II SA/Bd 675/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant asystent sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia ... 2015 r. nr ... w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 2 pkt 3, 9 art. 5 ust. 3, 3a, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), uznał R. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż pismem nr [...] z dnia [...] r. zostało do strony wysłane wezwanie do osobistego stawiennictwa w Dziale Świadczeń Alimentacyjnych MOPR celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. W dniu 14.11.2014 r. R. W. stawił się w siedzibie organu i umożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz złożył oświadczenie majątkowe dłużnika alimentacyjnego, podczas którego oświadczył, iż nie pracuje i nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. W związku z powyższą sytuacją organ zobowiązał stronę do złożenia wniosku o rejestrację w PUP celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej albo poszukującej pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny, jednakże do dnia wydania decyzji, nie dostarczono dokumentu potwierdzającego fakt rejestracji w PUP. W związku z powyższym zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych; jednocześnie organ zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z zapytaniem, czy R. W. przez okres ostatnich 6 miesięcy, tj. od 1.07.2014 r. do 31.12.2014 r., wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Komornik Sądowy pismem z dnia[...] oświadczył, iż w okresie ostatnich 6 miesięcy, tj. od 1.07.2014 r. do 31.12.2014 r., dokonał następujących wpłat: w dniu 30.07.2014 r. - 40,50 zł, 28.08.2014 r. - 40,50 zł, 26.09.2014 r. - 40,50 zł, 27.10.2015 r. - 22,20 zł, 28.11.2014 r. - 40,50 zł, 29.12.2014 r. - 40,50 zł, co w ocenie organu oznaczało, iż zobowiązany nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, wobec czego uznano, że zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uzasadniające uznanie Pana za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji R. W. wyjaśnił, że z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami, urząd pracy odmówił uznania za osobę bezrobotną (decyzja z dnia [...]r.). Odwołujący podniósł również, iż na podstawie tej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21.01.2015 r. uchylił decyzję organów I i II instancji. Stwierdził również, że jego sytuacja nie zmieni się dopóki rodzice żyją, gdyż oboje mają znaczny stopień niepełnosprawności i tylko odwołujący może się nimi opiekować, gdyż siostra mieszka na stałe we Francji. Odwołujący poinformował również o złym stanie zdrowia swych rodziców, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji. Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i wskazuje, że zachodzą przesłanki do wydania rozstrzygnięcia, które stało się przedmiotem zaskarżenia, bowiem bezsporna w sprawie jest okoliczność, że R. W. złożył oświadczenie majątkowe, z którego wynika brak źródła dochodu i jakiegokolwiek majątku, natomiast z przekazanych akt sprawy wynika również, iż pismem z dnia [...] r. został zobowiązany przez organ I instancji do złożenia wniosku o rejestrację w PUP celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej albo poszukującej pracy (w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny), do przedłożenia w siedzibie organu zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji, w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma. Zobowiązany nie przedłożył we wskazanym terminie dokumentu potwierdzającego fakt rejestracji w PUP. Wskazano, że z treści odwołania wynika, iż decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. odmówiono odwołującemu zarejestrowania w PUP z uwagi na sprawowanie opieki niepełnosprawnymi rodzicami, jednak decyzja z dnia [...] r., na którą powołuje się odwołujący dotyczy stanu faktycznego sprzed dwóch lat i odrębnej sprawy, stąd nie może odnosić się do obecnie prowadzonego postępowania, w którym strona pismem organu I instancji z dnia [...] r. zobowiązana została do złożenia wniosku o rejestrację w PUP celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej albo poszukującej pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny - czego nie uczyniła. Tym samym w ocenie Kolegium spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, obligująca organ właściwy dłużnika, którym w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta[...], do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podkreślono również, że organ I instancji ustalił, iż R. W., zobowiązany do alimentów na dwoje dzieci w łącznej kwocie 900 zł miesięcznie, przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Powyższe ustalenia, których odwołujący się nie kwestionuje, wskazują zdaniem Kolegium jednoznacznie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka negatywna wynikająca z treści powołanego wyżej art. 5 ust. 3a ustawy, co oznacza, iż zaskarżoną decyzją zasadnie orzeczono o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu okoliczności należy stwierdzić, że fakt legitymowania się przez rodziców strony orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności nie stanowi okoliczności mogącej wpłynąć na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze do sądu R. W. powtórzył w całości swoją argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazując, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnymi rodzicami, którzy mają orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i tylko skarżący może się nimi opiekować, gdyż siostra mieszka na stałe we Francji. Odwołujący poinformował również o złym stanie zdrowia swych rodziców. W załączeniu przedłożył decyzję z [...] o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 11.05.2015 r. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oceniając wg tych zasad analizowane postępowanie administracyjne oraz wydane w jego wyniku rozstrzygniecie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Okolicznością bezsporną jest, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] r. ustalono prawo do świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci skarżącego. Egzekucja świadczeń alimentacyjnych wobec skarżącego okazała się bezskuteczna. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią zaś przepisy art. 5 ust. 3 oraz art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 z późn. zm.). Pozytywne przesłanki uprawniające organ do wszczęcia postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały enumeratywnie w treści art. 5 ust. 3 powyższej ustawy i należą do nich: 1) uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowa złożenia oświadczenia majątkowego; 2) odmowa zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy; 3) bez uzasadnionej przyczyny odmowa przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowe. Z kolei art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec tego dłużnika, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy oraz ustaleniu stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 3a ustawy ww., czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący złożył oświadczenie majątkowe (z którego wynika brak źródła dochodu i jakiegokolwiek majątku), natomiast pismem z dnia 19 listopada 2014 r. został zobowiązany przez organ I instancji do złożenia wniosku o rejestrację w PUP celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej albo poszukującej pracy; w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny i do przedłożenia w siedzibie organu zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji, w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma, jednak we wskazanym terminie skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego fakt rejestracji w PUP. Słuszne jest przy tym stanowisko Kolegium wskazujące, iż decyzja z dnia [...]r., na którą powołał się skarżący, dotyczy stanu faktycznego sprzed dwóch lat i odrębnej sprawy, stąd nie może odnosić się do obecnie prowadzonego postępowania, w którym strona pismem organu I instancji z dnia [...]r. zobowiązana została do złożenia wniosku o rejestrację w PUP celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej albo poszukującej pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny, czego nie uczyniła. Z przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów możliwe jest podjęcie określonych działań wobec dłużnika alimentacyjnego. M.in. do obowiązków organu właściwego dłużnika należy przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Działania takie organ właściwy dłużnika podejmuje na wniosek organu właściwego wierzyciela (art. 3 ust. 5 ustawy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Oświadczenie majątkowe składane jest przez zobowiązanego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 4 ust. 1 i 2). Biorąc pod uwagę imperatywny charakter przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika nie może zaniechać wszczęcia i przeprowadzenia takiego postępowania, choć jego zakończenie wcale nie musi nastąpić decyzją uznającą dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dłużnik może bowiem np. wywiązać się z ciążących na nim obowiązków w toku takiego postępowania. Konieczne jest również ustalenie, że przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nie ulega wątpliwości, że we wskazanym terminie skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego fakt rejestracji w PUP, a zatem zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego, a także wydania rozstrzygnięcia o kontrolowanej treści. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2015 r., (sygn. akt I OSK 1094/14 nie publ.), spełnienie chociażby jednej wymienionej w przepisie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przesłanki warunkuje wypełnienie dyspozycji tego przepisu. Stąd też bez wpływu na ocenę decyzji organów pozostają powoływane w skardze okoliczności związane ze stanem zdrowia rodziców skarżącego, jego sytuacją życiową i majątkową. Jedyną przesłankę negatywną uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przewiduje art. 5 ust. 3a ustawy, zgodnie z którym decyzji nie wydaje się, jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Także ta okoliczność była przez organ wyjaśniana, na co wskazuje uzyskane od Komornika Sądowego zaświadczenie, z którego wynika, że rozmiar uiszczonego świadczenia jest daleko niewystarczający dla potwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki. Na marginesie zwrócić też należy uwagę, odnosząc się do załączonej do skargi decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem [...]r., iż dokument ten nie mógł mieć wpływu na wynik przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ powstał już po zakończeniu postępowania administracyjnego, natomiast w niniejszej sprawie istotne znaczenie dla Sądu miał stan faktyczny i prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji, co wynika z istoty kontrolnej jedynie funkcji sądu administracyjnego. Ponadto w myśl art. 133 § 1 Ppsa Sąd wydaje wyrok "na podstawie akt", a przeprowadzenie postępowania dowodowego przed Sądem ma bardzo ograniczony zakres regulowany w przepisie art. 106 § 3 Ppsa i nie znajdował on w tej sprawie zastosowania. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). skargę należało oddalić.