II SA/Bd 635/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi P. K. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie związku schorzeń ze służbą wojskową postanawia odrzucić skargę. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. w dniu [...] r. wydała orzeczenie nr [...] w którym uznała skarżącego – szeregowego rezerwy P. K., za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria zdrowia ,,D"). Jednocześnie Komisja ustaliła, że rozpoznane u skarżącego schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Odwołując się skarżący wskazał, że niesłusznie został zakwalifikowany przez poborową komisję lekarską do kategorii zdrowia ,,A". Pomimo złego stanu zdrowia (problemy z kręgosłupem) musiał odbyć w całości służbę wojskową. Po zakończeniu służby był leczony operacyjnie. Służba wojskowa pogorszyła zatem jego stan zdrowia, naraziła na kalectwo i spowodowała niezdolność do pracy. W tej sytuacji, w związku z przyznaną kategorią zdrowia "D" skarżący wniósł o określenie, w jakim stopniu doznał uszczerbku na zdrowiu. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu Komisja Rejonowa wyjaśniła, że organem kompetentnym do rozpatrzenia spraw odszkodowawczych jest Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego właściwy dla miejsca postoju jednostki wojskowej w czasie odbywania czynnej służby wojskowej zaś postępowanie to odbywa się w odmiennym trybie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe orzeczenie Komisji Rejonowej skarżący ponowił swoją argumentację zawartą w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji. Podniósł, że zarówno podczas badania przed komisją, która przyznała mu kategorię zdrowia "A", jak też w czasie służby wojskowej informował o swoich dolegliwościach związanych z kręgosłupem. Pomimo to w czasie służby poprzestano jedynie na badaniu RTG, bez dalszych badań. Obecnie jest niezdolny do pracy wskutek odbycia służby wojskowej, która pogorszyła jego stan zdrowia. W związku z tym skarżący wniósł o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wskazała ponadto, że skarżący oprócz skargi złożył identycznej treści wniosek o odszkodowanie do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego. Wniosek ten został przesłany do organy właściwego wg miejsca, w którym skarżący odbywał służbę wojskową (Szef WSzW w S.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy zauważyć, iż skarżący w swojej skardze nie kwestionuje orzeczeń zarówno Terenowej jak też Rejonowej Komisji Lekarskiej w części, w jakiej stwierdzają one, iż jest niezdolny do służby wojskowej. Z twierdzeń skarżącego wynika, że jego zdaniem owa niezdolność nie tylko istnieje obecnie, ale także istniała wcześniej, przed powołaniem do służby wojskowej, czego nie zauważyła poborowa komisja lekarska tj. organ, którego orzeczenie nie jest poddane kontroli sądu administracyjnego w ramach obecnej skargi. Natomiast zgłoszone przez skarżącego żądanie odszkodowania łączy się nierozerwalnie z jego twierdzeniami, iż wskutek służby wojskowej doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia. Żądanie to można odnieść do tej części orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w której, wskutek utrzymania w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji, Komisja ta stwierdza, że rozpoznane obecnie schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W istocie zatem należy stwierdzić, iż rozpatrywana skarga kwestionuje orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej jedynie w części tj. odnośnie ustalenia związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą wojskową. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm.) orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza niezawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych ustalonym na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 87, z późn. zm.). W kwestii ustalania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami odbywania służby wojskowej wypowiedział się Sąd Najwyższy w zachowującej nadal aktualność uchwale nr III ZP 9/99 z dnia 27 października 1999 r. (OSNP 2000/5/167) zajmując stanowisko, iż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tym przedmiocie nie może być poddane kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż jest to rozstrzygnięcie dotyczące zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może być skontrolowana w przypadku decyzji odmawiającej wypłaty świadczeń przewidzianych w ustawach o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin. Ustawy te rozróżniają orzeczenia wojskowych komisji lekarskich oraz decyzje administracyjne organów wojskowych, przy czym o ile w przypadku orzeczeń przewidując odwołanie do komisji wyższego stopnia nie wspominają o kontroli sądu administracyjnego, to w przypadku decyzji organów wojskowych wyraźnie wskazują na ich podległość kontroli sądów pracy i ubezpieczeń społecznych (czyli sądów powszechnych), co oznacza, iż wolą ustawodawcy było by kontroli sądowej poddane były tylko decyzje z wyłączeniem orzeczeń. Ponadto w uzasadnieniu wyżej wymienionej uchwały stwierdzono, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie związku schorzenia ze służbą wojskową nie są czynnościami lub aktami z zakresu administracji publicznej (nie mamy w tym przypadku do czynienia z administrowaniem) oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (skoro odnoszą się tylko do określonej przesłanki od istnienia której zależy przyznanie świadczenia), a zatem nie są objęte zakresem art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sąd Administracyjnym (której treść powtarza obecnie obowiązujący art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, późn. zm.; zwanej w skrócie "p.p.s.a."). W konsekwencji w omawianej uchwale Sądu Najwyższego zawarto stanowisko, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Stanowisko to podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00 (opubl. w "Orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" z 2001 r. Nr 2, poz. 47) wyjaśniając, że w zakresie oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) skarga do NSA nie przysługuje. Powyższe stanowisko podziela także Sąd w niniejszej sprawie, uznając, iż zachowuje ono aktualność także w świetle obecnie obowiązujących przepisów, w tym przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzając zatem, że badanie prawidłowości orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w By., w części w jakiej rozstrzygnięto w nim o braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową – nie jest sprawą należącą do właściwości sądu administracyjnego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił.