie samej sentencji wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. ustalić faktu, iż umowa kupna – sprzedaży została sfałszowana. Podstawą takich ustaleń nie może być także sama treść aktu oskarżenia i sprzeciwu Prokuratora. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, ustalenie przez organy obu instancji, iż rejestracji samochodu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna – sprzedaży dokonało się wskutek niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyrażającego się w niedopełnieniu wynikającego z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Z tych względów niezbędne było zapoznanie się przez organy z aktami sprawy [...], załączenie do akt administracyjnych odpisów istotnych dla rozstrzygnięcia dokumentów z tychże akt, a następnie dokonanie oceny, czy zakwestionowanie przez sąd karny legalności owych dokumentów miało znacznie z punktu widzenia materialnoprawnych przesłanek orzekania o rejestracji pojazdu. Przepisy k.p.a. nie ograniczają organów administracji publicznej w możliwości wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodów zgromadzonych w ramach postępowania karnego. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność przedstawienia przez skarżących, w celu dokonania rejestracji, sfałszowanych dokumentów, to jest na okoliczność zdarzenia będącego podstawą faktyczną zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., należy ocenić jako niewypełnienie przez organy administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek przeprowadzenia takiego dowodu ciąży nie tylko na organie pierwszej instancji, ale także na organie odwoławczym. Z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika bowiem, że sprawa jest merytorycznie badana nie tylko przez organ pierwszej instancji, ale także – w przypadku skutecznego wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., jako organ orzekający merytorycznie zobowiązane było zatem uzupełnić materiał dowodowy, a nie tylko ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Zauważyć także należy, że w przedmiotowej sprawie postępowanie wznowieniowe toczyło się wskutek sprzeciwu prokuratora. Oznacza to, że organ administracyjny ma w takiej sytuacji w stosunku do prokuratora te same obowiązki, które realizuje w stosunku do stron postępowania. Muszą być zatem prokuratorowi doręczane wszystkie zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż w przypadku zaniechania tego obowiązku tego rodzaju okoliczność może stanowić przesłankę wznowienia postępowania w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2004 r., sygn. akt I SA 2719/02, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 160599). Dowody doręczeń prokuratorowi stosownej korespondencji powinny zostać włączone do akt administracyjnych, tak samo jak dowody doręczeń korespondencji stronom postępowania. W aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi znajdują się wprawdzie dowody doręczania korespondencji przez organ I instancji, brak natomiast dowodu doręczenia prokuratorowi rozstrzygnięcia organu II instancji. Ze względu na powyższe uchybienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy. Prowadząc dalsze postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przede wszystkim zbadać okoliczność, w jakim terminie zostało wniesione odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W przypadku stwierdzenia zachowania terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy powinien dokonać rozstrzygnięcia merytorycznego mając na względzie wyższej poczynione uwagi odnośnie zakresu i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego oraz dokumentowania czynności zapewniających realizację praw prokuratora.