II SA/Bd 620/09

Dnia 16 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska -Wasik sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 16 września 2009 roku sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza T. z dnia [...] r., nr[...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (zwanej dalej "Kolegium’) decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593; z późn. zm.; zwanej w skrócie "u.p.s."), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza T. (z upoważnienia którego działała Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej T.) z dnia [...] kwietnia 2009 r., przyznającą skarżącej K. Z. od [...] marca 2009 r. na czas nieokreślony zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Kolegium ustaliło, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem D. Z. Oboje nie pracują zawodowo, a małżonek skarżącej jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Dochód rodziny stanowi praca dorywcza małżonka skarżącej. Z oświadczenia wynika, że marcu 2009 r. z tego tytułu uzyskał kwotę [...] zł, ponadto zasiłek pielęgnacyjny dla skarżącej wynosił [...] zł. Wartość pomocy otrzymanej od dzieci, według oświadczenia z dnia [...] lutego 2009 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Łącznie dochód rodziny wynosi [...] zł. Kolegium wskazało, że kryterium dochodowe dla 2 – osobowej rodziny ustalone w ustawie o pomocy społecznej wynosi [...] zł na osobę, tj. dla rodziny 2 – osobowej – [...] zł. Wobec tego, mając na względzie cytowane wcześniej w uzasadnieniu przepisy art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust 3 u.p.s., z których m.in. wynika, że zasiłek stały ustala się, w przypadku osoby w rodzinie, w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie – Kolegium ustaliło, że świadczenie w formie zasiłku stałego dla skarżącej winno wynosić ([...] zł – [...] zł) :2 osoby = [...] zł. Kolegium zaznaczyło, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek 1 kwietnia 2009 r., dlatego przy obliczeniach wzięto pod uwagę dochód rodziny z miesiąca marca 2009 r. W skardze do sądu administracyjnego K. Z. zarzuciła Kolegium wadliwe ustalenie stanu faktycznego poprzez: – przyjęcie, że uzyskane przez jej męża sporadyczne dochody z pracy dorywczej stanowią stały dochód, – wliczenie do dochodu rodziny sporadycznej pomocy dzieci. Skarżąca podniosła, że jej maż nie uzyskuje stałego, comiesięcznego dochodu z podejmowanych prac dorywczych; nie uzyskał takiego dochodu w ostatnim okresie. Podobnie pomoc dzieci jest pomocą okazjonalną, grzecznościową. Dzieci nie mają ustalonych świadczeń alimentacyjnych na rzecz skarżących i jej męża, ich pomoc jest dobrowolna. Obecnie środków w ramach tej pomocy skarżąca nie otrzymuje. Jedynym jej dochodem stałym jest zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o przyznanie jej zasiłku stałego w wyższej kwocie przy uwzględnieniu jedynie zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazuje skarżąca. Na wstępie należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przyznawania lub odmowy przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku stałego. Jest to uprawnienie organów administracji. Sądy administracyjne oceniają natomiast legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. Stosownie bowiem do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd administracyjny rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Nie jest zatem możliwe, jak wnosi o to skarżąca, aby Sąd przyznał jej zasiłek. Sąd władny jest jedynie wytknąć organowi administracyjnemu, iż dopuścił się błędu przy wydaniu decyzji i nakazać powtórne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji. Oznacza to, że kontrolując zgodność z prawem rozstrzygnięć organów administracji Sąd bierze pod uwagę nie tylko uchybienia, których dopuścił się organ zdaniem skarżącego, ale także bada, czy w sprawie nie wystąpiły inne niż wskazane przez skarżącego naruszenia prawa. Kontrolując w powyższy sposób sprawę skarżącej Sąd za niezasadny uznał zarzut, iż organy błędnie uznały za dochód rodziny skarżącej: kwoty uzyskiwane sporadycznie przez męża skarżącej z tytułu pracy dorywczej oraz także nieregularnie otrzymywane kwoty przekazywane przez dzieci skarżącej. Powoływany przez Kolegium art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. wskazuje, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z kolei art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s. stwierdza, że zasiłek stały ustala się w wysokości – w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. W obu tych przepisach nie ma mowy o "stałym" dochodzie, tylko o "dochodzie". Co należy rozumieć przez dochód określa art. 8 ust. 3 u.p.s., który stwierdza, że "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób." Zasadnie zatem organ badał wszelkie dochody skarżącej, w tym wskazywane przez nią jako uzyskiwane "sporadycznie". Pomimo niezasadności powyższego zarzutu skargę należało uwzględnić, biorąc pod uwagę inne uchybienie organu, nie wskazane przez skarżącą. Mianowicie – jak wynika z wyżej cytowanego art. 8 ust. 3 u.p.s. organ, ustalając wysokość dochodu osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia zobowiązany jest wziąć pod uwagę dochód "z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku". Kolegium ustaliło, że skarżąca złożyła wniosek w miesiącu kwietniu ([...] kwietnia) 2009 r. w konsekwencji, ustalając dochód skarżącej na podstawie jej dochodów z miesiąca marca 2009 r. Tymczasem z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, czy skarżąca złożyła wniosek w miesiącu kwietniu, czy też w miesiącu marcu 2009 r. W aktach organu I instancji znajduje się bowiem notatka służbowa (druga z dwóch zamieszczonych na jednej stronie), z której wynika, że w dniu [...] marca 2009 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej zgłosił się mąż skarżącej – D. Z. i złożył wniosek o przyznanie skarżącej zasiłku stałego (k. 9 akt administracyjnych). W notatce mowa także o "orzeczeniu" i odmownej decyzji ZUS w sprawie przyznania renty socjalnej. W aktach (k. 11 akt organu I instancji) znajduje się "orzeczenie o stopniu niepełnosprawności" z pieczęcią wpływu wskazującą na 30 dzień miesiąca (nazwa miesiąca niewyraźnie odbita, wyraźny numer prawdopodobnie wpływu w miejscu na podpis). O tym, że wniosek o zasiłek stały został złożony w marcu ("[...] marca") mówi kolejna notatka służbowa (k. 20 akt organu I instancji) tego samego urzędnika. Natomiast k. 15 akt organu I instancji stanowi odręczny wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku stałego, nie opatrzony przez skarżącą datą, natomiast opatrzony wyraźną pieczęcią wpływu Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z datą [...] kwietnia 2009 r. Ani organ I instancji, ani Kolegium nie wyjaśniło tej rozbieżności. Jest to tymczasem istotna okoliczność, zważywszy, że uznanie, iż skarżąca złożyła wniosek w dniu [...] marca 2009 r. (choćby w postaci ustnej, utrwalonej przez urzędnika na piśmie, tyle że nie jako formalny protokół, ale w formie nazwanej "notatką służbową") skutkowałoby obliczeniem jej dochodu z uwzględnieniem dochodu w lutym, a nie marcu 2009 r. Z oświadczenia męża skarżącej (k. 14 akt organu I instancji) wynika z kolei, że dochód z prac dorywczych w lutym wynosił [...] zł, tj. był niższy niż w marcu ([...] zł) – co wpływa tym samym na wysokość ustalanego dochodu. Brak ustalenia okoliczności, w jakiej dacie faktycznie został złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie zasiłku stałego jest naruszeniem ciążącego na organie na mocy art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a.") obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy. To uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jak wyżej wskazano – mogło skutkować innym ustaleniem odnośnie dochodu skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a tym samym wpłynąć na wysokość przyznanego świadczenia. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekła jak w pkt 1 sentancji. Orzeczenie w pkt 2 sentencji Sąd podjął na podstawie art. 152 p.p.s.a., mając na względzie, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skutkowałoby brakiem wypłaty zasiłku stałego w sytuacji, kiedy nie jest kwestionowane prawo do tego zasiłku co najmniej w wysokości takiej, jak dotychczas skarżąca otrzymuje.