II SA/Bd 661/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-07-24
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Renata Owczarzak, Joanna Janiszewska – Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczący zaliczenia części działki do gruntów rolnych zabudowanych (Br), może zostać uwzględniony, jeśli faktyczne zagospodarowanie działki wskazuje na zabudowę mieszkaniową, a dokumenty takie jak decyzja o warunkach zabudowy i pozwolenie na budowę potwierdzają ten charakter?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zakwalifikowały część działki jako tereny mieszkaniowe (B). Kluczowe znaczenie miały decyzja o warunkach zabudowy ustalająca funkcję mieszkaniową, pozwolenie na budowę oraz faktyczne zagospodarowanie działki budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym wykorzystywanym jako garaż, a nie do produkcji rolnej. Brak było dowodów potwierdzających rolniczy charakter zabudowy i użytkowania gruntu.Stan faktyczny
Starosta odmówił zaliczenia części działki do gruntów rolnych zabudowanych, uznając ją za tereny mieszkaniowe, co potwierdził Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Skarżący P. P. domagał się zmiany klasyfikacji na grunty rolne zabudowane, argumentując, że działka jest częścią jego gospodarstwa rolnego i budynki służą celom rolniczym. Sąd rozpatrywał skargę na decyzję organu II instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Starosta decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. orzekł o odmowie zaliczenia części działki nr [...] położonej w obrębie T., gmina K. o powierzchni 0,1469 ha do gruntów rolnych zabudowanych (Br), obecnie oznaczonych w EGiB jako tereny mieszkaniowe (B) – tym samym nie uwzględnił wniosku P. P. z [...] listopada 2017 r. o dokonanie aktualizacji operatu ewidencyjnego.
W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że działka nr [...] o łącznej powierzchni 0,2600 ha została wydzielona w 2005 r. w wyniku podziału działki nr [...]. Z decyzji podziałowej z [...] maja 2005 r. wynika, że została ona wydana w oparciu o decyzję Burmistrza z [...] lipca 2004 r. ustalającej sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy. Z treści tych decyzji wynika zaś, że dla działki nr [...] oraz działek po podziale obowiązująca pozostaje funkcja zabudowy mieszkaniowej. Starosta zwrócił ponadto uwagę, że na działce zrealizowano inwestycję polegającą na budowie domu mieszkalnego. W pozwoleniu na budowę brak jest zaś jakichkolwiek informacji o budowie budynków w ramach zabudowy zagrodowej (siedliskowej). Starosta podkreślił przy tym, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu w 2004 r. było możliwe w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem teren objęty decyzją nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Starosta zacytował przepis art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 2 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266), wskazał, że obszar działki nr [...], przed podziałem stanowił w 2004 r. grunty orne klasy VI i przyjęcie w decyzji ustalającej warunki zabudowy, że "planowana inwestycja nie wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych" nie oznacza, że projektowane budynki przeznaczone są pod wykorzystanie rolnicze. Ponadto Starosta wskazał, że na działce nr [...] brak jest elementów zagospodarowania wskazanego w lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia EGiB – w szczególności usytuowany na działce budynek mieszkalny nie tworzy zorganizowanej całości gospodarczej z gruntami, budowlami, o których mowa w lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 2. Z pozwolenia na budowę bowiem nie wynika, że grunt pod tę inwestycję przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową. Starosta przyjął zatem, że w świetle lp. 12 pkt 1 i 2 załącznika nr 6 grunt zajęty pod budynek mieszkalny i budynek gospodarczy związany funkcjonalnie z budynkiem mieszkalnym niewchodzący w skład działki siedliskowej zalicza się do terenów mieszkaniowych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. P., wnosząc o jej zmianę. W uzasadnieniu odwołania podniósł, ze organ I instancji oparł się wyłącznie na decyzjach dotyczących pozwolenia na budowę. Tymczasem, jak oświadczył odwołujący, postępowanie przed organami architektonczno-budwolanymi miało na celu legalne wybudowanie budynku gospodarczego dla celów rolnych. Zgłoszenie budowy budynku gospodarczego bez zaznaczenia, że celem jest inwestycja związana z produkcją rolną, wynikała z jego niewiedzy i dlatego w postępowaniu geodezyjnym nie można wyciągać negatywnych dla niego wniosków w sytuacji, gdy znaczenie dla sprawy ma faktyczny sposób użytkowania działki. W odwołaniu P. P. domagał się przeprowadzenia wizji lokalnej na okoliczność, że budynki znajdujące się na przedmiotowej działce służą produkcji rolnej. Domagał się przy tym, aby uwzględnić, że wszystkie należące do niego grunty o łącznej powierzchni 1 ha 37 arów (w tym grunty objęte przedmiotową działką) wchodzą w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego.
W rozpoznaniu powyższego odwołania wydana została zaskarżona decyzja. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2018 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty z [...] grudnia 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, zacytował przepisy art. 22 pkt 1, art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy § 44 i 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Po czym wskazał, że o sposobie zaliczania użytków gruntowych do określonej grupy przesądza sposób użytkowania gruntów oraz sposób ich kwalifikowania przewidziany przepisami prawa. Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków określa zaś załącznik nr 6 do w/w rozporządzenia. W dalszej części uzasadnienia organ II instancji przytoczył również brzmienie załącznika nr 6 rozporządzenia EGiB – lp. 5 określająca sposób kwalifikowania gruntów rolnych zabudowanych (Br).
Organ podkreślił, że z analizy powyższych przepisów wynika, że dla zaliczenia danego gruntu do określonej kategorii przeważającą rolę odgrywa jakie budynki znajdują się na gruncie. W definicji gruntów rolnych zabudowanych mowa jest bowiem o budynku mieszkalnym, budynkach przeznaczonych do produkcji rolniczej. Organ II instancji przeanalizował treść decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości z [...] maja 2005 r., decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i stwierdził, że decyzje te świadczą o zamiarze właścicieli nieruchomości – zamiarze zmiany sposobu użytkowana przedmiotowej działki z dotychczasowej zabudowy rolniczej na zabudowę mieszkaniową. Organ II instancji podkreślił też, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje żaden dokument, o którym mowa w załączniku nr 6 rozporządzenia EGiB (plan miejscowego zagospodarowania terenu, decyzja o warunkach zabudowy, projekt budowlany, zgłoszenie budowy) – pozwalający stwierdzić, że na obszarze działki nr [...] dopuszczona jest zabudowa zagrodowa – co mogłoby uzasadniać zaliczenie w/w działki do gruntów rolnych zabudowanych. Organ wskazał dalej, że stan faktyczny sprawy wskazuje na brak posadowienia na przedmiotowej działce budynków do produkcji rolniczej. Organ wskazał bowiem, że poza budynkiem mieszkalnym na działce usytuowany jest garaż "blaszak" (w którym przechowywane są stare meble i drobne narzędzia) oraz budynek gospodarczy – wykorzystywany jako garaż dla ciągnika rolniczego oraz warsztat. Przeprowadzone oględziny wykazały, że budynek gospodarczy nie jest wykorzystywany rolniczo. Przechowywane są w nim bowiem: rowery, kosiarka (która nie może być uznana za sprzęt rolniczy) oraz narzędzia. Organ II instancji zauważył również, że w skład działki nr [...] wchodzą różne użytki gruntowe: las, grunty orne i tereny mieszkaniowe, jednakże obowiązujące przepisy prawa nie wykluczają istnienia obok siebie gruntów rożnie kwalifikowanych. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, iż nie można mówić w sprawie o zorganizowanej całości wszystkich gruntów strony – skoro wskutek działania właścicieli nieruchomości doszło do podziału działki.
Mając na względzie faktyczny sposób zagospodarowania działki organ stwierdził, że wszystkie elementy składowe tej części działki tworzą jednolicie zagospodarowaną całość, która zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków powinna zostać zaliczona do użytku gruntowego "B" - tereny mieszkaniowe. Kontur użytku mieszkaniowego w granicach poszczególnych działek powinien być obszarem zwartym o regularnych granicach, zawierającym w sobie nie tylko grunty zajęte pod budynkami, ale także grunty położone pomiędzy budynkami i urządzeniami, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń i niewykorzystywane do innego celu, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne potwierdzenie ujawnionego obecnie w operacie ewidencji gruntów i budynków użytku gruntowego "B" na części działki nr [...] zajętej pod budynek mieszkalny i budynek gospodarczy. Natomiast wnioskująca strona nie przedłożyła żadnego odpowiedniego dokumentu uzasadniającego wprowadzenie zmian.
Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy P. P. zarzucając naruszenie przepisów prawa:
1/ załącznika nr 6 lp. 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia EGiB poprzez jego niezastosowanie – mimo, że grunty nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (nie wydano stosownej decyzji);
2/ art. 11 ust. 1 ustawy OGRiL poprzez twierdzenie, że doszło do wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej – mimo, że decyzja o takowym nie została wydana;
3/ art. 7 ust. 1 i art. 2 pkt 5 ustawy OGRiL poprzez twierdzenie, że doszło do wyłączenia gruntów leśnych z produkcji leśnej – mimo braku wymaganej zgody marszałka województwa;
4/ art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na wybiórczym, nierzetelnym i pobieżnym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego poprzez oparcie przez organ swojej decyzji bez jakiegokolwiek odwołania się do stanu faktycznego wynikającego z dowodów zaoferowanych przez stronę;
5/ art. 80 k.p.a. polegające na błędnym jego zastosowaniu poprzez nie ustalenie okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji i pominięcie, że na działce usytuowany jest budynek gospodarczy w rolnictwie i użytkowany od początku do celów rolniczych;
6/ art. 107 § k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające:
- na niedostatecznym uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji; organ nie wyjaśnił przyczyn, dla których "twierdzi, iż istotą nie jest ustalenie sposobu faktycznego wykorzystania lecz tego czy budynki tam się znajdujące były przeznaczone do produkcji rolniczej" oraz
- braku jakiegokolwiek uzasadnienia do tego, że organ przekształcił 200 m2 lasu oznaczonego w ewidencji jako las na działkę budowlaną.
Formułując powyższe zarzuty P. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi P. P. zakwestionował możliwość intepretowania zamiarów właścicieli działki na podstawie decyzji o warunkach zabudowy oraz zatwierdzającej projekt budowlany. Skarżący stwierdził, że gdyby jego zamiarem była zmiana przeznaczenia gruntów to by uzyskał stosowne zgody i decyzje o wyłączeniu z produkcji rolnej i leśnej należących do niego gruntów. Ponowił również pogląd, że wszystkie należące do niego grunty wchodzą w skład jednego gospodarstwa rolnego, a on zamieszkuje w środku tego gospodarstwa.
Pełnomocnik skarżącego, na rozprawie 24 lipca 2018 r., podtrzymała wszystkie zarzuty i wnioski skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Kontrola zaskarżonej decyzji według wskazanego powyżej kryterium zgodności z prawem doprowadziła Sąd do przekonania, że wniesiona skarga nie jest zasadna.
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.Dz. U. z 2017 r., poz. 2101- zwana dalej ustawą "pgik") oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 - zwane dalej rozporządzeniem "egib").
Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do art. 2 pkt 8 pgik, ewidencja gruntów i budynków to zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian reguluje w/w rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z przepisów rozporządzenia podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, to jest utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Zawarte w ewidencji dane mogą być aktualizowane z urzędu lub na wniosek. Wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie. Albo w trybie czynności materialno - technicznej, w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany albo w drodze decyzji. Tę drugą formę organ stosuje wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany. Od powyższych możliwości dokonywania zmian danych ewidencyjnych należy odróżnić modernizację ewidencji gruntów i budynków tj. procedurę przewidzianą w art. 24a pgik (przepis ten obowiązuje od 22 września 2004 r.).
Zasadna jest ocena organu, że zebrany w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że procedura dotycząca przeprowadzenia modernizacji gruntów i budynków na terenie gminy K. została zachowana przez Starostę, a skarżący nie skorzystał z przysługującego prawa wypowiedzenia się co do ustaleń projektu operatu zarówno na etapie wyłożenia operatu, jak również stosownym czasie po ogłoszeniu go w dzienniku urzędowym województwa. Jak wynika bowiem z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Starosta zawiadomił zainteresowanych, że w dniach od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. wyłożone do wglądu projekty operatu opisowo-kartograficznego dla obrębów ewidencyjnych między innymi K. Natomiast po upływie tego terminu w Dzienniku Urzędowym Województwa z [...] listopada 2015 r. (poz. [...]) została zamieszczona informacja Starosty z dnia [...] listopada 2015 r. wyjaśniająca, że projekt operatu opisowo-kartograficznego opracowany w ramach modernizacji gruntów i budynków, przeprowadzonej w gminie K., staje się operatem ewidencji gruntów i budynków. Brak skorzystania przez skarżącego ze środków przewidzianych w procedurze modernizacji ewidencji gruntów i budynków, a przede wszystkim nie zgłoszenie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji o tym, że projekt operatu stał się operatem ewidencji gruntów i budynków oznacza, że wniosek skarżącego 21 listopada 2016 r. traktować należy jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją (art. 24a ust. 12 pgik), co też zasadnie uczyniły orzekające w sprawie organy.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest zatem to, czy wniosek skarżącego o zmianę danych w ewidencji w żądanym zakresie znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Przy czym podkreślenia wymaga również to, że Kontrola decyzji wydanej w postępowaniu o zmianę danych (w procesie aktualizacji) nie może obejmować prawidłowości pierwotnie dokonanej zmiany w trybie modernizacji. W tym zakresie Sąd podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z 15 czerwca 2018 r. (I OSK 1776/16 – dostępne na stronie CBOIS). W tej sytuacji zarzuty skargi de facto odnoszące się do przekwalifikowania gruntów w procesie modernizacji przeprowadzonej w 2015 r. nie mogły odnieść oczekiwanego skutku.
Niewątpliwie zmiana stanu faktycznego na gruncie stanowi podstawę do wprowadzenia odpowiedniej zmiany w ewidencji. Zmiana danych objętych ewidencją gruntów i budynków polegająca na zaliczeniu gruntów do konkretnych rodzajów użytków gruntowych musi jednak wynikać z dokumentów potwierdzających istniejący na gruncie stan faktyczny. Skarżący musiałby przedstawić kontrdowody dla dokumentów stanowiących podstawę dokonania zmian w trybie modernizacji. Należy zgodzić się z organami, iż takich dowodów skarżący nie przedstawił, a przedłożone w toku postępowania dokumenty oraz złożone wyjaśnienia nie dają podstawy do podważenia aktualności wpisów w dokumentacji ewidencyjnej. Nieaktualność wpisów ewidencyjnych musiałaby wynikać z dokumentów (ewidencji i rejestrów sądowych, dokumentów urzędowych, danych zawartych w dokumentacji architektoniczno-budowlanej). Przedstawione fotografie, polisa OC, przyjęcie zgłoszenia na budowę budynku gospodarczego oraz decyzja z [...] marca 2002 r. ustalająca warunki zabudowy wynikające z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania (która utraciła moc wiążącą) nie mogły doprowadzić organów do przyjęcia braków aktualności wpisów ewidencyjnych.
W tym miejscu należy przypomnieć, że działka nr [...] (stanowiąca przedmiot postępowania w części kwalifikowanej jako tereny mieszkaniowe na obszarze 0,1469), stanowi własność skarżącego od [...] listopada 2007 r. Jej łączna powierzchnia wynosi 0.26 ha. Została ona wydzielona na mocy decyzji Burmistrza z [...] maja 2005 r. - zatwierdzającej podział nieruchomości o powierzchni 0,52 ha, oznaczonej w ewidencji pod nr [...]. Wydzielona działka w chwili dokonywania podziału objęta była decyzją z [...] lipca 2004 r. ustalającej warunki zabudowy. Zgodnie z tą decyzją ustalono dla działki funkcję mieszkaniową. W decyzji o warunkach zabudowy ustalone zostały warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego (k-19 akt administracyjnych). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że teren obejmujący w/w działkę nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uwaga Sądu: na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 - z dniem 31 grudnia 2002 r. utracił moc miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego wnioskiem). Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymagała ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. I taka została właśnie wydana dla działki objętej wnioskiem skarżącego.
W oparciu o wydane warunki zabudowy poprzedni właściciel działki uzyskał w dniu [...] sierpnia 2006 r. pozwolenie na rozbudowę i adaptację związaną ze zmianą sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Pozwolenie to zostało przeniesione na skarżącego decyzją z [...] grudnia 2009 r.
Oczywiście należy się zgodzić ze skarżącym, że budowa obiektu budowlanego na gruntach rolnych nie jest równoznaczna z przeznaczeniem ich na cele nierolnicze oraz z wyłączeniem gruntów z produkcji rolnej.
Zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 909 ze zm.) - według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji o podziale nieruchomości i warunkach zabudowy - przez przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się ustalenie innego niż rolniczy sposobu użytkowania gruntów rolnych. Obowiązujący wówczas art. 7 ust. 1 w/w ustawy stanowił, że przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, wymagające zgody właściwego organu, mogło zostać dokonane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie wszystkie jednak grunty wymagały uzyskania zgody na zamianę ich przeznaczenia. W art. 7 ust. 2 tej ustawy przeznaczenie na cele nierolnicze ograniczono zgodą w stosunku określonych w ustawie gruntów (gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas IV, gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas V i VI, wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego i torfowisk, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 1 ha).
Z treści powyższego przepisu wynika, że jeżeli zgoda była wymagana to zmiany przeznaczenia można było dokonać tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Natomiast, jeżeli zgoda nie była wymagana, to przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze mogło nastąpić poza miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W tym stanie rzeczy dokonanie podziału nieruchomości i rozpoczęcie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego (rozbudowy i adaptacji budynku gospodarczego) na całym obszarze działki [...] - zgodnie z w/w decyzjami (w tym zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy ustalającej funkcję mieszkaniową) pozwoliło przyjąć, że doszło do zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania części ww. działki z rolnej na nierolniczą. Zmienił się bowiem sposób zagospodarowania działki.
Należy też zauważyć, że w zgłoszeniu budowy budynku gospodarczego z [...] maja 2010 r. (posadowionego na działce nr [...] - obok domu mieszkalnego) wskazano na przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (t,j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118), a z brzmienia pisma informującego o przyjęciu zgłoszenia wskazuje się na budynek gospodarczy towarzyszący zabudowie mieszkaniowej, a nie budowie budynku związanego z produkcja rolniczą. Organy na podstawie analizy powyższych dokumentów w sposób uzasadniony ustaliły, że zrealizowany obiekt powstał bez związku z prowadzeniem produkcji rolnej - nie stanowi gruntu rolnego zabudowanego oznaczonego symbolem Br.
Zaliczanie gruntów do poszczególnych rodzajów użytków gruntowych odbywa się na podstawie kryteriów określonych w załączniku nr 6 do rozporządzenia egib. Do gruntów rolnych zabudowanych do jakich przed zmianą (modernizacją) kwalifikowano grunty działki zalicza się grunty zajęte pod:
a/ budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, w szczególności: spichlerze, przechowalnie owoców i warzyw, stodoły, budynki inwentarskie, budynki na sprzęt rolniczy, magazyny i sortownie ryb, wylęgarnie ryb, podchowalnie ryb, wędzarnie, przetwórnie, chłodnie, a także budowle i urządzenia rolnicze, w szczególności: zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego, a także instalacje służące do otrzymywania biogazu rolniczego, place składowe, place postojowe i manewrowe dla maszyn rolniczych;
b/ budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno-spożywczego, z wyłączeniem gruntów zajętych pod przemysłowe zakłady przetwórstwa rolniczego bazujących na surowcach pochodzących spoza gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą te budynki;
c/ budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej. Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się także:
a/ grunty położone między budynkami lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki;
b/ grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia, o których mowa w ust. 1, niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej, jeżeli grunty te nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 909, 1338 i 1695 oraz z 2016 r. poz. 904).
W przypadku gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
Z tego szczegółowego wyliczenia można wywieść wniosek, że podstawą zaliczenia do tej grupy będzie to, że na gruncie usytuowane są budynki związane z produkcją rolniczą. Przeprowadzone w dniu [...] maja 2017 r. oględziny przy udziale skarżącego oraz sporządzona w ich trakcie dokumentacja fotograficzna wykazały, że na działce znajduje się budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy, w którym przechowywane były: kosiarka, rowery, narzędzia warsztatowe oraz garażowany mały ciągnik rolniczy.
W ocenie organu odwoławczego, którą to ocenę Sąd w pełni podziela, w żaden sposób nie zostało wykazane, że budynki posadowione na przedmiotowej działce są związane z produkcją rolniczą.
Jednocześnie, co trzeba podkreślić, zgodnie z załącznikiem nr 6 poz. 12 do terenów mieszkaniowych zalicza się grunty, niewchodzące w skład działek siedliskowych, o których mowa w lp. 5:
a/ zajęte pod budynki zaliczone w PKOB do działu 11 - budynki mieszkalne;
b/ zajęte pod budynki gospodarcze i techniczne, związane funkcjonalnie z budynkami mieszkalnymi, o których mowa w pkt 1, oraz urządzenia, w szczególności: podwórza, dojazdy, przejścia, przydomowe place gier, zabaw i odpoczynku, studnie, zbiorniki, przewody naziemne, urządzenia do gromadzenia i oczyszczenia ścieków, śmietniki, składowiska odpadów, obiekty małej architektury, ogrodzenia, oczka wodne, ogródki skalne;
c/ położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń i niewykorzystywane do innego celu, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod trawniki, rabaty, kwietniki, warzywniki.
Teren przedmiotowej działki jest zajęty pod budynek mieszkalny oraz budynki nie związane z produkcją rolną, które należy zaliczyć do budynków gospodarczych, które zostały zdefiniowane w § 3 pkt. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422). Zgodnie z tym przepisem - budynek gospodarczy, to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do zaliczania tych budynków (budynku mieszkalnego i gospodarczego) do obiektów związanych z produkcją rolniczą.
Wobec tego, z tej także przyczyny, brak było podstaw do wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów w odniesieniu do przedmiotowej działki przeznaczonej pod zabudowę budynkiem mieszkalnym.
W kontekście poczynionych wyżej ustaleń nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze. Nietrafne przede wszystkim okazały się zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7 ust. 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę dokładnie przeanalizował bowiem dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Dokonał również poprawnej wykładni pojęcia "gruntów rolnych zabudowanych" i "terenów mieszkaniowych" w odniesieniu do aktualnego stanu faktycznego w sprawie. Materiał dowodowy konieczny do wydania decyzji został prawidłowo zgromadzony, a także wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione.
Nie miała znaczenia dla sprawy kwestia braku decyzji wyłączającej grunty rolne z produkcji rolnej (na co wskazano powyżej ), jak i to, że skarżący jest właścicielem innych nieruchomości w tej samej miejscowości, które skarżący uznaje za gospodarstwo rolne. Zwrócić należy bowiem w tym miejscu uwagę, że w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 2052) zostały wprowadzone definicje "nieruchomości rolnej", "gospodarstwa rolnego" .Zgodnie z art. 2 pkt 1, 2 i 3 ww. ustawy, "nieruchomością rolną" jest nieruchomość rolna w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne. Przez "gospodarstwo rolne" - należy rozumieć gospodarstwo rolne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, w którym powierzchnia nieruchomości rolnej jest nie mniejsza niż 1 ha. Definicja nieruchomości rolnej wynikająca z art. 461 k.c. odnosi się do gruntów, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolnej, zwierzęcej, ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Definicja nieruchomości rolnej określona jest przede wszystkim według kryterium przeznaczenia. Decydujące znaczenie ma gospodarczy, produkcyjny stan rzeczy, a nie okoliczność, że w skład działki wchodzą też grunty odmienne kwalifikowane - obok gruntów zajętych pod budynek mieszkalny. Nie można rozciągnąć pojęcia nieruchomości rolnej na grunty, które z przeznaczenia swego takiego charakteru nie mają. W skład przedmiotowej działki nie wchodzą grunty orne, grunty zajęte pod budynek mieszkalny (o powierzchni 0,1469 ha) nie mogą stanowić gospodarstwa rolnego w rozumieniu w/w przepisów – z uwagi na łączny obszar nieruchomości, jak i zmianę zagospodarowania ustaloną w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zmianę warunków zagospodarowania przedmiotowej działki (jak i zamiar zmiany sposobu wykorzystania gruntów) potwierdza okoliczność dokonania podziału nieruchomości. W myśl ustawy o gospodarce nieruchomościami - w brzmieniu obowiązującym od 2 września 2004 r. (wprowadzonym nowelą opublikowana w Dz.U. z 2004 r., Nr 14, poz.1492) podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (art. 93 ust. 1), a podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a przypadku braku planu miejscowego zagospodarowania – wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujące wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha, jest dopuszczalny jedynie w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości lub regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Skoro w 2005r. doszło do wydzielenia (w wyniku podziału nieruchomości ) działki nr [...] o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha w celu "wydzielenia działki budowlanej do zabudowy budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi" to było to możliwe jedynie przy ustaleniu, że działka ta nie będzie wykorzystywana na cele rolne.
W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutów skargi, nie znalazł też innych podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Z tych względów należało skargę oddalić jako niezasadną - na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło