II SA/Bd 694/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy rzeczowej oddala skargę. Działając z upoważnienia Burmistrza Miasta K., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.(MOPS), decyzją z dnia [...] odmówiła skarżącej H. O. przyznania pomocy rzeczowej na zakup "telewizora płaskiego 37." W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazując na cele i świadczenia z pomocy społecznej, a także katalog osób do których jest ona adresowana jak i kryteria umożliwiające otrzymanie pomocy, w tym kryterium dochodowe, wyjaśnił że żądanie skarżącej należy do takiej kategorii świadczeń w ramach pomocy społecznej, których przyznanie następuje na podstawie uznania administracyjnego w drodze aktu administracyjnego swobodnego, co jednak nie oznacza dowolności. Wniosek skarżącej organ ocenił jako bezzasadny, a żądanie wygórowane. Stwierdzono, że zakup telewizora płaskiego nie zaspokaja podstawowych potrzeb życiowych w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz, że w sytuacji szczupłości środków finansowych, którymi dysponuje pomoc społeczna, sfinansowanie tego zakupu miast innych, niezbędnych i życiowo uzasadnionych świadczeń byłoby działaniem aspołecznym, z pokrzywdzeniem innych beneficjentów ośrodka pomocy społecznej. Podkreślono, że z akt sprawy wynika, że skarżąca z własnych środków finansowych była w stanie samodzielnie pokryć częściowo pobyt sanatoryjny, co oznacza, że może także samodzielnie, choć z pewnymi wyrzeczeniami, sfinansować zakup telewizora w systemie ratalnym. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że istnieją świadczenia okresowe dla osób starszych, chorych i niepełnosprawnych, ale organ widocznie uznał, że nie są one dla niej. Zarzuciła organowi brak zrozumienia potrzeb ludzkich i zdeptanie jej godności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we W., działając jako organ II instancji, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji, uznając że nie zawiera ona uchybień, które powodowałyby koniczność jej uchylenia. SKO wskazało, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a na jej dochód składa się świadczenie rentowe, zasiłek pielęgnacyjny i dodatek mieszkaniowy oraz, że łączna wysokość jej dochodu wynosi 858,65 zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz.728, ze zm. ). Ponadto ustalono, że na przełomie kwietnia i maja 2009 r. skarżąca uczestniczyła w turnusie rehabilitacyjnym współfinansowanym przez Centrum Pomocy Rodzinie we W. oraz, że część należności jaką pokryła z własnych środków wyniosła 424 zł. Z przeprowadzonego w dniu 11 maja 2009 r. wywiadu środowiskowego wynika ponadto, że skarżąca posiada telewizor starego typu, ponad trzydziestoletni, nie działający i nie nadający się do naprawy. SKO uznało, że w tym stanie faktycznym, żądana przez skarżącą pomoc rzeczowa - zakup telewizora płaskiego nie może być zakwalifikowana jako świadczenie należne w ramach ustawy o pomocy społecznej. Na poparcie tej tezy SKO wskazało na treść art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Powołując się na doktrynę, SKO stwierdziło, że pod pojęciem niezbędnej potrzeby bytowej należy rozumieć zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych takich, jak wyżywienie, odzież, dach nad głową, na poziomie nie odbiegającym znacznie od poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach nie uprawnionych do pomocy społecznej, pozwalające na nie wyróżnianie się z otoczenia osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. Natomiast godności człowieka odpowiada taki poziom życia, w którym ma on zapewnioną żywność, odzież, mieszkanie, wypoczynek, opiekę zdrowotną oraz niezbędne świadczenia ze strony władz, zwłaszcza w razie choroby, niezdolności do pracy, wdowieństwa, starości, bezrobocia oraz niezawinionego pozbawienia środków niezbędnych do życia. SKO uznało, że do tak określonych potrzeb nie można zaliczyć żądania skarżącej, zwłaszcza, że ma ona kontakt z otoczeniem i środki finansowe przekraczające kryterium ustawowe dla osoby samotnie gospodarującej. Skarżąca H. O. wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie SKO. Wskazała, że jest osobą niepełnosprawną, o niskich dochodach, z których musi pokrywać wydatki na czynsz, energię elektryczną i inne podstawowe potrzeby, czego nie uwzględniło SKO wydając decyzję. Podkreśliła, że korzystanie z turnusu rehabilitacyjnego raz na dwa lata jest jej prawem zagwarantowanym konstytucyjnie i że ani MOPS, ani SKO nie dołożyli do tego nawet złotówki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania świadczenia rzeczowego, zarówno organ l jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) dalej powoływanej jako ustawa o pomocy społecznej. Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby te nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy udzielanej potrzebującym jest świadczenie rzeczowe (art. 36 pkt 2 lit. e ustawy). Ponadto przepis art. 8 stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje gdy spełnione jest kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Powody, o którym mowa w art. 7 pkt 2 - 15 to: sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężkiej choroba, przemoc w rodzinie, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej całodobowe placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa, klęska żywiołowa lub ekologiczna. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak prawidłowo ustaliły to organy administracji i co wynika z akt sprawy, skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, źródłem jej utrzymania jest świadczenie rentowe, zasiłek pielęgnacyjny i dodatek mieszkaniowy - łącznie w wysokości 858,65 zł, która to kwota przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wnoszące zgodnie z art.8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej 477 zł. W związku z tym, że dochód skarżącej przekracza kwotę 477zł, niektóre ze świadczeń przewidzianych ustawą o pomocy społecznej jej nie przysługują. Spośród tych, które nie są zależne od wysokości dochodu, organy kwalifikujące żądanie skarżącej wskazały na świadczenie niepieniężne - pomoc rzeczową, przewidziane w art. 36 pkt 2 lit. e ustawy o pomocy społecznej, który to przepis mógłby stanowić podstawę ewentualnego przyznania żądanego świadczenia. Słusznie jednak, w ocenie Sądu, organy obu instancji uznały, że brak jest przesłanek do uwzględnienia żądania skarżącej i że żądanie to - zakup " telewizora płaskiego 37" wykracza poza ustawowo określony zakres świadczeń z pomocy społecznej. Warto podkreślić w tym miejscu, że wraz ze wzrostem zamożności państwa niewątpliwie ewoluuje pomoc społeczna. Stało się w związku z tym możliwe zaspakajanie w ramach pomocy społecznej nie tylko podstawowych potrzeb bytowych. Niemniej nadal powinny to być, stosownie do treści przepisów ustawy o pomocy społecznej, przytoczonych powyżej, potrzeby niezbędne, a zarazem umożliwiające życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W ocenie Sądu posiadanie telewizora płaskiego 37 nie jest niezbędne w życiu, a jego brak nie stanowi o ludzkiej godności. Ponownie podkreślić należy, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób potrzebujących pomocy w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia różnych potrzeb bytowych, do usamodzielnienia się i do przezwyciężenia przejściowych trudności życiowych. W sytuacji zatem ograniczonych możliwości finansowych MOPS i konieczności zaspokajania potrzeb wielu osób i rodzin pozostających w trudnej sytuacji życiowej, o czym sądowi wiadomo z urzędu, zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji uznać należy za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, uwzględniające sytuację skarżącej oraz zgodne z ogólnymi celami pomocy społecznej. Wobec tego orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji wyroku.