II SA/Bd 638/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na zarządzenie pokontrolne [...]Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie gospodarowania odpadami oddala skargę. II SA/Bd 638/11 Uzasadnienie Na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287 z późn. zm.) [...]Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał w dniu [...] w sprawie [...] zrządzenie pokontrolne skierowane do Prezesa Zarządu Spółki B. A. Sp. z o.o w C., w którym polecił: 1) uregulować stan formalnoprawny w zakresie gospodarowania odpadami z terminem realizacji do [...]., 2) zaprowadzić ewidencję wytwarzanych odpadów, 3) przekazać do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów w terminach ustawowych. Strona skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa wskazując na uchybienia w zarządzeniu pokontrolnym. W odpowiedzi (pismo z [...]) nie podzielając argumentacji strony organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone ww. zarządzeniu. Na powyższe zarządzenie Spółka złożyła skargę, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania: zarzucając naruszenie: 1) art. 7 Konstytucji poprzez niewyjaśnieni przesłanek podejmowanych działań oraz przyczyn nałożenia na skarżącą określonych obowiązków, 2) art. 3 ust. 1 ww. ustawy o odpadach przez błędną wykładnię, skutkującą jego niezastosowaniem, skutkiem czego przyjęto, iż wytwarzany produkt jest odpadem, 3) art. 5 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów (Dz.Urz.UE.L2008.312.3) poprzez jego niezastosowanie, skutkujące uznaniem produktu wytwarzanego przez skarżącą za odpad, 4) art. 17 ust. 2, art. 36 oraz art. 37 ust. 1 ustawy o odpadach, poprzez niewłaściwe zastosowanie - przyjęcie, iż przepisy te znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie, 5) art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 Kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, niewyjaśnienie zasadności przesłanek którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, oparcie rozstrzygnięcia na samowolnej ocenie dowodów, niepowołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nieprecyzyjne sformułowanie rozstrzygnięcia oraz nienależyte uzasadnienie faktyczne i prawne, co narusza przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, 6) art. 79 § 1 oraz art. 82 § 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez nie zawiadomienie przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli oraz podjęcie i prowadzenie kontroli w sytuacji, gdy przedsiębiorca w tym samym czasie był kontrolowany przez inny organ, co narusza przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zarządzeniu pokontrolnym oraz w piśmie z [...] Odnosząc się do odpowiedzi w piśmie z [...] strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko. Uczyniła to także na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Przede wszystkim w pierwszej kolejności na wstępie tej części uzasadnienia należy uznać, (mimo iż nie było to przedmiotem kontrowersji) wydane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zarządzenie pokontrolne podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) jako akt lub czynność z zakresu administracji dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 1 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego przede wszystkim z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "Kpa") oraz przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 185, poz. 1243 z późn. zm.) i przepisami ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287, z późn. zm.) a także przepisami rozporządzenia wykonawczego Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) w sprawie katalogu odpadów. Badając legalność zaskarżonego zarządzenia należało mieć także na uwadze - w związku z zarzutami podniesionymi w skardze - przepisy ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) oraz przepisy prawa unijnego - w szczególności wskazano Dyrektora Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98 WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów ... (Dz. U. U.E.L. z 2008 r. Nr 312.3). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że w dniach [...] - [...] w zakładzie spółki B. A. - wytwórni alkoholu w C. oraz na terenie gospodarstwa rolnego w miejscowości S. gm. S. przeprowadzona została kontrola przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska - Delegatury w T. Jej celem była kontrola przestrzegania przepisów ochrony środowiska przez B. A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. W wyniku kontroli sporządzony został protokół nr [...]. Wynika z niego między innymi, że skarżąca spółka na terenie swojego zakładu w C. wytwarza odpady o kodzie 020780 wytłoki, osady moszczowe i pofermentacyjne w ilości powyżej 5 tysięcy MG rocznie bez pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz, że bez wymaganego zezwolenia odpady te magazynuje w zbiornikach betonowych zlokalizowanych w miejscowości S. gm. S. Ustalono także, że skarżąca Spółka wytwarza odpady, w tym odpady o kodzie 020780 wytłoki, osady moszczowe i pofermentacyjne nie prowadząc ewidencji wytwarzanych odpadów z zastosowaniem kart ewidencji odpadów i kart przekazania odpadów oraz że nie przekazuje do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Dlatego też w związku z powyższym należy zauważyć, że: - przepis art. 17 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach stanowi, iż wytwórca odpadów jest obowiązany do uzyskania pozwolenia na wytwarzania odpadów, które powstają w związku z eksploatacją instalacji, jeżeli wytwarza powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych rocznie lub powyżej 5 tysięcy Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie, - przepis art. 36 ust. 1 ww. ustawy z 27 kwietnia 2001 r. stanowi, że posiadacz odpadów (z zastosowaniem ust. 2 i 3 - co nie dotyczy niniejszej sprawy) jest obowiązany do prowadzenia ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów i listą odpadów niebezpiecznych, - przepis art. 37 ust. 1 tejże ustawy stanowi, że posiadacz odpadów prowadzących ewidencję odpadów jest obwiązany sporządzić na formularzu zbiorczym zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwianiu tych odpadów (dalej przepis określa niezbędne elementy wymagającego zezwolenia). Celem tych (jak i innych regulacji) zawartych w przedmiotowej ustawie z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach jest stosownie do art. 1 ust. 1 określenie zasad postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów. Jest natomiast okolicznością bezsporną, że strona skarżąca w miejscowości S. gmina S. na terenie gospodarstwa rolnego Przedsiębiorstwa - Handlowego W. Spółka z o.o. w betonowych zbiornikach o pojemności szacunkowej 15000 m3 magazynowała wywar powstały przy wytwarzaniu produkowanego alkoholu. Jest też okolicznością bezsporną, że na powyższe magazynowanie strona nie posiadała wymaganego ustawą zezwolenia. W tej sytuacji w świetle dopiero, co przywołanych przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (art. 17 ust. 2, art. 36 ust. 1 oraz art. 37 ust. 1) takie postępowanie uzasadniało wydanie zaskarżonego zarządzenia. W ocenie Sądu wbrew stanowisku strony skarżącej składowana substancja była odpadem w rozumieniu przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Zgodnie bowiem z ustawową definicją wyrażoną w art. 3 ust. 1 tej ustawy odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do pozbycia jest obowiązany. Wywar składowany przez skarżącą był pozostałością procesu przemysłowego, którego celem zasadniczym była produkcja alkoholu etylowego. Nie był on produktem celowym, lecz stanowił pozostałość procesu produkcyjnego. Zgodnie z załącznikiem 1 do ustawy o odpadach jest on zaliczany do kategorii odpadów Q8 - "pozostałości z procesów przemysłowych (np. żużle, pozostałości podestylacyjne itp.). Niewątpliwie wywar melasowy jest pozostałością podestylacyjną w procesie destylacji alkoholu etylowego. Tej samej oceny należy dokonać w oparciu o przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów (Dz. U. UE L08.312.3). Art. 5 ust. 1 stanowi bowiem, że substancja lub przedmiot, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkowanie, mogą być uznane za produkt uboczny, a nie za odpady, o których mowa w art. 3 pkt 1, wyłącznie jeżeli spełnione są następujące warunki: a) dalsze wykorzystywanie danej substancji lub tego przedmiotu jest pewne; b) dana substancja lub przedmiot mogą być wykorzystanie bezpośrednio bez jakiegokolwiek dalszego przetwarzania innego niż normalna praktyka przemysłowa; c) dana substancja lub przedmiot są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; oraz d) dalsze wykorzystanie jest zgodne z prawem, tzn. dana substancja lub przedmiot spełniają wszelkie istotne wymagania dla określonego zastosowania w zakresie produktu, ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego, i nie doprowadzi do ogólnych niekorzystnych oddziaływań na środowisko lub zdrowie ludzkie. Powyższych cech nie posiadał wywar magazynowany przez stronę skarżącą w miejscowości S. W szczególności już same jego tam składanie z przyczyn wskazanych przez stronę skarżącą świadczy, że jego dalsze wykorzystywanie wcale nie było pewne. Okoliczność podawana przez stronę skarżącą określająca przyczyny składowania nie zwalniały więc strony skarżącej od wykonania obowiązków wynikających z przywołanych przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. W tym stanie rzeczy wobec braku przesłanek wskazanych przywołanym art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddala