II SA/Bd 634/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. ([...]) na podstawie art. 71, art. 75 ust. 1 pkt. 4 oraz art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z. zm.), i § 3 ust. 1 pkt. 6 lit b) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr poz. 1397), w zw. z art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. B. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na posadowieniu jednej elektrowni wiatrowej o mocy do 1500 kW z infrastrukturą i obiektami towarzyszącymi, na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...] w m. B gm. K. W odwołaniu A. B. wniósł o uchylenie decyzji w całości i wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzucając naruszenie art. 6 Kpa i art. 7 Konstytucji - poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o wnioski zawarte w ekspertyzie "Energetyka wiatrowa ..." w zakresie odległości pomiędzy generatorem a zabudową, przy jednoczesnym braku norm prawnych dotyczących wymogów w tym zakresie; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, przyjęcie że zebrane dowody nakazują wydanie odmownej decyzji; art. 115 ustawy z dnia z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2008 r., Nr 25, poz. 150 z. zm.) - poprzez zaniechanie oceny rodzaju terenu; art. 8 i 12 Kpa poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, brakiem wyjaśnień oraz wskazania stronom postępowania obowiązujących przepisów i brak ustosunkowania się do twierdzeń i wniosków stron oraz nieuwzględnienie i nieustosunkowanie się do ich interesów i naruszenie zasady wnikliwości i szybkości postępowania w związku z zobowiązaniem wobec oparcia rozstrzygnięcia o okoliczności znane organowi przed sporządzeniem Raportu oraz naruszenie art. 9 Kpa poprzez brak poinformowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć znaczenie w postępowaniu, naruszenie art. 11 oraz art. 107 § 1 i 3 Kpa - poprzez niewskazanie w uzasadnieniu na jakich dowodach Wójt oparł swoje twierdzenia i dlaczego nie wziął pod uwagę ustaleń zawartych w Raporcie i poczynionych uzgodnieniach; naruszenie art. 85 ust. 1 i ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku - poprzez wady i braki uzasadnienia decyzji; naruszenie art. 12, 35 i 36 Kpa - poprzez zbędną zwłokę w postępowaniu, nałożenie obowiązku opracowania raportu, który nie był brany pod uwagę oraz nieinformowanie stron o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy; naruszenie art. 10 Kpa - poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w tym uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji; naruszenie art. 80 ust. 1 ww. ustawy i dnia 3 października 2008 r. - poprzez zaniechania dokonania oceny oddziaływania na środowisko i nieuwzględnieniu wyników uzgodnień i opinii wydanych przez właściwe organy oraz ustaleń zawartych w Raporcie; naruszenie art. 81 ust. 1 ww. ustawy z 3 października 2008 r. - przez niezastosowanie go w przypadku przyjęcia że w świetle wyników postępowania zasadnym jest rozpatrzenie innego wariantu realizacji inwestycji, wobec podania w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko wariantu alternatywnej lokalizacji. SKO w T. decyzją z [...] kwietnia 2013 r. ([...]) na podstawie art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i art. 85 ust. 1 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r., § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z zm.), art. 7, 77 § 1 oraz art. 138 § 2 Kpa - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na naruszenie przepisów wskazanych w odwołaniu, bowiem organ ten nie odniósł się ani do ustaleń zawartych raporcie, ani też do "pozytywnego" stanowiska organów uzgadniających wskazując, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się na ekspertyzie "Energetyka wiatrowa ...", która ma jedynie opiniodawczy a nienormatywny charakter, z całkowitym pominięciem oceny wymaganych dokumentów. Składając skargę A. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie: art. 77 § i 80 Kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i przyjęcie, że rozstrzygniecie merytoryczne nie jest możliwe; art. 11 oraz 107 § 1 i 3 Kpa - poprzez niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, przesłanek i ewentualnych dowodów na których SKO oparło swoje twierdzenie o niemożliwości rozstrzygnięcia i dlaczego samo nie wzięło pod uwagę ustaleń zawartych w Raporcie, wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, uzgodnień poczynionych z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska i Państwowym Powiatowym Inspektoratem Sanitarnym; zasady dwuinstancyjności z art. 15 Kpa - poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy; art. 80 ust. 1 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r. - poprzez zaniechanie dokonania oceny oddziaływania na środowisko i nieuwzględnieniu wyników uzgodnień i opinii właściwych organów, ustaleń w Raporcie oraz wyników postępowania z udziałem społeczeństwa; art. 85 ust. 2 ww. ustawy z 3 października 2008 r. przez nie spełnienie wymogów uzasadnienia decyzji; art. 138 § 2 Kpa - poprzez wydanie decyzji kasacyjnej przy braku podstaw do jej wydania. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc że podtrzymuje argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wywodząc, że decyzja organu I instancji naruszała w sposób istotny przepisy postępowania, stwierdzając że organ ten w ogóle nie uwzględnił zebranego materiału dowodowego i w żaden sposób się do niego nie odniósł, a "wydanie decyzji merytorycznej przez Kolegium wyręczyłoby obowiązek Wójta i stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do przepisów art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy a w szczególności z analizy zaskarżonej decyzji ewidentnie wynika, że organ odwoławczy nie wskazał, jakie jego zdaniem przyczyny uniemożliwiają mu merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy i ustosunkowanie się do zebranych w sprawie dokumentów wymaganych przez prawodawcę a jedynie ogólnie informuje o niemożliwości rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu należy podzielić pogląd wyrażony w skardze, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał organowi odwoławczemu na dokonywanie samodzielnie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a zatem i na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Tymczasem organ odwoławczy naruszając zasadę dwuinstancyjności, zaniechał merytorycznego zbadania sprawy. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy przywołał przepis art. 138 § 2 Kpa. W związku z powyższym wypada zauważyć, że uprawnienia kasacyjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy i że zasadą jest merytoryczne orzekanie przez organ drugiej instancji co do istoty sprawy. Uprawnienie kasacyjne przewidziane treścią przepisu art. 138 § 2 Kpa stanową wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Należy podkreślić, że konieczną przesłanką dopuszczalności wydania decyzji kasacyjnej jest stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny i wskazanie - co w zaskarżonej decyzji nie nastąpiło - przeszkód w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Podstawą do wydania decyzji kasacyjnej nie może być bowiem tylko ogólne stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenie przepisów postępowania, musi to być bowiem naruszenia nie dające usunąć się w trybie art. 136 Kpa. Dodatkowo musi też zaistnieć druga przesłanka, w postaci wskazania koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego. Organ odwoławczy w żaden sposób nie wykazał w niniejszej sprawie, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest niewystarczający do wydania w tej sprawie decyzji merytorycznej. Nie wskazał na to ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani też z odpowiedzi na skargę. Nie można także podzielić stanowiska organu odwoławczego, że "wydanie decyzji merytorycznej przez Kolegium Odwoławcze wyręczyłoby w ten sposób obowiązek Wójta i stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności", co podniesiono w odpowiedzi na skargę. Dodatkowo należy w tym miejscu także zwrócić uwagę na nowelizację treści przepisu art. 138 § 2 Kpa, która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. i ratio legis dokonanej zmiany, poprzez ograniczenie możliwości uchylania się organu odwoławczego od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez wydanie decyzji merytorycznej i skrócenie czasu trwania postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu spełnione zostały więc przesłanki z przywołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i dlatego na podstawie tego przepisu uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy rozpozna merytorycznie odwołanie skarżącego złożone od decyzji organu pierwszej instancji, dokonując oceny zebranych dowodów, odnosząc się także do przedłożonego przez skarżącego raportu oraz stanowiska organów uzgadniających. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na przepisie art. 152 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; natomiast rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku oparto na przepisach art. 200 tej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).