II SA/Bd 633/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na rzecz M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. [...] Starosta [...] na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., dalej powoływana jako u.g.n.) odmówił zwrotu nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], oznaczonych jako działki numer [...] (część działki), [...] obręb [...] [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] maja 2020 M. M.-W. (Skarżąca) wystąpiła o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki numer: [...] obręb [...] [...] nabytych przez Skarb Państwa - Miejską Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] lutego 1965 r. Postanowieniem z [...] października 2023 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę A. do załatwienia sprawy dotyczącej zwrotu ww. nieruchomości. Na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, że właścicielem przedmiotowych nieruchomości w dacie sprzedaży była M. K. W. (Skarżąca). Na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z [...] lutego 1965 r. prawo własności nieruchomości, dla których urządzona była księga wieczysta [...] M. K. W. sprzedała Państwu [...] - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej we [...] działającemu przez przedstawicieli Miejskiej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych we [...]. Organ wskazał na art. 136 ust. 3 u.g.n. stanowiący, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ następnie wyjaśnił, że aktualnie, zgodnie z wpisami w księgach wieczystych Sądu Rejonowego we [...] przedmiotowe działki stanowią własność osób fizycznych, właścicieli wyodrębnionych lokali bądź pozostają w użytkowaniu wieczystym. W tym zakresie powołano się na art. 229 u.g.n. stanowiący, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Osoba trzecią, w rozumieniu cyt. przepisu, jest każda - zarówno fizyczna i prawna osoba inna niż poprzedni właściciel nieruchomości lub Skarb Państwa, na którego rzecz utracił on swoją własność. Organ wskazał dalej, że: na Skarbie Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a z kolei art. 229 u.g.n. znosi obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (choćby niewykorzystanej na cel wywłaszczenia), stanowiąc, że roszczenie nie przysługuje w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie są już w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości albo też nie władają tą nieruchomością, gdy została ona sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osoby trzeciej a prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej. Mając powyższe ustalenia na uwadze, Starosta stwierdził, że nieruchomości objęte roszczeniem o zwrot pozostawały w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami własnością osób trzecich bądź były w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej. Jednocześnie organ I instancji podniósł, że zwrot nieruchomości uwarunkowany jest ponadto tym, na jakiej podstawie doszło do nabycia czy też przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W przedmiotowej sprawie dokumentem przenoszącym własność jest akt notarialny. W związku z powyższym, w ocenie organu, zbycie nieruchomości przez poprzedniego właściciela nastąpiło dobrowolnie, w ramach umowy notarialnej zawartej w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego. Mając powyższe na uwadze, organ orzekł jak w sentencji. Odwołanie od ww. decyzji złożyła Skarżąca, zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: - błędną wykładnię art. 136 ust. 3 u.g.n. przejawiającą się w poglądzie, że przeniesienie własności na rzecz Miejskiej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych we [...] w formie aktu notarialnego, a zatem umowy cywilno-prawnej, czyni niemożliwym uzyskanie zwrotu tej nieruchomości i nie stanowi wywłaszczenia; - brak ustaleń faktycznych mogących stanowić podstawy odmowy poprzez nieustalenie obecnego stanu zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, a co za tym idzie, brak ustaleń organu, czy wywłaszczony grunt został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. na potrzeby gospodarki mieszkaniowej, a tym samym nierozpoznanie kwestii zbędności nieruchomości, która była przedmiotem wywłaszczenia; - brak ustaleń co do kwestii ujawnienia własności przedmiotowych działek gruntu w księgach wieczystych w dacie wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym; - brak wskazania w treści uzasadnienia decyzji, jakie dowody wziął pod uwagę organ, ustalając stan faktyczny, którym odmówił wiarygodności, dlaczego pominął wniosek dowodowy strony zmierzający do przeprowadzenia wizji na terenie nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Staroście A. do ponownego rozpoznania. Decyzją z [...] maja 2024 r. znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 128 i art. 136 § 3 u.g.n. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. Dalej wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem w sprawie P 38/11 orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to na nowo zdefiniowało pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. Jeżeli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów, o których mowa wart. 137 ust. 1 u.g.n., ale przed złożeniem wniosku o zwrot tej nieruchomości i przed datą 22 września 2004 r., w ocenie Trybunału brak jest podstaw, by uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie, że żądanie jej zwrotu było uprawnione (patrz wyrok WSA w Krakowie w sprawie II SA/Kr 1027/23). Mając na względzie fakt, że przejęcie przedmiotowych nieruchomości dokonano w okresie, kiedy przepisy nie wymagały od organów administracji publicznej uszczegółowienia celu, na jaki dana nieruchomość była wywłaszczana lub przejmowana, ustalenie, że nieruchomość wywłaszczona była na cel budowy budynku mieszkań wielorodzinnych oznacza, że celem wywłaszczenia było zainwestowanie różnego rodzaju, na które to zainwestowanie składa się miejska zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna, usługowa, ale też urządzenia infrastruktury towarzyszącej takiej zabudowie jak np. szkoły, obiekty sportowe, ciągi komunikacji publicznej, chodniki, parkingi, place manewrowe, garaże, jak również tereny zielone. W niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody, organ I instancji, prawidłowo ustalił, że celem wywłaszczenia miała być wielorodzinna zabudowa mieszkaniowa wraz konieczną infrastrukturą. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji wyrażonej w odwołaniu, że istnieje zbędność nieruchomości objętych postępowaniem. Przejęcie nieruchomości na cele budowlane oraz fakt, że teren wywłaszczony stanowi fragment osiedla wielorodzinnego we [...], które to osiedle po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej było na tym obszarze zrealizowane, świadczy, że nieruchomość ta została wywłaszczona właśnie pod budowę tego osiedla nie tylko pod wybudowanie wielorodzinnych budynków mieszkalnych. Jakiekolwiek zatem zagospodarowanie tego terenu, które można powiązać z funkcją osiedlową, m.in. obiekty użyteczności publicznej, sieć komunikacji wewnętrznej dla służb takich jak straż pożarna, pogotowie, policja, place postojowe dla mieszkańców, garaże czy tereny zielone, są bezspornie naturalnymi fragmentami osiedla mieszkaniowego tworząc ich nierozerwalną całość, co w ocenie organu II instancji jest realizacją celu wywłaszczenia. Wobec powyższego za bezzasadne uznał organ odwoławczy zarzuty naruszenia przepisów postępowania wyrażonych w art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. polegające na braku ustalenia obecnego stanu zagospodarowania oraz braku ustaleń, czy wywłaszczony grunt został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Wojewoda podkreślił, że Starosta trafnie zwrócił uwagę, że orzecznictwo sądów administracyjnych ugruntowało pogląd, że niedopuszczalny jest zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią składową wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego, na podstawie art. 229 u.g.n., stanowiąc własność osób fizycznych (garaże). Dyspozycja art. 229 u.g.n. ma bowiem na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. W takich przypadkach nie dochodzi bowiem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia w celu ochrony praw osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Wojewoda stwierdził, że nieruchomości będące przedmiotem postępowania są aktualnie własnością osób fizycznych bądź znajdują się w użytkowaniu wieczystym, co bezspornie potwierdzają wpisy w księgach wieczystych. Wobec powyższego uznał, że nie może przysługiwać zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewoda uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, wskazany w uzasadnieniu niniejszej decyzji, ma kluczowe znaczenie na rozstrzygnięcie sprawy. Skargę na ww. decyzję złożyła Skarżąca, zarzucając jej: - naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji w sytuacji, gdy istniała konieczność zakresu sprawy, mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; - naruszenie art. 136 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu poglądu, że poprzedniemu właścicielowi lub spadkobiercy nie przysługuje nawet częściowy zwrot nieruchomości wywłaszczonej w sytuacji, gdy niezrealizowanie celu wywłaszczenia jest oczywiste, a na wywłaszczonej nieruchomości do chwili obecnej znajduje się budynek magazynowy, który byt przedmiotem wywłaszczenia. Mając powyższe na uwadze, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że organ I instancji nie przeprowadził żadnych, w tym wnioskowanych przez stronę, dowodów, nie zgromadził materiału dowodowego, a w decyzji nie ustalił stanu faktycznego sprawy. Nie ustalono między innymi, czy nieruchomość ta jest zbędna, czy też nie, dla realizacji zamierzonego przedsięwzięcia, jakim miała być budowa osiedla mieszkaniowego. Przepis art. 136 ust. 1 u.g.n. nie wyłącza możliwości dochodzenia zwrotu zbędnej nieruchomości także w przypadku wywłaszczenia jej w oparciu o umowę sprzedaży, na co Skarżąca wskazała, powołując się na stosowny judykat Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Skarżącej - do tej kwestii organ odwoławczy odniósł się pośrednio, wskazując, że w chwili obecnej odbywa się to na drodze postępowania administracyjnego z jasno określonym celem publicznym, natomiast w przypadku rozpoznawanym w niniejszej sprawie wywłaszczenie dokonywane było w innym porządku prawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, dokonywanej według kryterium legalności, wyznaczają przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Kierując się ustawowymi kryteriami kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 136 ust. 3 ugn. Zgodnie z jego zd. 1, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że, aby zastosować ww. przepisy, organ winien ustalić prawidłowo stan faktyczny. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy de facto nie poczyniły żadnych ustaleń. Z akt sprawy wynika jedynie, że Skarżąca 5 lutego 1965 r. sprzedał Skarbowi Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.) nieruchomość, której zwrotu części domaga się obecnie. Organ nie dokonał żadnych ustaleń związanych z tym, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona oraz jakie jest aktualne zagospodarowanie na części, której zwrotu żąda Skarżąca, w szczególności nie dokonano jej oględzin. Powoduje to, że niemożliwe jest ustalenie, czy ta część nieruchomości stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, skoro nie są znane zarówno cel wywłaszczenia, jak i aktualne jej przeznaczenie. Co prawda organ wskazuje w swoich rozważaniach na to, że nieruchomość została przeznaczona na cel związany z budową osiedla mieszkaniowego, jednak okoliczność ta nie znajduje żadnego poparcia w jakimkolwiek dowodzie. Podobnie, jeśli chodzi o aktualne zagospodarowanie nieruchomości, poza znajdującymi się w aktach sprawy zdjęciami satelitarnymi brak jest innych dowodów pozwalających na dokonanie prawidłowych ustaleń w tym zakresie. W szczególności organ nie przeprowadził niezbędnych w takich okolicznościach oględzin nieruchomości, a ponadto nie ustosunkował się w żaden sposób do przedłożonej przez Skarżących analizy z 15.11.2023 r., w której wskazano konkretną część nieruchomości, która nie została, w ocenie Skarżących, przeznaczona na cel wywłaszczenia. Dalej wskazać należy, że zgodnie z przywołanym przez organ art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Również w tym zakresie organ nie poczynił stosownych ustaleń, a jedynie arbitralnie stwierdził, że "nieruchomości objęte roszczeniem o zwrot pozostawały w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami własnością osób trzecich bądź były w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej" (vide uzasadnienie decyzji organu I instancji, podtrzymane następnie przez Wojewodę). Organ nie wskazał dowodów, w oparciu o które dokonał tych ustaleń, co uniemożliwia odniesienie się do powyższych kwestii zarówno Sądowi, jak i uniemożliwiło polemikę z nimi Skarżącej. Z pobieżnej już analizy akt administracyjnych wynika, że właścicielem działek o nr.: [...] pozostaje Gmina Miasta W., a działki o nr.: [...] stały się przedmiotem obrotu prawnego (sprzedaży) po dacie wejścia w życie ustawy – tj. po [...] stycznia 1998r. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 k.p.a., stosownie do którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje jedną z najważniejszych zasad postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym, obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Wszystkie powołane wyżej przepisy znajdują na mocy art. 140 kpa odpowiednie zastosowanie przed organem odwoławczym. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a także zasady z art. 11 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA w sprawie SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7; T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757). Na koniec należy jeszcze wskazać, że, wbrew twierdzeniom Starosty, zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy (a więc również art. 136 ust. 3) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m.in. art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), a więc twierdzenie, że z uwagi na zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości i związany z tym brak decyzji w sprawie jej wywłaszczenia nie było możliwe orzeczenie o jej zwrocie, jest oczywiście niezasadne jako wprost sprzeczne z cyt. przepisem. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.