II SA/Bd 643/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2022 r. znak [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2022 r., działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2022 r., nr: [...]. Z akt sprawy wynika, że M. L. (dalej określany jako Skarżący) [...].03.2022 r. rozpoczął pracę na umowę o dzieło w [...]. Z uwagi na powyższą okoliczność organ I instancji zaskarżoną decyzją pozbawił Skarżącego z dniem [...].03.2022 r. statusu osoby bezrobotnej z uwagi na podjęcie przez niego innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu, Skarżący nie spełniał warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej na podstawie przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że jest osobą bezrobotną i potrzebuje pomocy Powiatowego Urzędu Pracy, by poprawić swoją sytuację na tyle, by móc samodzielnie się utrzymać. Poinformował, że pracował na umowę o dzieło za kwotę 750 zł miesięcznie brutto. Podniósł, że kompetencje do wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej przysługują staroście, a nie prezydentowi. Wojewoda [...], rozpoznając sprawę, powołał się na art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i uznał, że istniała podstawa do utraty przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Z akt sprawy wynika, że [...].03.2022 r. Skarżący rozpoczął pracę na podstawie umowy o dzieło w [...]. Organ II instancji stwierdził, że fakt podpisania umowy z pracodawcą skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utrzymania statusu osoby bezrobotnej. Jeśli osoba bezrobotna aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z przywilejów dla osób bezrobotnych. Zdaniem organu odwoławczego, istotne w rozpatrywanej sprawie jest również to, czy organ I instancji w dniu rejestracji w urzędzie udzielił bezrobotnemu informacji o obowiązkach, jakie ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nakłada na osoby bezrobotne. Organ odwoławczy, dokonując oceny materiału dowodowego, stwierdził, że wymóg ten został spełniony, ponieważ Skarżący podczas rejestracji został prawidłowo pouczony o powyższym, na co wskazuje dowód w sprawie (Skarżący 17.01.2022 r. złożył podpis, opatrzony potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, pod oświadczeniem o zapoznaniu się z informacjami dotyczącymi praw i obowiązków osoby bezrobotnej, który jest również zobowiązaniem do przestrzegania zawartych w nich treści). Informacja między innymi zawierała oświadczenie, że bezrobotny jest osobą niezatrudnioną i niewykonująca innej pracy zarobkowej oraz wykaz obowiązków, w których wymieniono obowiązek zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Z treści tego obowiązku nie można wnioskować, że sam fakt zgłoszenia zawarcia umowy o dzieło do powiatowego urzędu pracy, a także niska kwota wynagrodzenia chroni przed utratą statusu bezrobotnego. Organ dodał, że w tym samym dokumencie wskazano przypadki utraty statusu bezrobotnego, z których podjęcie zatrudnienia znajduje się na pierwszym miejscu. Skarżący oświadczył, że zapoznał się z powyższymi informacjami, o czym świadczy zaznaczenie i podpisanie podpisem elektronicznym stosownej rubryki zawierającej treść: "zapoznałem się z powyższymi informacjami", jak również złożył na tym samym dokumencie oświadczenie o treści: "Świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, oświadczam, że wszystkie podane przeze mnie w trakcie rejestracji dane są zgodne ze stanem faktycznym oraz zostałem pouczony o warunkach zachowania statusu bezrobotnego". Zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodzi zasadności decyzji wydanej przez organ I instancji. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że w każdej chwili Skarżący może złożyć wniosek o ponowną rejestrację w urzędzie pracy. M. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na ww. decyzję Wojewody [...], zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędne przyjęcie, że nie jest osobą bezrobotną. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. 2022 r. poz. 690 ze zm., zwanej dalej powoływana jako ustawa). W niniejszej sprawie, czego Skarżący nie kwestionuje, [...].03.2022 r. został zatrudniony na podstawie umowy o dzieło w [...] z siedzibą w O. Powyższa umowa została podpisana przez strony [...] .03.2022 r. Skarżący na jej podstawie wykonywał odpłatnie w terminie od [...].03.2022 r. do [...].04.2022 r. dzieło polegające na: "[...]". Skarżącemu jako wykonawcy według umowy przysługiwało wynagrodzenie za wykonanie dzieła w wysokości 1.500 zł brutto. Z uwagi na okoliczność zgłoszenia podjęcia pracy przez Skarżącego na podstawie umowy o dzieło istniała zatem podstawa do wydania decyzji o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej. Należy podkreślić, że ustawodawca w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jednoznacznie zdefiniował warunki, jakim odpowiadać powinna osoba uzyskująca status bezrobotnego. Przede wszystkim w treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy określił wymogi nabycia statusu bezrobotnego, wskazując, że osoba taka nie może być zatrudniona i nie może wykonywać innej pracy zarobkowej. Co istotne, pojęcie "innej pracy zarobkowej" również zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Zgodnie z definicją legalną, ujętą w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, pojęcie innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło (...). Status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną. Dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Fakt zatrudnienia lub wykonywania jakiejkolwiek innej pracy zarobkowej skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utratą statusu osoby bezrobotnej, bez względu na wysokość wynagrodzenia. Nie jest bowiem prawnie dopuszczalne równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej, choćby niskopłatnej. Treść przywołanej regulacji, jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie I OSK 1123/07 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), nie pozostawia wątpliwości, że w rozumieniu tej ustawy - osobą bezrobotną - jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, czyli niewykonująca pracy i nieświadcząca usług na podstawie między innymi umowy agencyjnej, umowy zlecenia czy umowy o dzieło (art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy). Zgodzić należy się tym samym ze stanowiskiem Wojewody, że niespełnienie przez Skarżącego wymagań wiążących się ze statusem osoby bezrobotnej musiało wywoływać określone konsekwencje prawne. Niski dochód uzyskany z tytułu umowy pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Wymóg niskiego dochodu wymieniony w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy, w którym wskazano, że dodatkowym warunkiem dla uznania za osobę bezrobotną jest wymóg nieuzyskiwania przez tą osobę przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, nie odnosi się do osób, co do których zostanie stwierdzone, że są zatrudnione lub wykonują inną pracę zarobkową zdefiniowaną w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy. Osoby te, a więc również Skarżący, nie mogą być uznane za bezrobotne bez względu na wysokość dochodu, jaki z tego tytułu otrzymują, a więc również wtedy, gdy jest on niski lub niezaspokajający wszystkich potrzeb osoby starającej się o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Generalną zasadą jest, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, że za osobę bezrobotną uznaje się osobę niezatrudnioną i niewykonująca innej pracy zarobkowej. Treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h nie zmienia art. 2 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z ustawą, istotą pojęcia bezrobotnego nie jest fakt, że osoba taka nie posiada przychodu, lecz okoliczność, że pozostaje bez jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu przedstawionych powyżej definicji. Zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy ograniczenie ma charakter dodatkowy i ma na celu wykluczenie uznania za bezrobotne innej kategorii osób, to jest tych, które wprawdzie nie wykonują jakiejkolwiek pracy zarobkowej, lecz posiadają inne możliwości uzyskania środków finansowych na swoje utrzymanie. Celem ustawy jest łagodzenie skutków bezrobocia i realizując ten cel, ustawodawca wykluczył z kręgu bezrobotnych osoby, które nie wykonując pracy zarobkowej, nie są dotknięte skutkami bezrobocia, gdyż posiadają między innymi przychód, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy. Innymi słowy, tyko osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, i która jednocześnie nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, może być uznana za osobę bezrobotną. Powołany w argumentacji uzasadnienia skargi omawiany przepis ustawy nie rozszerza zatem zasady, że bezrobotnym jest osoba niewykonująca "innej pracy zarobkowej" w ten sposób, że dodaje kryterium przychodu, od którego uzależniona jest możliwość wykonywania takiej pracy, lecz ogranicza zakres pojęcia bezrobotnego w taki sposób, że wskazuje, iż bezrobotnym jest nie tylko ten, kto nie pozostaje w zatrudnieniu i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, lecz także ten, kto nie uzyskuje przychodu z innych źródeł nie przekraczającego połowy minimalnego wynagrodzenia. Wskazanego wyjątku nie można traktować rozszerzająco. Sąd w sprawie dostrzega trudną sytuację życiową Skarżącego. Jedynym jednak kryterium, według którego Sąd dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jest jej legalność, a więc zgodność z przepisami prawa procesowego i materialnego. Zaskarżona decyzja jest wynikiem prawidłowo zastosowanych art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 11 ustawy. Problemy finansowe nie mogły powodować uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonych decyzji, kierując się względami słuszności czy też zasad współżycia społecznego, zaś przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, szczegółowo regulujące zdarzenia związane z nabywaniem i utratą statusu osoby bezrobotnej, nie dają organom administracji uprawnień do wydawania w tym zakresie decyzji uznaniowych, a więc umożliwiających uwzględnienie szczególnie ważnych interesów strony, takich jak trudna sytuacja materialna, życiowa i zdrowotna. Okoliczności te dla kontroli zgodności z prawem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji są obojętne. W konsekwencji uznać należy, że stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, właściwy organ był obowiązany podjąć rozstrzygnięcie na jego podstawie. Przepis ten stanowi, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Powołany przepis reguluje tę kwestię w sposób kategoryczny i nie pozostawia organowi swobody w decydowaniu o ewentualnym pozbawieniu bezrobotnego statusu osoby bezrobotnej. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) podlegała oddaleniu. Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 30.05.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.