II SA/Bd 67/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2024 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej oddala skargę. Podaniem z 29 sierpnia 2023 r. K. S. (skarżąca) zwróciła się o przyjęcie do Szkoły Doktorskiej Nauk Medycznych i Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Collegium Medicum w Bydgoszczy. W reakcji na złożony przez skarżącą wniosek o przyjęcie do szkoły doktorskiej oraz ponaglenie (żądanie wydania decyzji z 21 września 2023 r.) Dyrektor tej Szkoły odpowiedziała pismem z 4 października 2023 r. stwierdzającym, że skarżąca nie dopełniła wymogu złożenia dokumentu potwierdzającego znajomość języka angielskiego na poziomie co najmniej B2. Po rozpatrzeniu skargi na bezczynność Rektora UMK w Toruniu CM w Bydgoszczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z 6 marca 2024 r. o sygn. II SAB/Bd 189/23, stwierdził bezczynność ww. organu w rozpoznaniu wniosku i zobowiązał organ do jego rozpoznania w formie rozstrzygnięcia administracyjnego w oparciu o przepisy k.p.a. Decyzją z dnia 10 września 2024 r. Rektor UMK w Toruniu odmówił przyjęcia skarżącej do Szkoły Doktorskiej w roku akademickim 2023/2024. W uzasadnieniu wskazał, że podczas analizy podania stwierdzono brak dokumentu potwierdzającego znajomość języka angielskiego na poziomie co najmniej B2. Organ przywołał, że w wiadomości e-mail z 3 września 2023 r. skarżąca przesłała do organu wiadomość z poczty elektronicznej, którą otrzymała od szkoły języków obcych i w którym podziękowano jej za wykonanie testu językowego na stronie internetowej oraz określono poziom na C1. Następnie wiadomością e-mail z 4 września 2023 r. skarżąca przesłała do organu program specjalizacji lekarskiej z chorób wewnętrznych, który ją obowiązywał, twierdząc, że dyplom specjalizacji jest dowodem znajomości języka angielskiego na wymaganym poziomie, albowiem do jego uzyskania koniecznym była znajomość języka w stopniu umożliwiającym rozumienie tekstu pisanego w publikacjach fachowych, porozumienie się z pacjentami, lekarzami i przedstawicielami innych zawodów medycznych oraz pisanie tekstów medycznych, w szczególności opinii i orzeczeń lekarskich. Organ wskazał, że ww. mail został przekazany do Dyrektora Centrum Języków Specjalistycznych w Medycynie, który wyraził opinię, że efekty kształcenia językowego w zakresie specjalizacji oraz właściwym dla poziomu B2 nie pokrywają się. Przywoławszy treść § 6 ust. 6 uchwały nr 27 Senatu UMK w Toruniu z dnia 28 kwietnia 2020 r. (dalej "uchwała nr 27") organ stwierdził, że skarżąca nie spełniła warunku legitymowania się udokumentowaną znajomością języka angielskiego na poziomie B2, albowiem dokumentem takim nie może być przedłożony program specjalizacji. Wskazał, że już w piśmie z 28 sierpnia 2023 r. skarżąca przyznała, że nie zdążyła zakończyć procesu nauki języków obcych odpowiednimi certyfikatami. Ponadto organ stwierdził, że zgodnie z harmonogramem postępowania rekrutacyjnego do szkoły doktorskiej przyjętym uchwałą Rektora UMK nr 40 z 15 marca 2023 r. kandydat powinien się zarejestrować i złożyć wymagane dokumenty w terminie 21 sierpnia – 4 września 2023 r., określono tez limit 15 miejsc. Wskazał, że z uwagi na zakończenie postępowania rekrutacyjnego do szkoły doktorskiej w roku akademickim 2023/2024 r. oraz wyczerpanie limitu miejsc, nie ma już możliwości przyjęcia skarżącej na wybrane przez nią projekty doktorskie. Ponownie rozpoznawszy sprawę, na wniosek skarżącej z 11 października 2024 r., Rektor UMK w Toruniu – decyzją z 12 listopada 2024 r. – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z 10 września 2024 r. W uzasadnieniu podzielił ustalenia i ocenę wyrażoną w zakwestionowanej decyzji. Wskazał, że zarówno wiadomość e-mail wysłana do skarżącej przez szkołę językową, a przekazana przez skarżącą potem do organu, jak i opis umiejętności językowych zawarty w programie specjalizacji ukończonej przez skarżącą nie stanowią dokumentów potwierdzających znajomość języka angielskiego na poziomie B2. K. S. w skardze na powyższą decyzję (mylnie określoną przez skarżącą jako postanowienie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenie, że przedłożone przez nią dokumenty nie potwierdzają znajomości języka angielskiego na poziomie nie niższym niż B2, - art. 80 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie ocenienia całokształtu okoliczności sprawy, w tym dokumentacji wskazującej na poziom zaawansowania znajomości języka angielskiego (e-mail z 28 sierpnia 2023 r.) oraz potwierdzenia ukończenia specjalizacji, - § 6 ust. 4 i 6 uchwały nr 27 poprzez błędne przyjęcie, że wśród przedłożonych dokumentów nie znajdował się dokument potwierdzający znajomość języka na poziomie nie niższym niż od wymaganego, - § 8 pkt 2 uchwały w zw. z punktem 5 Programu Specjalizacji w Chorobach Wewnętrznych poprzez błędne ustalenie, że skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów warunkujących wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie, w szczególności stwierdzenie, że potwierdzenie znajomości języka angielskiego na poziomie nie niższym niż B2 w postaci opisowej nie wypełnia obowiązku wynikającego z ww. przepisów, - art. 186 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, że przedłożone dokumenty nie wypełniają desygnatu ustawowego pojęcia znajomości tego języka na poziomie biegłości językowej co najmniej B2, - art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z programu specjalizacji, treści wiadomości e-mail z 28 sierpnia 2023 r. i karty specjalizacji przy jednoczesnym niezwróceniu się do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie o nadesłanie przedmiotowego dokumentu, pisma przewodniego z 4 października 2023 r. oraz potwierdzenia internetowego złożenia wniosku wraz z załącznikami. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała, że w zbiorze przedłożonych na potrzeby rekrutacji dokumentów znajdowały się dokumenty potwierdzające jej znajomość języka angielskiego na poziomie B2, którymi wg skarżącej są: program ukończonej specjalizacji oraz wiadomość e-mail ze szkoły językowej z dnia 28 sierpnia 2023 r. Skarżąca nie zgodziła się także z argumentacją organu, jakoby przyjęcie jej na studia doktoranckie było niemożliwe z uwagi na zakończenie rekrutacji oraz wyczerpanie limitu miejsc, skoro brak przyjęcia spowodowany był błędem organu w ocenie kompletności wniosku. W ocenie skarżącej organ rozpoznał jej sprawę w sposób sprzeczny z zasadami postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim wbrew obowiązkowi wszechstronnego zebrania i rzetelnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1571) rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. Powyższy przepis stanowi emanację zasady autonomii uczelni wyrażonej w art. 3 ust. 1 ww. ustawy zgodnie z którym podstawą systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni oraz art. 9 ust. 2 ww. ustawy, który stanowi, że uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Zasada ta ma również walor zasady konstytucyjnej wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która zapewnia autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie. W ramach autonomii instytucjonalnej uczelni – obok autonomii organizacyjnej (samodzielności w kształtowaniu struktur wewnętrznych) autonomii finansowej (swobody w wykorzystywaniu dostępnych funduszy) i autonomii akademickiej (swobody w określaniu programów nauczania i badań) – wyróżnia się również autonomię personalną polegającą na samodzielności kształtowania m.in. zasad rekrutacji (szerzej: Izdebski Hubert, Zieliński Jan Michał [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, publ. LEX/el. 2023). Zasady rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK w Toruniu określone zostały – w okresie przystąpienia do tej rekrutacji przez skarżącą – w uchwale Senatu UMK w Toruniu z dnia 28 kwietnia 2020 r. nr 27, w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Nauk Medycznych i Nauk o Zdrowiu UMK w Toruniu (publ. Biuletyn Prawny UMK w Toruniu z 2020 r., poz. 151). W § 9 ust. 1 i 2 Senat stanowi, że warunkiem niezbędnym do rozpoczęcia postępowania rekrutacyjnego do Szkoły jest złożenie przez kandydatów wymaganych dokumentów, w terminach określonych zarządzeniem Rektora, a katalog tych dokumentów obejmuje m.in. dokument potwierdzających znajomość języka angielskiego na poziomie co najmniej B2 (§ 9 ust. 2 pkt 5 uchwały nr 27). W załączniku do uchwały nr 27 wskazuje się jednocześnie, że każdy kandydat musi wykazać się udokumentowaną znajomością języka angielskiego na poziomie biegłości językowej co najmniej B2. Wskazać należy w tym miejscu, że ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce w art. 186 ust. 1 pkt 2 stanowi, że stopień doktora nadaje się osobie, która uzyskała efekty uczenia się dla kwalifikacji na poziomie 8 PRK, przy czym efekty uczenia się w zakresie znajomości nowożytnego języka obcego są potwierdzone certyfikatem lub dyplomem ukończenia studiów, poświadczającymi znajomość tego języka na poziomie biegłości językowej co najmniej B2. Nie jest to zatem ustawowy wymóg na etapie ubiegania się o przyjęcie do szkoły doktorskiej, ale kształtowanie tych wymogów powierzył ustawodawca odpowiednim władzom uczelni wyższej. Spór w niniejszej sprawie sprowadził się do tego, czy przedłożone przez skarżącą wraz z wnioskiem o przyjęcie do szkoły doktorskiej dokumenty w postaci: wydruku wiadomości e-mail z 28 sierpnia 2023 r. (k. 141 akt adm.) oraz Programu specjalizacji w chorobach wewnętrznych ukończonej przez skarżącą (k. 160 akt adm.), mogą zostać zakwalifikowane jako dokumenty potwierdzające znajomość języka angielskiego na poziomie biegłości językowej co najmniej B2. Organ wyraził w tym zakresie pogląd negatywny, który kwestionuje skarżąca. W ocenie Sądu zgodzić należy się ze stanowiskiem organu. Z uwagi na brak jednoznacznego katalogu dokumentów, które w rozumieniu obowiązującej w niniejszej sprawie uchwały Senatu UMK stanowią dokumenty poświadczające znajomość języka angielskiego na poziomie biegłości językowej co najmniej B2, wskazać należy, że zgodnie ze słownikową definicją słowa "udokumentowany" to tyle co poparty dokumentami, stwierdzony na podstawie dokumentów (vide: Słownik Języka Polskiego PWN, dostępny na stronie sjp.pwn.pl). Tryb rekrutacji na studia doktoranckie nie odbywa się na zasadach postępowania administracyjnego, jednak odbywa się w reżimie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co jednoznacznie wynika zarówno z samej uchwały (w § 6 ust. 4 określono formę decyzji administracyjnej dla odmowy przyjęcia na studia doktoranckie), jak i ugruntowanego orzecznictwa (wyjaśniono to chociażby w powołanym w części historycznej wyroku tut. Sądu z 6 marca 2024 r. o sygn. II SAB/Bd 189/23 – dostępnym na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W przepisach k.p.a. brak jest ogólnej definicji dokumentu, jednak przyjmuje się, że dokumentem jest akt pisemny, który utrwala myśl lub wiedzę. Dokument wchodzi w katalog środków dowodowych wykorzystywanych w postępowaniu administracyjnymi podlega swobodnej ocenie organu na zasadach opisanych w kodeksie. Wartość dowodową dokumentu stopniuje się w zależności od jego treści od podmiotu, od którego dokument pochodzi. W ocenie Sądu wykazywanie w toku postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie rekrutacyjne, spełnienia przesłanki uprawniającej do ubiegania się o przyjęcie do szkoły doktorskiej, nie może opierać się na przedkładaniu jakichkolwiek dokumentów, ale dokumentów o odpowiednim stopniu wiarygodności co do stwierdzonych w nim okoliczności. O ile zatem w niniejszej sprawie uchwała nie precyzuje katalogu dokumentów, o których mowa w § 9 ust. 2 uchwały nr 27, to nie budzi wątpliwości, że chodzi tu o dokumenty kwalifikowane, pochodzące od podmiotu upoważnionego do potwierdzania znajomości języka obcego na danym poziomie klasyfikacji wynikającej w przyjętym przez Radę Europy systemie CEFR (Common European Framework of Reference for Languages – pol. Europejski System Opisu Kształcenia Językowego) i poświadczone przez takie podmioty. Pomocne w rozważaniach dotyczących charakteru dokumentu stanowiącego potwierdzenie znajomości języka na danym poziomie jest też odwołanie się do przywołanej treści 186 ust. 1 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, gdzie katalog znajomości języka zawęża się do certyfikatu (wydawanego przez podmiot certyfikowany w zakresie szkoleń językowych, po odbyciu tego szkolenia) lub dyplomu ukończenia studiów (jak należy przyjąć, studiów lingwistycznych, albowiem w ustawie wprost stanowi się, że dyplom ma poświadczać znajomość języka na wskazanym poziomie). Spornej okoliczności nie da się zaś "udokumentować" oświadczeniem zawartym w ofercie komercyjnej czy też opisem zakresu wymaganej wiedzy językowej w danej jednostce na danym etapie edukacji. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że wiadomość e-mail przedłożona przez skarżącą w oczywisty sposób nie spełnia podstawowych wymogów uznania jej za dokument poświadczający znajomość języka angielskiego na poziomie nie niższym niż B2. Sąd podziela argumentację organu, że nawet jeżeli dokument pochodzi od podmiotu certyfikowanego (szkoły językowej), to stanowi on zwykłe pismo informacyjne z zawartą w nim ofertą na kurs językowy i nie ma jakiejkolwiek wartości dowodowej na spełnienie przesłanki, o której mowa w § 9 ust. 2 uchwały nr 27. W żadnym wypadku nie jest też przesądzające o poziomie znajomości przez skarżącą języka obcego powołanie się na wynik testu internetowego sugerującego znajomość języka na poziomie zaawansowanym C1. Test internetowy nie jest egzaminem językowym, nie wiadomo zresztą jak taki test był skonstruowany, kto go wypełnił (nie musiała być to skarżąca), kto go sprawdzał, wedle jakich kryteriów itd. Zgodzić należy się również ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym okoliczność, że w programie ukończonej przez skarżącą specjalizacji określono zakres umiejętności językowych wymaganych od specjalizującego się lekarza, nie potwierdza znajomości języka obcego na poziomie nie niższym niż B2. W punkcie 5 programu wskazuje się, że sprawdzenie umiejętności językowych następuje na podstawie sprawdzianu w studium języków obcych akademii medycznej, wynik takiego sprawdzianu nie może być zaś uznany za miarodajny, wiarygodny dokument potwierdzający ponad wszelką wątpliwość, że sprawdzany posługuje się językiem na konkretnym poziomie wynikającym z klasyfikacji CEFR. Potwierdza to niekwestionowana przez skarżącą opinia Dyrektora Centrum Języków Specjalistycznych w Medycynie z dnia 11 września 2023 r., w której wskazano, że efekty kształcenia w zakresie znajomości języków obcych zdefiniowanych w przedmiotowym programie oraz efekty kształcenia dla poziomu B2 nie pokrywają się, a zatem nie ma podstaw do uznania, że dyplom specjalizacji jest jednocześnie potwierdzeniem biegłości językowej na poziomie B2 (k. 174 akt adm.). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że skarżąca już na etapie składania wniosku o przyjęcie do szkoły doktorskiej wskazała, że nie zdążyła zakończyć procesu nauki języków obcych odpowiednimi certyfikatami (k. 5 akt adm.). Skarżąca była więc świadoma braków w załącznikach wniosku, w związku z czym przyjęła stanowisko co do równoważności poświadczonego certyfikatu z testem językowym na stronie internetowej szkoły językowej oraz dyplomem ukończenia specjalizacji. Stanowisko to, jak zbyt daleko idące, nie mogło jednak zostać zaakceptowane przez organ, czego prawidłowość Sąd potwierdza. Nie zasłużyły zatem na uwzględnienie zarzuty skarżącej skoncentrowane na tym, że organ w sposób nieprawidłowy przeprowadził ocenę przedłożonych przez skarżącą dowodów w kontekście § 9 ust. 2 uchwały nr 27 oraz zasad postępowania dowodowego w procedurze administracyjnej. Nie zasłużyły także na uwzględnienie zarzuty wskazujące na to, że organ wbrew swoim obowiązkom nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego poprzez pozyskanie karty specjalizacji lekarskiej, z której wynikać miałaby znajomość języka obcego na poziomie nie niższym niż B2. Zgodnie z poprzednimi rozważaniami zarówno karta specjalizacji lekarskiej, jak i program specjalizacji, której zakończenie karta ta potwierdza, nie mają doniosłości prawnej na okoliczność wskazaną w § 9 ust. 2 uchwały nr 27. Podkreślenia wymaga, że w toku całego postępowania od złożenia wniosku, do wydania decyzji, a także w toku postępowania sądowego skarżąca również nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego znajomość przez nią języka obcego na poziomie nie niższym niż B2, co nie powinno sprawić nadmiernej trudności w sytuacji gdy twierdzi, że taką znajomość posiada. Pominięcie tego wymogu wobec skarżącej stanowiłoby naruszenie zasady równości, bowiem takie same wymogi obowiązywały wszystkie osoby ubiegające się o przyjęcie do przedmiotowej szkoły doktorskiej w tym konkursie. Z uwagi na niezasadność zasadniczego zarzutu skargi zbędne jest odnoszenie się do zarzutu dotyczącego kwestii zamknięcia rekrutacji na rok akademicki 2023/2024 oraz wyczerpanego limitu miejsc. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935).