II SA/Bd 641/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 641/12 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., na podstawie art. 2 pkt 13 i pkt 14, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 i 2, art. 25 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalenia dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 123 poz. 836 z późn. zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), działając z upoważnienia Burmistrza [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., Z-ca Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił I. J., będącej przedstawicielem S. J., świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia, w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2011 r. do 30 września 2012 r., wnioskowanego na S. J. Uzasadniając decyzję organ zaznaczył, iż mimo wezwania do uzupełnienia wniosku, strona nie wypowiedziała się co do zatrudnienia, a także co do wysokości i częstotliwości otrzymywanego wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec strony do alimentacji. Z powodu braku dokumentacji pozwalającej zbadać wysokość osiąganego dochodu niemożliwym było zatem stwierdzenie, czy S. J. spełnia warunek określony przez art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Wobec powyższego podniesiono, iż w myśl przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wnioskodawca nie spełnił kryteriów przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie zasiłkowym od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. I. J., która w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji występowała w imieniu córki – S. J., wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Organ II instancji, decyzją znak: [...] z dnia [...] maja 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania, umorzył postępowanie odwoławcze. Argumentując, organ przywołał art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na mocy którego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej - do ukończenia przez nią 25 roku życia lub w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Definicja ustawowa osoby uprawnionej zawarta w art. 2 pkt 11 w/w ustawy określa, że jest to uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Ustalono, że w przedmiotowej sprawie osobą uprawnioną do alimentów i stroną postępowania jest pełnoletnia S. J., w której imieniu, w postępowaniu przed organem I instancji, występowała matka – I. J. Wobec powyższego, wskazano, że w myśl art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawo do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w I instancji przysługuje stronie, przy czym zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego pojęcie strony wiązać należy z interesem prawnym lub obowiązkiem, wyprowadzonymi z konkretnie oznaczonego przepisu prawa materialnego, który może stanowić podstawę do formułowania interesu lub obowiązku konkretnego podmiotu. Dalej organ wywiódł, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej, a zatem w przedmiotowej sprawie I. J. nie ma interesu prawnego i nie może być uznana za stronę postępowania odwoławczego, natomiast w aktach sprawy brak jest upoważnienia S. J. do wniesienia w jej imieniu odwołania i reprezentowania jej interesu w postępowaniu przed organem II instancji. W konsekwencji powyższego, skład orzekający odstąpił od merytorycznego rozpatrzenia odwołania skarżącej i orzekł, jak wyżej. Uważając rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] za krzywdzące, skarżąca, działając w imieniu córki (pełnomocnictwo do wniesienia skargi – k-3 akt), pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że podjęte przez nią działania w imieniu córki wynikają z faktu, że S. J. jest studentką Uniwersytetu [...] i na czas nauki przebywa poza granicami kraju. Ponadto, strona powołała się na odpowiedź byłej Minister Pracy, Jolanty Fedak, z dnia 21 stycznia 2011 r. na interpelację nr 19711 w sprawie braku świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób studiujących na uczelniach wyższych poza granicami kraju wskazującą, iż osobie zainteresowanej przysługuje prawo złożenia odwołania od decyzji odmownej organu I instancji, a w dalszej kolejności także prawo skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od decyzji II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w udzielonej odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje rozstrzygnięcie oraz jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ odwoławczy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 28, 33 § 1, 64 § 2 i 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze, przyjmując, że wnosząca odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji I. J. nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Sąd podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98). Umorzenie postępowania odwoławczego w powyżej opisanej sytuacji będzie właściwe, gdy nie ma wątpliwości, że odwołujący się działa bez pełnomocnictwa. Wyjaśnić jednak trzeba, że obowiązkiem organów orzekających przed przystąpieniem do załatwienia sprawy jest zbadanie, czy wnioski spełniają wymagania formalne stawiane podaniom. Ponadto należy podkreślić, że podania, w tym i wnioski, mogą być wnoszone przez pełnomocnika (art. 32 k.p.a.). Przy czym pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub ustnie do protokołu i dołączone do akt w oryginale lub urzędowo poświadczonym odpisie (art. 33 § 2 i 3 k.p.a.). Z kolei zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jednym z braków formalnych pisma, podlegających usunięciu w trybie wskazanego przepisu, jest niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa do pisma wniesionego w imieniu strony przez pełnomocnika (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 października 2001 r., sygn. akt II SA 2177/00, LEX nr 157803; wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 941/05, LEX nr 275483). Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] za pośrednictwem organu I instancji jako przedstawiciel S. J. W związku z powyższym rozważenia wymagało, czy odwołanie od decyzji organu I instancji pochodzi od strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy też nie. Bezsporne jest, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy upoważnieniem skarżąca była umocowana przez S. J. do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca jako matka jest członkiem najbliższej rodziny wnioskodawcy. Czynność wniesienia odwołania nie wyczerpuje przesłanki do działania bez pełnomocnictwa na podstawie art. 33 § 4 kpa, który to przepis stanowi, że w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. W tym stanie rzeczy, skoro skarżąca uważała, że działa jako przedstawiciel, a zarazem rodzic wnioskodawcy, organ powinien wezwać ją o pełnomocnictwo. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby kolegium wezwało skarżącą do usunięcia braków formalnych odwołania przez złożenie odpisu pełnomocnictwa zgodnie z treścią art. 33 § 3 i 64 § 2 k.p.a. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wezwania do usunięcia braków możliwych do usunięcia w postępowaniu administracyjnym, które z łatwością mogą być usunięte, a do takich niewątpliwie należy brak pełnomocnictwa. Zaniechanie wezwania wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braku w postaci dostarczenia właściwego pełnomocnictwa pod rygorem przewidzianym w art. 64 § 2 bądź też uniemożliwienie stronie usunięcia tego braku, stanowi niewątpliwie naruszenie przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Nie ma wpływu na wynik sprawy to, że przed organem I instancji skarżąca posiadała jedynie pełnomocnictwo do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na tym etapie postępowania ani mocodawczyni, ani też skarżąca nie przewidywały, że zaistnieje konieczność wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania uprawnienia. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1753/09 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że warunkiem skuteczności czynności procesowej pełnomocnika jest dołączenie pełnomocnictwa. Skutkiem prawnym braku dołączenia pełnomocnictwa jest wezwanie do uzupełnienia tego braku, którego nieusunięcie powoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania. Jednakże należy mieć na uwadze, iż podjęcie postępowania administracyjnego i zakończenie go decyzją administracyjną, pomimo braku pełnomocnictwa, wymaga rozważenia z uwzględnieniem okoliczności potwierdzenia przez stronę czynności procesowej dokonanej przez nienależycie umocowanego pełnomocnika. Przy ponownym rozpoznaniu, organ odwoławczy wyjaśni ostatecznie sprawę braku formalnego odwołania w postaci właściwego pełnomocnictwa, żądając od skarżącej stosownego umocowania. Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270), stwierdzając naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie, uchylił zaskarżoną decyzję.