II SA/Bd 645/14

Dnia 16 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 16 września 2014 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 z poźn. zm.), ustalił opłatę zastępczą gminy ponoszoną przez Miasto [...] za pobyt G. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 790,84 zł, płatnej na rachunek DPS w[...] na podstawie wystawionej przez DPS w[...] noty księgowej nr [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż strona winna wnosić opłatę za swój pobyt w Domu Pomocy Społecznej w[...], tj. : na podstawie decyzji z dnia [...]- od dnia 1.03.2013 r. 1.634,93 zł miesięcznie, zgodnie z art. 61 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, który enumeratywnie wskazuje krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS, którymi są w kolejności: mieszkaniec domu, a jeśli nie ponosi on pełnej opłaty, to małżonek, zstępni przed wstępnymi, a w ostatniej kolejności gmina z której osoba została skierowana. Wysokość odpłatności ustalono zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy - w wysokości 70 % dochodu netto i jak wskazano, akta sprawy dowodzą (wywiad z dnia [...] r. oraz decyzja ZUS z dnia [...]) w związku z rewaloryzacją świadczeń ZUS od dnia 1.03.2013 r. uległ zmianie dochód własny strony i obecnie wynosi: • emerytura netto - 1.832,11 zł • dodatek pielęgnacyjny - 203,50 zł • alimenty - 300,00 zł (przyznane wyrokiem sądu z dnia 21.05.2010 r., sygn. akt I ACa 42/10) razem dochód netto: 2.335,61 zł x 70% = 1.634,93 zł opłaty za DPS. Organ I instancji wyjaśnił także, iż dochód, w wysokości 1.634,93 zł miesięcznie został ustalony zgodnie z art. 8 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, natomiast wyliczenie należności, wnoszonych wpłat i zaległości w opłatach za pobyt w Domu Pomocy w [...], za okres od września do grudnia 2013 r., przedstawiało się następująco: |Miesiąc |kwota z dec. z dnia [...] |wpłaty G. K. |zaległość narastająco | |Wrzesień 2013 r. |1.634,93 zł |1.437,22 zł |197.71 zł | |Październik 2013 r. |1.634,93 zł |1.437,22 zł |395,42 zł | |Listopad 2013 r. |1.634,93 zł |1.437,22 zł |593,13 zł | |Grudzień 2013 r. |1.634,93 zł |1.437,22 zł |790,84 zł | W związku z nie wywiązywaniem się przez stronę z odpłatnością za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] w kwocie 790,84 zł za okres od września 2013 r. do grudnia 2013 r., Dom Pomocy Społecznej wystąpił z roszczeniem o zastępczą odpłatność gminy i wystawił notę księgową nr [...] r. Zgodnie z art. 61 ust.3 ustawy o pomocy społecznej Miasto [...] wniosło opłatę zastępczą w wysokości 790,84 zł - tj. opłatę do której strona w ocenie organu jest zobowiązana i z której się nie wywiązała. W odwołaniu od powyższej decyzji G. K. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oświadczając, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem, dodatkowo przedstawiając swoje wyliczenie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, a ponadto zwróciła uwagę, że zobowiązania jej wobec DPS za cały rok 2013 zostały uregulowane już w sierpniu 2013 r. w związku z czym nie posiada żadnych zaległości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie dokonanych wyliczeń w zaskarżonej decyzji, bowiem w treści jej uzasadnienia przedstawiono wyjaśnienie brakującej kwoty za każdy miesiąc od września do grudnia 2013 r. i matematyczne jej wyliczenie, które stanowi podstawę żądania opłaty w wysokości 790,84 zł (197,71 zł x 4 miesiące od 09 - 12.2013r.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że obroty konta skarżącej za rok 2013 r. wskazywały na koniec tego roku saldo "0", jednakże wynika to z faktu, że w miesiącu grudniu 2013 r. została zaksięgowania kwota 790,74 zł wpłacona jako opłata zastępcza przez MOPS[...]. Ponadto wskazano, że skarżąca winna wnosić miesięczną opłatę w wysokości 1.634,93 zł, a wpłacała od września 2013 r. do grudnia 2013 r. kwotę 1.437,22 zł miesięcznie, wobec czego MOPS [...] zasadnie zażądał wpłaty kwoty 790,84 zł, którą uregulował MOPS [...]. W skardze do sądu G. K. wniosła o unieważnienie decyzji organu odwoławczego, wskazując, że jej zdaniem decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] Nr [...] z dnia [...] r. jest niezgodna z prawem, a domaganie się przez Dom Pomocy Społecznej w [...] nienależnej kwoty 790,84 zł jest bezprawnym działaniem na szkodę skarżącej. Skarżąca przedstawiła w skardze własne rozliczenie kosztów pobytu i wpłat, z którego wynika, że na jej koncie winna być nadpłata w wysokości 646,38 zł. W załączniku nr 1 do skargi skarżąca wymieniła zestawienie dokumentów niezbędnych do pełnej oceny skargi na zaskarżoną decyzję z dnia 8 kwietnia 2014 r., które jej zdaniem, winien dołączyć do skargi organ I instancji. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), a zatem w świetle jej przepisów, a także przepisów procedury administracyjnej należy oceniać legalność działania organów orzekających w sprawie. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszeń prawa. Kolegium prawidłowo przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy, dokonując właściwej analizy mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwanej w skrócie u.p.s., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. wynika natomiast, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w pierwszej kolejności mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Z kolei przepis art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszony o: miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki za ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczoną na rzecz innych osób. Natomiast zgodnie z ust. 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Jak wynika z zacytowanych przepisów, dochodem jest wszelki przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o wskazane wprost przez ustawodawcę obciążenia lub świadczenia. O ile jednak bezsporna pozostaje kwestia wysokości opłaty ustalonej dla skarżącej, bliższego rozważenia wymaga prawidłowość ustalenia opłaty zastępczej ponoszonej przez Miasto [...] za jej pobyt w DPS w wysokości 790,84 zł. Zasadniczym zagadnieniem w sprawie z tego punktu widzenia jest wyliczenie dotychczas uzyskiwanego dochodu skarżącej w postaci: emerytura netto - 1.832,11 zł , dodatek pielęgnacyjny - 203,50 zł oraz alimenty - 300,00 zł (przyznane wyrokiem sądu z dnia 21.05.2010 r., sygn. akt I ACa 42/10), co razem stanowi dochód netto: 2.335,61 i w przeliczeniu przez wskaźnik zawarty w przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. tj. 70% daje kwotę 1.634,93 zł opłaty za DPS. Sąd w pełni podzielił stanowisko organów że skarżąca winna wnosić miesięczną opłatę w wysokości 1.634,93 zł, lecz w rzeczywistości wpłacała od września 2013 r. do grudnia 2013 r. kwotę 1.437,22 zł miesięcznie, wobec czego organ I instancji zasadnie zażądał od skarżącej wpłaty kwoty 790,84 zł, którą niejako w zastępstwie uregulował MOPS [...] tj. 4 miesiące przeliczone przez brakującą kwotę: 197,71 zł miesięcznie (1.634,03 zł - 1.437,22 zł = 197,71 zł). Zarzut dotyczący wyliczenia opłaty za pobyt w DPS dokonanym przez organ, wskazujący na saldo rozliczeniowe na koniec 2013 r. w kwocie "0" nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jak słusznie wskazało Kolegium, obroty konta skarżącej na koniec roku 2013 r. rzeczywiście wskazywały na taką liczbę, jednakże wynika to z faktu, że w miesiącu grudniu 2013 r. została zaksięgowania wpłata kwoty 790,74 zł jako opłata zastępcza dokonana przez MOPS [...], co w żaden sposób nie wpłynęło na wysokość zaległości skarżącej wobec organu. Niezasadnie skarżąca wskazuje także na jakoby istniejącą na koniec sierpnia 2013 r. nadpłatę, którą organy winny uwzględnić przy orzekaniu. Jak wynika ze znajdujących się w aktach dokumentów księgowych w poszczególnych miesiącach od marca do sierpnia 2013 r. różnice pomiędzy kwotą, którą skarżąca winna uiścić ("Wn") a kwotą, która faktycznie wpłynęła na rzecz DPS ("Ma") nie zawsze – jak twierdzi skarżąca – wynosiła 197, 71 zł (np. w maju różnica pomiędzy "Winien" a "Ma" wynosiła 305,83 zł). Dokumenty księgowe przedstawiające stan rozliczeń pomiędzy skarżącą a DPS (k. 1b, 3a, 3c akt administracyjnych), a nie tylko poszczególne czynności wpłaty, jednoznacznie wskazują, że na koniec sierpnia 2013 r. saldo wynosiło 0,00 tj. nie istniały ani zaległości skarżącej względem DPS ani nadpłata. Wskazane dokumenty wykazują też – czego skarżąca nie kwestionuje – zaległości w opłatach za pobyt w domu pomocy społecznej w okresie od września do grudnia 2013 r. W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a, ustawy o pomocy społecznej z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, natomiast Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W przepisie art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przewidziano skutki niewykonywania obowiązku uiszczenia opłaty przez zobowiązany podmiot. Obowiązkowi zastępczego wnoszenia przez gminę opłaty z tytułu pobytu w domu pomocy społeczne za osoby, które ze swoich obowiązków przestały albo nie zaczęły się wywiązywać, odpowiada prawo dochodzenia przez gminę zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (art. 61 ust. 3 zdanie drugie). Powzięcie przez gminę wiadomości o zaległości jakiej dopuścił się jeden ze zobowiązanych podmiotów, nakazuje gminie niezwłoczne uiszczenie opłaty zastępczej, jednak fakt uiszczenia opłaty zastępczej stanowi podstawę do domagania się przez gminę (tzw. regres publicznoprawny) zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty od osoby, która nie wykonała swojego obowiązku jej uiszczenia. Wobec powyższego organy prawidłowo przyjęły, że w związku z niewywiązywaniem się przez skarżącą z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w kwocie 790,84 zł za okres od września 2013 r. do grudnia 2013 r., uzasadnione było dochodzenie należności z tytułu zastępczej odpłatności gminy. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).