II SA/Bd 667/22
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-12-13
Skład orzekający: Katarzyna Korycka, Joanna Janiszewska-Ziołek, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy elektrownia fotowoltaiczna o mocy ok. 2MW, wraz ze stacją transformatorową i magazynem energii, może zostać uznana za instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co skutkowałoby brakiem obowiązku spełnienia wymogów zasady dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że elektrownia fotowoltaiczna o mocy ok. 2MW wraz ze stacją transformatorową i magazynem energii jest instalacją odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii. W konsekwencji, zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie stosuje się do niej wymogów z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, w tym zasady dobrego sąsiedztwa. Ponadto, sąd stwierdził, że organy błędnie oceniły wymóg ochrony gruntów rolnych, nie uwzględniając, że wniosek dotyczył terenu stanowiącego część działki, a nie całą działkę, która zawierała grunty klasy RIVa.Stan faktyczny
Spółka wniosła o ustalenie warunków zabudowy dla budowy elektrowni fotowoltaicznej wraz ze stacją transformatorową i magazynem energii. Burmistrz odmówił, wskazując na brak spełnienia warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym brak przedłożenia mapy do analizy obszaru oddziaływania oraz konieczność uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję SKO do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących instalacji OZE oraz ochrony gruntów rolnych.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. i Gminy R. C. i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi POL-[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. i Gminy R. C. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej POL[...] kwotę [...](pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] Burmistrz M. i Gminy R. C. odmówił ustalenia na wniosek P. P. (dalej powoływanej jako "spółka", "skarżąca") warunków zabudowy dla terenu obejmującego działkę nr [...], obręb geodezyjny [...], gmina R. C. w zakresie budowy elektrowni fotowoltaicznej wraz ze stacją transformatorową, magazynem energii oraz infrastrukturą techniczną, z uwagi na brak spełnienia warunków określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 503, dalej powoływanej jako "upzp").
W uzasadnieniu decyzji organ argumentując odmowę ustalenia warunków zabudowy wskazał, że przedmiotowa inwestycja nie stanowi urządzeń technicznych ani instalacji, o których mowa w art. 61 ust. 3 upzp i, że w związku z tym należało ustalić czy w sprawie spełniony został warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp. Jednakże – jak podniósł - nie było to możliwe, gdyż skarżąca, pomimo wezwania organu, nie przedłożyła mapy obejmującej obszar trzykrotności szerokości frontu działki objętej wnioskiem (135 m) wraz z całymi działkami przecinającymi zakres 135 m (obszar analizowany), a tym samym organ nie mógł wykonać prawidłowej analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto organ stwierdził, że inwestycja wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy III oraz, że nie spełnia wymagań określonych w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1326, dalej powoływanej jako "ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych" lub "uogrl").
Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie, w którym domagając się uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzuciła Burmistrzowi M. i Gminy R. C. naruszenie:
1. art. 61 ust. 3 upzp poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że planowana inwestycja będąca instalacją odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 610 ze zm., dalej "uoze") nie jest zwolniona z obowiązku spełnienia warunków wskazanych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp;
2. art. 7 ust. 1 i 2 uogrl w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 upzp poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzi konieczność zmiany przeznaczenia gruntów rolnych, na których zostanie posadowiona planowana inwestycja spółki, na cele nierolnicze, podczas gdy teren inwestycji ogranicza się do gruntów niewymagających takiej zmiany (RIVa i RIVb).
Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T. decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO przedstawiło argumenty mające uzasadniać zajęte stanowisko, że przedmiotowa inwestycja nie stanowi instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 61 ust. 3 upzp (jak i urządzeń technicznych z art. 61 ust. 3 upzp) i, że tym samym, wbrew stanowisku spółki, nie ma do niej zastosowania określone w tym przepisie wyłączenie od wymogu analizy przesłanek wynikających z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp, w tym zasady dobrego sąsiedztwa. W tym zakresie SKO, powołując się na wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 3705/19 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), wskazało w szczególności na zapisy uzasadnienie projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1524; dalej powoływanej jako "ustawa z dnia 19 lipca 2019 r."), którą zmieniono m.in. art. 61 ust. 3 upzp poprzez rozszerzenie jego zakresu o instalacje odnawialnego źródła energii, a także na konieczność uwzględnienia przy stosowaniu art. 61 ust. 3 upzp, w ramach reguł wykładni systemowej, pozostałych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, normujących kwestię lokalizacji mikroinstalacji i urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (art. 10 ust. 2a, art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp) i wynikający z nich wymóg realizacji tych ostatnich urządzeń tylko na obszarach wskazanych w studiach i przede wszystkim na podstawie ustaleń planu miejscowego, natomiast na podstawie decyzji o warunkach zabudowy jedynie wówczas gdy zostaną spełnione wymagania z art. 61 ust.1 pkt 1-5 upzp.
Ponadto SKO wskazało, że działka nr [...] objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy stanowi grunty rolne klasy IIIb o pow. 2,2300 ha i klasy IVa o pow. 1,9500 ha. Grunty rolne klasy I-III podlegają szczególnej ochronie na mocy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uogrl przeznaczenie takich gruntów na cele nierolnicze dokonuje się w planie miejscowym za zgodą ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, za wyjątkiem sytuacji, gdy grunty te spełniają łącznie warunki określone w art. 7 ust. 2a pkt 1-4 uogrl, co w sprawie nie ma miejsca, gdyż wnioskowany teren nie spełnia warunków wyszególnionych w pkt 1, 3 i 4, co powoduje, że przedmiotowy teren wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie gruntu rolnego na cele nierolnicze.
W świetle powyższego SKO stwierdziło, że decyzja organu I instancji co do zasady jest zgodna ze stanem faktycznym i prawnym sprawy.
Od powyższej decyzji SKO, spółka wniosła skargę do Sądu, w której zarzuciła SKO naruszenie:
I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
1. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego ("kpa") poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza faktu, że przedmiotowa inwestycja stanowi budowę odnawialnego źródła energii, a w wypadku budowy takiej instalacji nie jest wymagane ustawowo spełnienie warunku dobrego sąsiedztwa, co w konsekwencji oznacza znaczne utrudnienie budowy jakiejkolwiek inwestycji związanej z odnawialnymi źródłami energii, a także całkowite pominięcie okoliczności, że rozwój odnawialnych źródeł energii uzasadniony jest potrzebami społeczeństwa,
2. art. 6 kpa poprze pominięcie w rozważaniach aktów prawnych w postaci Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającą i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE, jak również ustawy o odnawialnych źródłach energii;
II. przepisów prawa materialnego w postaci:
1. art. 61 ust. 3 upzp poprzez jego nieprawidłową wykładnię i błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie do wydania decyzji o warunkach zabudowy konieczne jest łączne spełnienie wszystkich warunków wskazanych w ust. 1 niniejszego przepisu, podczas gdy z treści ww. normy wprost wynika, iż w przypadku inwestycji, będącej instalacją odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze, przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp nie stosuje się,
2. art. 7 ust. 1 i 2 uogrl w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 upzp poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzi konieczność zmiany przeznaczenia gruntów rolnych, na których zostanie posadowiona planowana inwestycja na cele nierolnicze, podczas gdy teren inwestycji ogranicza się do gruntów niewymagających takiej zmiany,
3. a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji jako prawidłowo osadzonej w zastanym stanie faktycznym i prawnym.
W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesioną w sprawie skargę należało uwzględnić.
Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd był zobligowany, w okolicznościach niniejszej sprawy, do rozstrzygnięcia kwestii możliwości kwalifikacji zamierzonej inwestycji – elektrowni fotowoltaicznej, jako instalacji odnawialnego źródła energii, skoro kwestia ta była sporna między stronami i determinowała to czy w sprawie konieczne jest spełnienie przez inwestycję wymogu zasady dobrego sąsiedztwa. W przypadku bowiem uznania przedmiotowej inwestycji za instalację odnawialnego źródła energii, o której mowa w art. 61 ust. 3 upzp, brak jest konieczności – w świetle treści tego przepisu - oceny spełnienia warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp, w tym więc i zasady dobrego sąsiedztwa, a tym samym potrzeby wyznaczania obszaru analizowanego na odpowiedniej mapie i przeprowadzania analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Tymczasem to właśnie stwierdzenie braku możliwości weryfikacji spełnienia w sprawie zasady dobrego sąsiedztwa stanowiło jedną z podstaw odmowy ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
W ocenie Sądu, przedmiotową inwestycję należało uznać za instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze, o której mowa w art. 61 ust. 3 upzp.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 upzp wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w punktach 1-5. W art. 61 ust. 1 pkt 1 sformułowano zaś wymóg polegający na tym, że co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Wymóg ten określany jako przesłanka "dobrego sąsiedztwa" nie obowiązuje jednak w odniesieniu do obiektów wymienionych w art. 61 ust. 3 upzp. W myśl tego przepisu, przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii.
W myśl zaś art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii instalacją odnawialnego źródła energii jest instalacja stanowiąca wyodrębniony zespół:
a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub,
b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego.
Według zaś art. 2 pkt 22 tej ustawy odnawialne źródło energii to odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów.
Przedmiotowa inwestycja polega na budowie elektrowni fotowoltaicznej o mocy ok. 2MW. Planowane przedsięwzięcie sprowadza się więc do budowy infrastruktury umożliwiającej produkcję energii z odnawialnych źródeł energii, tj. energii słonecznej. Niewątpliwe więc w sprawie mamy do czynienia z realizacją urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnego źródła energii w postaci energii słonecznej, a więc odnawialnego, niekopalnego źródła energii obejmującego energię promieniowania słonecznego. Taki charakter inwestycji kwalifikuje ją więc jako instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze. To zaś oznacza, wbrew stanowisku organów, że obowiązków wynikających z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp w myśl art. 61 ust. 3 upzp nie stosuje się do spornej inwestycji (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 547/20, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 667/21; IV SA/Po 96/22; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go1097/21 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Nie było zatem w tym przypadku konieczne wyznaczanie obszaru analizowanego i przeprowadzenie jego analizy w celu oceny dopuszczalności realizacji przedmiotowej inwestycji w świetle zasady dobrego sąsiedztwa, ani też konieczności weryfikacji warunku z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp. Brzmienie przepisu art. 61 ust. 3 upzp jest jednoznaczne. Wynika z niego wprost, że przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze. Przedsięwzięcie polegające na budowie infrastruktury umożliwiającej produkcję energii z odnawialnych źródeł energii tj. energii słonecznej, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, stanowi zaś instalację odnawialnego źródła energii w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 22 uoze. Skoro definicja instalacji odnawialnego źródła energii określona w art. 2 pkt 13 uoze, do której odwołuje się ustawodawca w art. 61 ust. 3 upzp, nie zawęża tego pojęcia do poszczególnych rodzajów instalacji, to brak jest podstaw do zmiany zakresu pojęciowego definicji legalnej instalacji odnawialnego źródła energii na potrzeby weryfikacji wymogów wydania decyzji o warunkach zabudowy, i ograniczenia tej definicji tylko do określonych rodzajów instalacji. Konsekwencją powyższego jest więc brak konieczności weryfikacji czy zamierzenie inwestycyjne, stanowiące w świetle definicji z art. 2 pkt 13 uoze instalację odnawialnego źródła energii, spełnia wymogi z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp. Tym samym więc brak było w sprawie podstaw do wydania decyzji odmownej ze względu na brak możliwości weryfikacji warunku z art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp, skoro warunek ten nie podlega w ogóle ocenie w przypadku spornej inwestycji.
Ustosunkowując się zaś do argumentacji SKO, w ramach której wskazano na ograniczenie zastosowania art. 61 ust. 3 upzp do instalacji o mocy do 100 kW, należy zaznaczyć, iż na mocy art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. - art. 61 ust. 3 upzp otrzymał brzmienie, w myśl którego przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się m.in. do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze. Z dniem wejścia w życie ww. ustawy (29 grudnia 2019 r.) instalacje odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze dodano więc do art. 61 ust. 3 upzp jako kolejne obiekty zwolnione z wymogów spełnienia warunków wynikających z zasady dobrego sąsiedztwa. Ani z treści zmienionego przepisu art. 61 ust. 3 upzp, ani z treści art. 2 pkt 13 uoze do którego odwołuje się ustawodawca w art. 61 ust. 3 upzp, nie wynika ograniczenie instalacji odnawialnego źródła energii do instalacji o mocy do 100 kW. Po dokonanej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. zmianie art. 61 ust. 3 upzp, instalacje odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze, do których zaliczają się elektrownie fotowoltaiczne, zastały więc wyłączone spod wymogu spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa, a ustawodawca nie uzależniły tego wyłączenia od mocy instalacji odnawialnego źródła energii. Na marginesie należy przy tym zauważyć, że posłużenie się przez ustawodawcę w zmienionym przepisie pojęciem instalacji odnawialnego źródła energii, obok pojęcia urządzeń infrastruktury technicznej, wyklucza możliwość utożsamiania tych pojęć i tym samym zaliczenia elektrowni fotowoltaicznych do urządzeń infrastruktury technicznej.
Sąd podziela argumentację wyrażoną w ww. wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go1097/21, w ramach której wskazano, że gdyby przyjąć stanowisko iż uzasadnieniem dla wyłączenia z możliwości zastosowania przepisu art. 61 ust. 3 upzp do instalacji o mocy przekraczającej 100 kW jest okoliczność, iż zmiana wprowadzona w tym przepisie ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. jest powiązana z potrzebą wspierania rozwoju wytwarzania energii elektrycznej przez prosumentów, czyli podmioty będące odbiorcami końcowymi wytwarzającymi energię elektryczną, wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji pod warunkiem, że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej – to poza zakresem uregulowań znalazłyby się instalacje o mocy od 50 kW do 100 kW. Mikroinstalacja to bowiem instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW (art. 2 pkt 19 uoze). Natomiast przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp dotyczą instalacji o mocy zainstalowanej większej niż 100 kW (a obecnie nawet 500 kW). Co więcej w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej z dnia 19 lipca 2019 r. w części dotyczącej art. 4 wprowadzającego zmiany w art. 15 ust. 4 oraz 61 ust. 3 upzp wskazano, że "w art. 4 wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, modyfikując dotychczasową zasadę dotyczącą planu zagospodarowania przestrzennego i lokalizacji budynków, umożliwiając lokalizowanie na nich mikroinstalacji wykorzystujących nie tylko technologię wiatrową, ale w szczególności fotowoltaiczną". Z powyższego wynika jednoznacznie, że chodzi tu o zmianę art. 15 ust. 4, natomiast brak jest tu uzasadnienia dla zmiany wprowadzanej w art. 61 ust. 3 upzp. Potwierdza to dalszy zapis uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej, gdzie wskazano, że "w zakresie zasad zagospodarowania przestrzennego doprecyzowano dotychczasową zasadę dotyczącą planu zagospodarowania przestrzennego, który umożliwiając lokalizację budynków powinien umożliwić również lokalizowanie na nich mikroinstalacji wykorzystujących nie tylko technologię wiatrową, ale w szczególności fotowoltaiczną, którą najprościej zintegrować z budynkami mieszkalnymi". Ponadto w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej z dnia 19 lipca 2019 r. wskazano, że celem tego projektu jest realizacja dodatkowych działań zmierzających do osiągnięcia celu 15 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto do 2020 r. Celem proponowanych rozwiązań jest również zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego, czego skutkiem powinno być w perspektywie długofalowej zapewnienie stałego dostępu do energii dla odbiorców końcowych, przy jednoczesnym utrzymaniu się cen energii na możliwie niskim poziomie. Projekt umożliwia realizację celów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych. Należy też zauważyć, że stanowisko organów nie uwzględnia charakteru inwestycji w postaci farmy fotowoltaicznej, która nie może powstać w każdym dowolnym miejscu, m.in. z tego względu, że wymaga odpowiedniej wielkości terenu (którego znalezienie w obszarach zabudowanych – o funkcji przemysłowej może okazać się nierealne). Ponadto, co równie istotne, wymaga ona odpowiedniego dostępu światła, co uniemożliwia jej lokalizację w miejscach zacienionych, np. przez budynki na terenach o charakterze przemysłowym.
Zdaniem Sądu w świetle poczynionych uwag, należy podzielić stanowisko skarżącej spółki, że wykładnia przepisu art. 61 ust. 3 upzp w powiązaniu także z treścią i uzasadnieniem ustawy zmieniającej z dnia 19 lipca 2019 r. nie uprawnia do wyłączenia z pojęcia instalacji odnawialnego źródła energii, o którym mowa w art. 61 ust. 3 upzp instalacji o mocy przekraczającej 100 kW (500 kW), co dodatkowo potwierdza aktualne brzmienie przepisu art. 10 ust. 2a upzp normującego kwestię wymogu ustalenia w studium rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii, w którym to przepisie w następstwie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustawa (Dz.U. z 2021 r. poz.1873) zwiększono moc urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii ze 100 kW do 500 kW, a w przypadku określonej ich lokalizacji aż do 1000 kW. Trudno jest bowiem uznać instalacje fotowoltaiczne o mocy bliskiej 1MW za instalacje prosumenckie.
Należy też zaznaczyć, że skoro w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. ustawodawca rozróżnia i wyszczególnia mikroinstnalację w rozumieniu art. 2 pkt 19 uoze, to nie ma uzasadnienia dla uznania, że w następnym przepisie, tj. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. posługując się ogólnym pojęciem instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze ma na myśli jedynie instalacje o mocy poniżej 100kW. Tym bardziej, że w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wyjaśnił także, że "ze względu na rozbieżności judykatury, interwencji ustawodawcy wymagała również kwestia kwalifikowania budowy urządzeń wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych do kategorii urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 61 ust. 3 upzp", że "w związku z rozbieżnością orzeczniczą, z punktu widzenia potrzeb procesu inwestycyjnego w branży odnawialnych źródeł energii przeżywającej dynamiczny rozwój, zaproponowano rozszerzenie art. 61 ust. 3 upzp o instalacje odnawialnego źródła energii" i, że "przy ustalaniu warunków zabudowy dla tych instalacji nie będzie wymagane spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa oraz warunku dostępu do drogi publicznej". W ramach tych zapisów w żadnym miejscu nie wskazane, że zmiana art. 61 ust. 3 upzp nie ma dotyczyć wszystkich instalacje odnawialnego źródła energii, lecz jedynie tych o mocy do 100 kW.
Argumentem za wydaniem zaskarżonej decyzji nie może być również stanowisko SKO, iż tylko na obszarach wskazanych w studiach mogą być realizowane urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW. Stosownie do art. 10 ust. 2a upzp jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (obecnie 500 kW, a nawet do 1000 kW), a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu w studium ustala się ich rozmieszczenie. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko. Przytoczone przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp dotyczą planowania przestrzennego, a nie przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy. Nie wyłączają one lokalizacji określonych w tych przepisach instalacji odnawialnych źródeł energii na podstawie decyzji administracyjnej. Gdyby taka była wola ustawodawcy to odnośnie tego rodzaju inwestycji zawarłby podobne unormowanie jak w art. 10 ust. 3b upzp w odniesieniu do obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2, czego jednak nie uczynił. Należy mieć ponadto na uwadze przepis art. 9 ust. 4 upzp, który stanowi, że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Teren przedmiotowej inwestycji nie jest zaś objęty planem miejscowym, natomiast decyzja o ustaleniu warunków zabudowy wydawana jest na podstawie przepisów odrębnych i zapisy (ich brak) studium nie mają dla niej wiążącego charakteru.
Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej argumenty Sąd stwierdził, że orzekające organy błędnie zakwalifikowały sporną instalację fotowoltaiczną jako urządzenie wymagające spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa (jak też wymogu dostępu do drogi publicznej). Powyższe, jak wykazano, nie wynika bowiem z art. 61 ust. 3 upzp. W konsekwencji, w sprawie nie było podstaw do weryfikacji kwestii spełnienia przez inwestycję wymagań z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp, a w związku z tym nie mogło stanowić uzasadnienia dla wydania decyzji odmownej wyrażone przez organ I instancji stanowisko o braku możliwości dokonania oceny - z uwagi na brak odpowiedniej mapy – kwestii spełnienia w sprawie zasady dobrego sąsiedztwa, skoro warunek z art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp, zgodnie poczynionymi uwagami, nie podlega w ogóle ocenie w przypadku spornej inwestycji.
Odnosząc się natomiast do drugiej wskazanej przez organy postawy odmowy ustalenia warunków zabudowy, tj. stanowisko o niespełnieniu w sprawie warunku z art. 61 ust. 1 pkt 4 w zw. z pkt 5 upzp, to wskazać należy, że stanowisko to nie uwzględnia okoliczności, iż spółka wnioskowała o ustalenie warunków zabudowy dla terenu obejmującego wyłącznie grunty rolne klasy RIVa, a nie klasy RIIIb. Wynika to wprost z załącznika graficznego nr 1 do przedmiotowego wniosku, w którym oznaczono teren inwestycji, obejmując nim jedynie część działki nr 104/9, stanowiącą grunty rolne klasy RIVa. Sąd orzekający w obecnym składzie podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 712/21 (dostępnym jw.), zgodnie z którym w świetle art. 52 ust. 2 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 upzp dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji. Jak podniósł NSA w przywołanym wyroku, zgodnie z art. 52 ust. 2 pkt 1 upzp (w zw. z art. 64 ust. 1) wniosek o ustalenie warunków zabudowy powinien zawierać określenie granic terenu objętego wnioskiem, przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy, i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać, w skali 1:500 lub 1:1000, a w stosunku do inwestycji liniowych również w skali 1:2000. Natomiast - w myśl art. 61 ust. 1 pkt 4 upzp - przesłanką wydania decyzji o warunkach zabudowy jest to, że teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. W przepisach tych jest więc mowa o "terenie", a nie o działce ewidencyjnej w rozumieniu prawa geodezyjnego i kartograficznego. Treść tych przepisów nie wyklucza zatem ustalenia warunków zabudowy dla terenu, który stanowi część działki ewidencyjnej. Wskazać również należy na treść art. 61 ust. 7 pkt 2 upzp, z którego wynika, że minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w drodze rozporządzenia określi wymagania dotyczące m.in. ustalania wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu. Ustawodawca odróżnia więc pojęcia "teren" i "działka". Taka wykładnia powołanych przepisów wydaje się być w pełni zgodna z wolą ustawodawcy, o czym świadczyć może nowelizacja art. 61 upzp, która weszła w życie 3 stycznia 2022 r. Polega na dodaniu do tego przepisu ust. 5a, zgodnie z którym w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu terenu, jednak nie mniejszej niż 50 metrów, i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w ust. 1. Przez front terenu należy rozumieć tę część granicy działki budowlanej, która przylega do drogi publicznej lub wewnętrznej, z której odbywa się główny wjazd na działkę. Ustawodawca, jak wyjaśnił NSA w ww. wyroku, konsekwentnie posługuje się tu pojęciami: "terenu", "frontu terenu". Ponadto należy wskazać również na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2399). Na jego mocy uchylono § 3 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r., w którym odwołano się do pojęcia: "działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy". Paragraf 4 ust. 1 tego rozporządzenia uzyskał brzmienie: "1. Obowiązującą linię nowej zabudowy na terenie objętym wnioskiem wyznacza się jako przedłużenie linii istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich.", podczas gdy poprzednio w przepisie tym posłużono się pojęciem: "na działce objętej wnioskiem". Analogicznie, użyte w § 6 w ust. 1 i w § 8 wyrazy "frontu działki" zastąpiono wyrazami: "frontu terenu". Przepisy te pozwalają na ustalenie kierunku wykładni, który będzie zgodny z wolą ustawodawcy. Skoro ustawodawca w odniesieniu do określenia granic terenu objętego wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy zastąpił konsekwentnie pojęcie: "działki" pojęciem: "terenu", to oznacza, że decyzja ta może odnosić się nie tylko do działki (działek) jako całości, ale również części działki, o ile będzie to teren jednoznacznie wyodrębniony (patrz wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 373/22 – dostępny jw.). Tej kwestii orzekające w sprawie organy w ogóle nie rozważyły, przyjmując - w sposób nieznajdujący oparcia w treści załącznika graficznego do wniosku - założenie, że ustalenie warunków zabudowy w sprawie odnosi się do całej działki. W konsekwencji powyższego, stanowisko organów o niespełnieniu w sprawie warunków z art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 upzp nie może zostać zaakceptowane, gdyż odnosiło się one do całej działki inwestycyjnej, i nie uwzględniało możliwości ustalenia warunków zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji.
W tych okolicznościach, uznając że orzekające organy istotnie naruszyły w sprawie art. 61 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 upzp w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 1 upzp (w wersji sprzed nowelizacji upzp, która weszła w życie 3 stycznia 2022 r. - art. 2 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. 2021 r. poz. 1986), Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł o uchyleniu obu wydanych w sprawie decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawia art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło