II SA/Bd 620/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Szefa Urzędu [...] z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Szef Urzędu") z dnia [...] lipca 2024 r. odmówiono E. S. (skarżąca) potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (dalej: "ustawa o osobach represjonowanych"). Strona nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ani nie wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co spowodowało, że ww. decyzja stała się ostateczna i prawomocna. Pismem z dnia [...] marca 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uwagi na nowe okoliczności w sprawie. W wyniku wymiany korespondencji strona wskazała, że chce wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."). Szef Urzędu postanowieniem z dnia [...] maja 2025 r. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W wyniku wniesionego przez skarżącą zażalenia postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał postanowienie własne z dnia [...] maja 2025 r. W uzasadnieniu podniósł, że jak wynika z wyjaśnień strony złożonych w piśmie, które wpłynęło do organu [...] maja 2025 r., oświadczenie G. S. skarżąca otrzymała - [...] stycznia 2025 r., J. B. - [...] września 2024 r., R. T. - [...] października 2024 r., Z. Ł. - [...] września 2024 r., B. C. - [...] września 2024 r., W. Ł. - [...] sierpnia 2024 r., T. Ł. - [...] sierpnia 2024 r., Z. H. - [...] sierpnia 2024 r. Wobec czego wspomniane dokumenty zostały złożone z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W wyniku analizy sprawy organ uznał też, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby zachodziła przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ wyjaśnił, że kopie dokumentów, takie jak pisma, które skarżąca dystrybuowała, czy deklaracja członkowska w żaden sposób bezpośrednio nie wpływają na treść rozstrzygnięcia, a okoliczności, które z nich wynikają nie mają przymiotu nowości. Organ zauważył, że przez nowy dowód istotny dla sprawy, należy bowiem rozumieć taki dowód, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swojej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Organ dodał również, że pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. do Urzędu wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy o osobach represjonowanych, który rozpatrzono postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę zaskarżonego postanowienia, a polegający na niewłaściwym ustaleniu, że skarżąca, która nie posiada wykształcenia prawniczego, a więc nie posiada wiedzy szczegółowej o trybach prowadzonego postępowania, mogła świadomie - po dokonaniu sugestii przez organ w toku postępowania, dokonać zmiany pierwotnie złożonego wniosku w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. o wypłatę świadczenia na wniosek o ustalenie statusu działacza opozycji, podczas gdy postępowanie to było prowadzone w innej sprawie i miało inny zakres niż postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie: - art. 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 art. 3 ustawy o osobach represjonowanych, poprzez ich niezastosowanie i brak jakiejkolwiek analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która powinna skutkować podjęciem postępowania z urzędu, oraz ustaleniem statusu działacza opozycji dla skarżącej. Brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a czynienie ustaleń tylko i wyłącznie w zakresie przesłanek formalnych, leżących u podstaw odmowy podjęcia postępowania - tak szczególnym rodzaju postępowania o ustalenie statusu działacza opozycji, traktować należy jako naruszenie wyżej wymienionych przepisów procedury administracyjnej; - art. 107 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., oraz art. 125 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia, a także brak rozpatrzenia istoty sprawy polegający na tym, że skarżąca złożyła w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie statusu działacza opozycji, a we wcześniej zakończonym decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. postępowaniu składała ona wniosek o wypłatę świadczenia – bez wcześniejszego złożenia wniosku o ustalenie statusu działacza opozycji; - art. 7a w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca złożyła w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie statusu działacza opozycji, a we wcześniej zakończonym decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. postępowaniu składała ona wniosek o wypłatę świadczenia - bez wcześniejszego złożenia wniosku o ustalenie statusu działacza opozycji; - 147 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wznowienia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy skarżąca przedstawiła szereg dokumentów uzasadniających zasadność złożonego wniosku o ustalenie statusu działacza opozycji, a wcześniej zakończone decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. postępowanie toczyło się z wniosku skarżącej o wypłatę świadczenia, a jako postępowanie wszczęte nie mogło zostać zmodyfikowane w zakresie jego prowadzenia w toku postępowania. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia postępowania dowodowego w sprawie, oraz rozpatrzenia złożonego przez skarżącą wniosku jako nowego postępowania o ustalenie statusu działacza opozycji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2024 r. E. S. wystąpiło do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wskutek niezaskarżenia tej decyzji stała się ona ostateczna. Pismem (nadanym na poczcie w dniu [...] marca 2025 r., wpływ do organu w dniu [...] marca 2025 r.) E. S. złożyła wniosek uzupełniający o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do skarżącej o wyjaśnienie charakteru pisma złożonego w dniu [...] marca 2025 r. W odpowiedzi - w piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r. - E. S. wskazała, że w sprawie występują przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] maja 2025 r. Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania zakończonego wskazaną decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2024 r., wskazując na regulację zawarta w art. 148 § 1 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddana zostało więc postanowienie wydane w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przed organem było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. Jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przed jednak przystąpienie do rozpoznawania sprawy wznowieniowej organ powinien z urzędu zbadać zachowanie przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku. Stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ciężar dowodu dochowania tego terminu spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2023 r., I OSK 1759/20). Uchybienie terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania ma ten skutek, że postępowanie to nie może być wznowione. Okoliczność ta, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a., skutkuje obowiązkiem wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Przystąpienie do rozpoznawania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ww. ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą kwalifikowaną (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), z powodu rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 k.p.a., przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2025 r., II SA/Ol 155/25; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 657). Skarżąca jako nowe dowody, stanowiące podstawę wznowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedłożyła oświadczenia: G. S., które otrzymała w dniu [...] stycznia 2025 r.; J. B., które otrzymała w dniu [...] września 2024 r.; R. T., które otrzymała w dniu [...] października 2024 r.; Z. Ł., które otrzymała w dniu [...] września 2024 r.; B. C., które otrzymała w dniu [...] września 2024 r.; W. Ł., które otrzymała w dniu [...] sierpnia 2024 r.; T. Ł., które otrzymała w dniu [...] sierpnia 2024 r.; Z. H., które otrzymała w dniu [...] sierpnia 2024 r. Porównanie terminów otrzymania wyżej wymienionych oświadczeń z terminem wniesienia wniosku o wznowienie postępowania (24 marca 2025 r.) wskazuje, że termin jednego miesiąca wynikający z art. 148 § 1 k.p.a. nie został przez skarżącą dotrzymany. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ zasadnie - na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. - odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze, że w przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o ustalenie statusu działacza opozycji, a we wcześniej zakończonym postępowaniu decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. składała wniosek o wypłatę świadczenia, bez wcześniejszego złożenia wniosku o ustalenie statusu działacza opozycji. Twierdzenie to pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Bezsprzecznie bowiem wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2024 r. E. S. wystąpiło do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych i decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Natomiast, jak wynika z decyzji organu odwoławczego, wniosek o przyznanie świadczenie pieniężnego na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, skarżąca złożyła w dniu [...] kwietnia 2024 r. (data nadania). Organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Podkreślenia wymaga, że sama skarżąca w piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r. potwierdziła, że w kwietniu 2024 r. błędnie wystąpiła o przyznanie świadczenia pieniężnego i w dniu [...] maja 2024 r. odmówiono jej przyznania tego świadczenia, gdyż nie uzyskała statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W ocenie Sądu organ prawidłowo też, po wskazaniu przez skarżącą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r., że występują przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (bez sugerowania przez organ czegokolwiek w tym względzie), zakwalifikował jej pismo z dnia [...] marca 2025 r. (data nadania), jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Bezzasadny jest też zarzut braku analizy przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i braku ustalenia, że skarżąca była działaczem opozycji. Po pierwsze dlatego, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały w ogóle podstawy do badania spełnienia przesłanki wznowieniowej i orzekania co do istoty sprawy. Po drugie - instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli postępowanie przed organem było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest więc kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. W konsekwencji zaskarżone postanowienie nie narusza wskazanych w skardze przepisów k.p.a. oraz ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.