II SA/Bd 684/09

WyrokWSA w Bydgoszczy2009-10-14

Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Anna Klotz, Grażyna Malinowska-Wasik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, może ograniczyć się jedynie do uchylenia tego postanowienia, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 KPA, czy też powinno orzec co do istoty sprawy lub umorzyć postępowanie pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie może ograniczyć się jedynie do uchylenia tego postanowienia, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 KPA. Przepis ten wymaga, aby organ odwoławczy orzekł co do istoty sprawy lub umorzył postępowanie pierwszej instancji. Samo uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, bez dalszego rozstrzygnięcia, stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia.
Stan faktyczny
Skarżący sprzeciwiali się wykonaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z ich nieruchomości, wydanej na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, w celu umożliwienia inwestorowi budowy linii energetycznej. Starosta W. umorzył postępowanie egzekucyjne, uznając, że posadowienie słupa energetycznego w niewłaściwym miejscu stanowi nowy stan faktyczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło postanowienie starosty, uznając, że inwestor nadal posiada prawo do dysponowania nieruchomością. Skarżący zaskarżyli postanowienie kolegium, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi Z. L. i Z. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z. i L. L. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] uchylające na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) postanowienie Starosty W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającą z decyzji Starosty W. z dnia [...] Nr [...], polegającego na udostępnieniu nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie G., gm. K., oznaczonej numerami działek: [...] i [...] stanowiącym własność skarżących. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło na podstawie następującego stanu faktycznego: W dniu [...] dla K. E. E. S. A. Oddział Z. E. T. został zatwierdzony projekt budowlany i zostało udzielone pozwolenie na budowę zawarte w decyzji nr [...], na budowę odcinka linii napowietrzno- kablowej Sn. 15 KV łączącej na powietrzne linie zasilające SN. GP2 L. – C. i GPZ L. – K. m.in. na działkach nr [...] i [...] stanowiących własność skarżących. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta W. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości gruntowych na podstawie art., 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Decyzją powyższą zezwolono inwestorowi na założenie i przeprowadzenie przez wyżej opisaną nieruchomość odcinka linii napwietrzno - kablowej SN 15 kV do przesyłu energii elektrycznej, o szerokości wykopu wraz z odkładem ziemi z wykopu nie większym niż 4 metry, na odległość 160 metrów i głębokości co najmniej 1,2 m. Wnioskiem z dnia [...] inwestor zwrócił się do Starosty W. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, że skarżący uniemożliwiają wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ograniczającej korzystanie z dnia [...]. Na dowód powyższego przedstawili pismo kierownika Posterunku Policji w K. na okoliczność zdarzenia, które miało miejsce na nieruchomości skarżących objętych powyższą decyzją z dnia [...] o godz. 9:00. W dniu [...] zostało do skarżących skierowane upomnienie na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Od powyższego upomnienia odwołali się skarżący, w którego treści podnieśli zgodnie z pozwoleniem na budowę inwestor wybudował słupy energetyczne zamiast w pasie granicznym działek, w polu. Wszczęcie w tej sprawie postępowania egzekucyjnego zezwala na bezprawne przesunięcie słupa. Oświadczyli, że nie sprzeciwiają się wykonaniu decyzji ograniczającej korzystanie. Działania organu muszą być zgodne z ograniczeniem wynikającym z tej decyzji oraz pozwolenia na budowę. Do odwołania skarżących w piśmie z dnia [...] ustosunkował się inwestor. Powołując się na projekt budowlany oraz załączniki do niego w tym mapy sytuacyjno - wysokościowe. Zdaniem inwestora budowa spornej linii przebiega zgodnie z projektem budowlanym. Natomiast nieprzestrzeganie prawa o granicach przez właścicieli działek nr [...] i [...], a ponowne odtworzenie znaków granicznych przez skarżących i powrót w użytkowanie nieruchomości do granicy prawnej spowodowało, że słup jest umiejscowiony poza granicą prawną. Inwestor dodał, że utrwalona na gruncie przez geodetę C. S. granica prawna w roku 1966 r. w dacie sporządzania mapy do celów projektowych oraz w dniu wytyczenia słupa na granicy pomiędzy działkami [...] i [...] nie istniało z powodu braku ograniczenia jej słupami granicznymi z roku 1966 r. Pośród dokumentów potwierdzających powyższe stanowisko (załączniki nr 1-20) inwestor załączył kolorową kserokopię znaków Starosta Powiatowego na mapie do celów projektowych kserokopię szkicu wytyczenia linii napowietrznej i kablowej kserokopię znaków geodety wykonującego inwentaryzację wybudowanej linii z mapy inwentaryzacyjnej, kolorową kserokopię znaków Starostwa Powiatowego we W. z mapy inwentaryzacyjnej geodezyjnej linii 15 kV kserokopię protokołu granicznego wznowienia punktów granicznych (5 kart z dnia [...], kserokopia szkicu podziału działki nr 5 (112) z roku 1966 wykonanego przez geodetę C. S. Postanowieniem z dnia [...] Starosta W. umorzył postępowanie egzekucyjne o charakterze niepieniężnym. Organ w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że skarżący sprzeciwiają się ponownemu wejściu na ich nieruchomość przesunięcie słupa, który został posadowiony ok. 1,5 m od granicy działek oznaczonych numerami [...] i [...] a powinien zostać posadowiony na granicy działek. Zadaniem organu I instancji inwestor przy wytyczaniu geodezyjnym słupa energetycznego nr 33 kg 1-121/12 popełnił błąd, co przyznał w notatce z dnia [...]. Organ uznał przestawienie słupa za nowy stan faktyczny nieobjęty decyzją o ograniczaniu korzystania z dnia [...]. W zażaleniu inwestor wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. Stwierdził, że inwestycja nie została jeszcze zakończona. Nie było odbioru i zgłoszenia decyzji w starostwie, a decyzja z dnia [...] nie jest ograniczona czasowo. Nie ma znaczenia zatem umiejscowienie słupa do czasu zakończenia inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] uchyliło zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wywiódł, że pozwolenie na budowę jest jednym z kilku etapów procesu inwestycyjnego i uprawnia do prowadzenia robót budowlanych do czasu skierowania do właściwego organu zawiadomienia o zakończeniu budowy. Organ II instancji uznał, że inwestor nadal posiada prawo do dysponowania sporną nieruchomością. Organ nie podzielił stanowiska, iż w sprawie zaskarżył nowy stan faktyczny skutkujący wydaniem kolejnej decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. W skardze do Sądu skarżący wnosząc o uchylenie postanowienia zarzucili błędną wykładnię prawa materialnego i niewłaściwe zastosowanie w szczególności: art. 3 pkt 11, art. 4, art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane oraz art. 2 § 1 pkt 10, art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nadto naruszenie art. 21 Konstytucji RP. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna lecz z innych względów niż zostały podniesione w jej treści. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z sądową kontrolą legalności zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy pod względem naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego Sąd doszedł do przekonania, że doszło do naruszenia tych ostatnich. Przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ orzekając w oparciu o katalog rozstrzygnięć zwartych w art. 138 kpa orzekł w ten sposób, że treść wydanego rozstrzygnięcia nie odpowiada treści przepisu w oparciu, o który organ podejmował postanowienie. W podstawie prawnej postanowienia organ powołał mianowicie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołując się na powyższy przepis orzekł jedynie o uchyleniu postanowienia I instancji. Ta treść rozstrzygnięcia w niczym nie przystaje do przywołanego przepisu prawa. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ II instancji za prawidłowe uważa prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zatem upomnieniu wystosowanemu do skarżących należałoby nadać dalszy bieg. Aby postępowanie egzekucyjne mogło toczyć się w tym kierunku właściwe byłoby wydanie orzeczenia na podstawie art. 138 §2 kpa. Tylko zastosowanie tego przepisu daje możliwość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powołanie zatem w zaskarżonym postanowieniu art. 138 § 1 pkt 2 kpa i ograniczenie treści rozstrzygnięcia jedynie do stanowiska: "uchyla zaskarżone postanowienie", stanowi w ocenie Sądu rażące naruszenie prawa. Podobny pogląd został utrwalony zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych Barbara Adamiak i Janusz Borkowski (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wydanie 8, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2006 r., strona 612) przyjęli, że: "Wykładania art. 138 § 1 pkt 2 in fine, że daje on podstawę tylko do uchylenia decyzji organu I instancji, jest wykładnią contra legem. Takie też stanowisko przyjął NSA w wyroku z 13 października 1983 r. SA/Kr 706/83." Z uwagi na powyższe rażące naruszenie prawa art. 156 §1 pkt 2 kpa), którego organ II instancji dopuścił się przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, Sąd nie ocenił zarzutów podniesionych w skardze, gdyż nie jest wiadoma treść rozstrzygnięcia, którą organ zamierzał wydać. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odniesie się również do stanowiska strony skarżącej zawartego w piśmie z dnia [...], stanowiącym uzupełnienie skargi, które zostało doręczone organowi II instancji w dniu [...]. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 tej samej ustawy jak w pkt 2 w sentencji wyroku, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy jak w pkt 3 sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło