II SA/Bd 671/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 30 maja 2011r. E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Następnie, w dniu 14 lipca 2011r. skarżący złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z informacji zawartych w przedmiotowym formularzu, skarżący prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe, osiągając łączny comiesięczny dochód ze świadczeń emerytalnych swojego i małżonki w wysokości [...] zł. Jako posiadany majątek skarżący wskazał mieszkanie o powierzchni [...]m², nie deklarując przy tym żadnego innego posiadanego majątku, czy oszczędności. Skarżący wskazał, że ponosi comiesięczne wydatki na leki i wizyty lekarskie w łącznej wysokości [...] zł, czynsz oraz prąd w kwocie [...] zł, żywność w wysokości [...] zł oraz ubezpieczenie [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył dokumentację dotyczącą pobytu małżonki w szpitalu, a także liczne faktury wystawione za leki. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2011r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem, w świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie natomiast częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Jak wynika z zawartych w przedłożonym przez skarżącą formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji, skarżący prowadzi wraz z małżonką wspólne gospodarstwo domowe, przy czym, co wynika z informacji zawartych w sprzeciwie, na dochód ich składają się środki finansowe ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2.923 zł., co oznacza kwotę [...] zł na każdą z osób. Dla porównania wskazać należy, iż powyższa kwota wyższa jest od kwoty minimalnego wynagrodzenia, które od dnia 1 styczna 2011r. wynosi [...] zł, co wynika z § 1 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. (Dz. U. Nr 194, poz. 1288), wydanego na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 ze zm.). Oznacza to, że strona skarżąca, uzyskując stały dochód w wysokości większej niż kwota minimalnego wynagrodzenia, nawet przy stałych koniecznych wydatkach jest w stanie wygenerować środki na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego na obecnym jego etapie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że jedynym kosztem, który skarżący winien ponieść dla wszczęcia postępowania sądowego jest koszt wpisu, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł i jest to koszt jednorazowy. Powyższe ustalenie wynika z § 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), zgodnie z którym w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu kombatantów, pobiera się wpis stały w wysokości 100 zł. Zasadą postępowania administracyjnego jest to, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, o czym stanowi art. 199 p.p.s.a. Oczywiście brak możliwości poniesienia tych kosztów pozostawałby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i ochrony swoich praw, jednakże, z uwagi na to, że w przypadku przyznania prawa pomocy, ciężar ponoszonych kosztów cedowany jest na Skarb Państwa, każdy wniosek winien być oceniany wnikliwie, przy wzięciu pod uwagę zasadniczego celu prawa pomocy, a tym jest dofinansowywanie z budżetu państwa osób, które nie mają możliwości zdobycia środków na swój udział w postępowaniu sądowym, przy czym brane pod uwagę okoliczności muszą mieć charakter obiektywny. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja nie występuje. Wydatki przedstawione przez skarżącego i jego małżonkę stanowią comiesięczne konieczne wydatki, ponoszone w każdym gospodarstwie domowym, zwrócić uwagę należy przy tym, iż skarżący nie mają na swoim utrzymaniu innych osób, nie są ponadto obciążeni żadnymi wierzytelnościami wymagającymi spłaty. Zważywszy zatem na fakt, iż skarżący dysponują comiesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, nie można przyjąć, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zwłaszcza, że kwota którą skarżący winien uiścić na obecnym etapie postępowania to kwota 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Reasumując, przyznanie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, jest instytucją przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach. Jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy, skarżący natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.