II SA/Bd 649/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. K. w T. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. K. w T. z dnia [...] grudnia 2020 r. (bez numeru), 2. zasądza od Minister Edukacji Narodowej na rzecz B. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. (bez numeru) Komisja Stypendialna Uniwersytetu M. K. ([...]) w T., działając na podstawie art. 93 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa") oraz § 4 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w T., wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z [...] października 2019 r.(dalej: "Regulamin"), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego B. K. o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021, orzekła o odmowie przyznania wnioskowanego stypendium rektora. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż spełnia wszystkie przesłanki do przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021, gdyż wnioskowane świadczenie, zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat, a dla biegu tego okresu znaczenie ma okres pobierania stypendium, a nie okres posiadania statusu studenta, a ponadto do okresu tego nie wlicza się okresu wakacji, podczas których student nie otrzymuje świadczenia. Po rozpatrzeniu ww. odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w T. decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Odwoławcza Komisja wskazując na legalność zaskarżonej decyzji podniosła, że skarżący nie spełnia wymogu określonego w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy (jak też w § 4 ust. 1 Regulaminu), gdyż 6-letni okres (72 miesiące) czasu przez który skarżący ma status studenta upłynął w dniu [...] czerwca 2019 r. Odwoławcza Komisja podkreśliła przy tym, że wnioskowane świadczenia przysługuje studentom nie dłużej niż przez okres 6 lat, co oznacza – zgodnie z opinią Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego – łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenie oraz czy je pobiera, gdyż 6-letni okres przysługiwania świadczenia rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta na pierwszym kierunku studiów. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, pozostając dalej studentem. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Ponadto do 6-letniego okresu przysługiwania świadczenia wlicza się także, jak wskazała Komisja Odwoławcza, okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy. We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 93 ust. 2 i 3 ustawy poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowane świadczenie z powodu hipotetycznego przekroczenia 6-letniego okresu przysługiwania stypendium. W skardze sformułowano ponadto zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a nadto: art. 7a, art. 7b i art. 11 kpa oraz art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669) w zw. z art. 93 ustawy. Naruszenia tych przepisów skarżący upatruje w szczególności w niezebraniu i nierozważeniu całego materiału dowodowego, niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy i przesłanek załatwienia sprawy (w tym przyczyn wliczenia do 6-letniego okresu przysługiwania stypendium okresów studiowania sprzed daty wejścia w życie ustawy), a przez to błędne uznania, że do 6-letniego okresu przysługiwania świadczenia wlicza się okresy studiowania (posiadania statusu studenta), a nie tylko pobierania stypendium. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył tożsamą argumentację co w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podkreślając dodatkowo, że liczba punktów uprawniających do otrzymania stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021 dla kierunku lekarskiego wynosiła 47,86 i że on uzyskał 48,12. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do prawidłowości wykładni prawa materialnego regulującego kwestię możliwości przyznania wnioskowanego w sprawie stypendium rektora, a ściślej mówiąc art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz § 4 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, który zasadniczo stanowił powtórzenie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy student może ubiegać się o stypendium rektora, przy czym – stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy – świadczenie to przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy stypendialne obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę uznały, że w przypadku skarżącego upłynął wspomniany w tym przepisie okres 6 lat, gdyż skarżący posiadał status studenta przez okres ponad 6 lat, w którym to mógł otrzymywać wnioskowane świadczenie i miał możliwość ubiegania się o nie w ramach studiów, co skutkowało zastosowaniem ograniczenia z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy i wydaniem decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Z powyższym stanowiskiem, nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest błędna. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Wymieniona ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczenia". Wobec braku definicji ustawowej pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium rektora, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania tego świadczenia, lecz konieczne jest spełnienie warunków jego przyznania wymienionych w art. 91 ustawy. Dlatego też 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można więc podzielić poglądu organu odwoławczego, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane przez właściwy organ uczelni, to jest czy pobierał świadczenie. Wobec powyższego brak jest podstaw do zrównania znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczeń", o którym mowa w ustawie z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenia". Jednocześnie należy podkreślić, że nie wiąże Sądu przywoływane w zaskarżonej decyzji stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 organu. Skoro więc w świetle art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, a samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium, to tym samy nie można uznać, jak błędnie przyjęły to w niniejszej sprawie organy, że to wraz z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat, ograniczający czas przysługiwania stypendium rektora, stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy. Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy powiązany jest bowiem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta (patrz wyrok NSA z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 203/21 oraz przywołane we wskazanych wyrokach orzeczenia sądów administracyjnych oraz pogląd doktryny; dostępne na stronie [...]). Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium rektora orzekające w sprawie organy do sześcioletniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, wliczyły cały okres studiowania przez skarżącego, nie rozważając czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym (tj. czy skarżący był beneficjentem tego świadczenia). W konsekwencji powyższego przyjęcie, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącemu stypendium rektora była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez skarżącego świadczenia, istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium rektora. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "ppsa"). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną, którą jest związany na mocy art. 153 ppsa. Należy uwzględnić też okoliczność, że stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy, a zatem należy przyjąć, że za takie właśnie maksymalne okresy świadczenia te mogą przysługiwać danemu studentowi (a nie za cały rok kalendarzowy – por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20 – dostępny jw.). O kosztach postępowania, biorąc pod uwagę wynik sprawy, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa, obejmując nimi kwotę uiszczonego przez skarżącego wpisu w kwocie [...]zł. Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.