II SA/Bd 709/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi D. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r. nr[...] w przedmiocie przyznania środków z PFRON do likwidacji barier architektonicznych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 214, poz. 1407 z późn. zm.) w związku z § 2, 6, 10, 13 pkt 4 i § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 861 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku D. Cz. orzekł o przyznaniu wnioskodawcy dofinansowania ze środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej w zakresie utworzenia pomieszczenia higieniczno - sanitarnego, polegającego na adaptacji pomieszczenia na łazienkę z zakupem i montażem wanny z hydromasażem. Natomiast w zakresie przyznania dofinansowania ze środków PFRON do zakupu i montażu drzwi garażowych na pilota oraz zakupu i montażu kostki brukowej wniosek oddalono. W uzasadnieniu organ orzekający podniósł, iż wnioskodawca w dniu 28 stycznia 2010 r. złożył wniosek nr [...] o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych, przeznaczonych na: adaptację pomieszczenia na łazienkę z zakupem wanny z hydromasażem, zakup i montaż drzwi garażowych sterowanych pilotem oraz zakup i montaż bramy wjazdowej na pilota, zakup i montaż kostki brukowej na podjeździe, a łączna kwota przedsięwzięcia w ocenie wnioskodawcy wyniosła 37.693,67 zł, z czego łączna kwota dofinansowania do 80 % miała wynieść 30.154,94 zł. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pismem z dnia [...] r. udzielił stronie informacji, że wniosek wstępnie zaopiniowano pozytywnie, nie mniej jednak z uwagi na wyczerpanie środków finansowych w 2010 r. wniosek nie mógł być wdrożony do realizacji. Następnie strona w dniu [...] r. dokonała aktualizacji wniosku poprzez przedłożenie aktualnych dokumentów potwierdzających zawarte we wniosku dane, natomiast w związku ze złożoną do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargą na bezczynność Dyrektora MOPS w [...], organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...]r. wyznaczył organowi pierwszoinstancyjnemu termin do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie do dnia 22 kwietnia 2011 r. Pismem z dnia 12 kwietnia 2011 r. poinformowano stronę, że wniosek nr [...] został przyjęty do realizacji w 2011 r., a dofinansowanie dotyczy prac w pomieszczeniu higieniczno – sanitarnym oraz przedstawiono warunki uzyskania dofinansowania w postaci przedstawienia kosztorysu oraz zawarto informację, że wysokość dofinansowania uzależniona jest od kosztorysu i nie może przekroczyć 80% wartości kosztorysu. W odpowiedzi na wniosek strony nr [...] złożony w dniu 19 stycznia 2011 r. Dyrektor MOPS w [...] - pismem z dnia 14 kwietnia 2011 r. poinformował D. Cz. o wysokości dofinansowania do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego ze środków PFRON do zakupu wanny z hydromasażem w kwocie 2.500,00 zł oraz terminie podpisania umowy na dzień 28 kwietnia 2011 r. Uzasadniając merytorycznie organ I instancji wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż wnioskodawca spełnia warunki do udzielenia dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych jedynie w zakresie utworzenia pomieszczenia higieniczno - sanitarnego, polegającego na adaptacji pomieszczenia na łazienkę z zakupem i montażem wanny z hydromasażem. Podniesiono, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną mającą trudności w poruszaniu się, a do wniosku o dofinansowanie przedłożył wymagane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 19.09.2003 r., w którym zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Organ zwrócił uwagę, że likwidacja barier architektonicznych ma nastąpić w miejscu zamieszkania, to jest w budynku mieszkalnym - domu jednorodzinnym, do którego tytuł prawny posiada matka wnioskodawcy, która pismem z dnia 18.01.2011 r. wyraziła zgodę na dokonanie likwidacji barier architektonicznych we wskazanym zakresie. Ponadto wnioskodawca oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z ojcem oraz matką, a przeciętny miesięczny dochód rodziny, obliczony za ubiegły rok podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 830,21 zł. Zdaniem organu likwidacja pozostałych, wnioskowanych barier architektonicznych nie spełnia przesłanki z § 6 cytowanego rozporządzenia, to jest nie umożliwi lub w znacznym stopniu nie ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywania podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, ponieważ wnioskodawca, jak wynika z przedłożonej dokumentacji, choruje na postępujący zanik mięśni typu Duchemra i ma znaczne trudności w poruszaniu się. Organ zauważył również, iż środki na realizację zadań z PFRON są znacznie ograniczone, a duża liczba wniosków oczekuje na realizację, bowiem pozostali wnioskodawcy oczekujący na przyznanie dofinansowania, podobnie jak strona w niniejszej sprawie są osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym i mają trudności w poruszaniu się, dlatego organ wnikliwie bada złożone wnioski i przyznaje środki tylko w niezbędnym, koniecznym zakresie. W ocenie organu, w niniejszej sprawie takim zakresem jest niewątpliwie przystosowanie pomieszczenia na łazienkę, natomiast zakup i montaż drzwi garażowych na pilota oraz zakup i montaż kostki brukowej wykraczają poza kryterium niezbędnej konieczności. We wniesionym odwołaniu strona nie zgodziła się z odmową przyznania jej dofinansowania ze środków PFRON na zakup i montaż drzwi garażowych, bramy wjazdowej na pilota oraz wykonanie podjazdu z kostki brukowej. Uzasadniając swoje stanowisko strona stwierdziła, że całkowicie zepsute i zniszczone drzwi garażowe stanowią dla niej istotne bariery architektoniczne, a beton przed posesją ulegający nieustannemu starzeniu się - popękał i skruszał, co stwarza niebezpieczeństwo poruszania się na wózku inwalidzkim jak i dla innych użytkowników. Ponadto, w dniu 9 maja 2011 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło uzupełnienie odwołania, w którym skarżący podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, stwierdził, że jego wniosek dofinansowanie zakupu wanny z hydromasażem opiewał na kwotę 3.419,00 zł, podczas gdy decyzją MOPS otrzymał 2.500,00 zł dofinansowania, według procedury dofinansowania ze środków funduszu 60%, a 40% przy udziale wnioskodawcy. W ocenie strony powyższe jest niezgodne zarówno ze złożonym wnioskiem jak też realizowaniem likwidacji barier architektonicznych, gdzie dofinansowanie wynosi 80%, przy 20% udziale własnym. Strona stwierdziła również, że z przezorności w dniu 19 stycznia 2011 r. złożyła osobny wniosek na dofinansowanie zakupu sprzętu rehabilitacyjnego w postaci wanny z hydromasażem, który zaopiniowano pozytywnie, przyznając dofinansowanie w wysokości 2.500,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy wniosku z dnia 28 stycznia 2010 r. oznaczonego numerem [...] o dofinansowanie ze środków PFRON do likwidacji barier architektonicznych i w związku z tym nie dotyczy wniosku strony nr [...] w przedmiocie dofinansowania do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego. W ocenie organu odwoławczego stan prawny, który został prawidłowo powołany nie budzi żadnych wątpliwości, a organ pierwszej instancji prawidłowo wyjaśnił stronie, że środki na realizację zadań z PFRON są znacznie ograniczone, dlatego też wnioski są wnikliwie badane, a środki z PFRON udziela się tylko w niezbędnym, koniecznym zakresie. W ocenie organu takim zakresem niewątpliwie jest przystosowanie pomieszczenia na łazienkę. Natomiast zakup i montaż drzwi garażowych sterowanych na pilota, zakup i montaż bram garażowych sterowanych pilotem oraz zakup kostki brukowej i wybrukowanie podjazdu - zdaniem Dyrektora MOPS wykraczają poza kryterium niezbędnej konieczności. W ocenie organu odwoławczego organ administracji przyznając dofinansowanie rozważył szczegółowo zasady dotyczące wniosku o dofinansowanie, w tym: § 10, § 11 rozporządzenia, by na podstawie zgromadzonych dokumentów uznać, że zgodnie z zaświadczeniem o niepełnosprawności z dnia 19 września 2003 r. wnioskodawcę zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i jest on uznany za osobę niepełnosprawną mającą znaczne trudności w poruszaniu się. Natomiast likwidacja barier architektonicznych ma nastąpić w miejscu zamieszkania tzn. w budynku mieszkalnym - domu jednorodzinnym. Organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia, w zaleceniach dotyczących likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania, wpisano bezwzględne wyposażenie łazienki w wannę z hydromasażem do wykonywania zabiegu oraz czynności higienicznych. Stwierdzono również, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym z rodzicami, a przeciętny miesięczny dochód za ubiegły rok wynosi 821,31 zł. W zakresie przyznanego dofinansowania organ odwoławczy zauważył, że w zaskarżonej decyzji wyjaśniono stronie, że zgodnie z § 13 cytowanego wcześniej rozporządzenia wysokość dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych wynosi do 80% kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. W związku z tym w ocenie Kolegium niezasadne są zarzuty podnoszone przez stronę odnośnie dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych w kwocie 2.500,00 zł, ponieważ kwoty takiej nie zawiera zaskarżona decyzja. Nie mniej jednak organ wskazał, że przepisem regulującym powyższą kwestię jest ust. 7 pkt 1 § 13 omawianego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących odmowy przyznania dofinansowania w pozostałym zakresie organ odwoławczy uznał, że środki z PFRON winny być rozdzielane jak największej liczbie uprawnionych, a rozmiar dofinansowania z uwagi na rodzaj potrzebnego danej osobie sprzętu będzie zawsze przedmiotem uznania organu, aczkolwiek uznanie takie nie może być dowolnością. W związku z tym stwierdzono, że z różnym stopniem niepełnosprawności mogą wiązać się większe czy mniejsze bariery w komunikowaniu się i uprawnieniem Dyrektora MOPS jest dostosowanie środków do faktycznych potrzeb uprawnionych. W skardze do sądu D. Cz. podważył zgodność z prawem decyzji organu odwoławczego w części obejmującej zakup i montaż drzwi garażowych sterowanych na pilota, zakup i montaż bram garażowych sterowanych pilotem oraz zakup kostki brukowej i wybrukowanie podjazdu. Skarżący podniósł, że Prezydent Miasta [...] nigdy nie przesłał skarżącemu pisma z dnia 16 grudnia 2010 r. z informacją, iż "wniosek wstępnie zaopiniowano pozytywnie", dlatego w dniu 19 stycznia 2011 r. skarżący złożył kolejny, nowy wniosek na likwidację barier architektonicznych, a nie jak stwierdzono w zaskarżonej decyzji, iż strona "dokonała aktualizacji wniosku poprzez przedłożenie aktualnych dokumentów", ponieważ skarżący złożył w dniu 19 stycznia 2011 r. całkowicie nowy, kompletny wniosek z wszelkimi dokumentami i licznymi załącznikami, gdyż żadnej informacji o pozytywnym zaopiniowaniu jego wcześniejszego wniosku z 2010 r. nigdy nie otrzymał. Ponadto skarżący podniósł, iż od lat (tj. już od roku 2004) wnioskodawca był lekceważony w materii likwidacji barier architektonicznych i składanych do MOPS wniosków w tej sprawie, bowiem nigdy wcześniej nie wydawano, na składane przez skarżącego wnioski, żadnych decyzji. Łamano zatem prawo przez całe lata, dlatego w ocenie skarżącego zasadnym jawi się ukaranie organu decyzyjnego stosowną, najwyższa karą finansową, a nadto, przyznanie odszkodowania skarżącemu za bezsporną bezczynność tegoż organu w wydaniu decyzji. Zdaniem skarżącego, obecnie ograniczone możliwości finansowe MOPS - u, nie mogą stanowić dostatecznego argumentu do pozbawienia realizacji wnioskowanych likwidacji barier i jest to tym bardziej słuszne, że w latach ubiegłych, gdy organ miał zdecydowanie więcej środków na te cele, łamiąc prawo, "pomijał" wnioski składane przez stronę, a teraz tenże organ powołuje się na ograniczone środki i dużą ilość składanych wniosków przez licznych potrzebujących. Skarżący oświadczył, że oczekuje sprawiedliwego potraktowania, uznania jego słusznych racji, by bez przeszkód mógł funkcjonować, gdyż obecny stan uniemożliwiający garażowanie pojazdu samochodowego, ponieważ brama wjazdowa jest zepsuta, drzwi garażowe są uszkodzone, zmurszały beton oraz źle wyprofilowany zjazd, stanowią poważne bariery architektoniczne. W ocenie skarżącego, mając znaczny stopień niepełnosprawności i niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczone na stałe, przedstawione niedogodności stanowią realne przeszkody i bariery architektoniczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami obowiązującego prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną przyznawania świadczeń pieniężnych i rzeczowych dla osób niepełnosprawnych w celu likwidacji barier architektonicznych jest ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ((Dz.U. z 2010 r., Nr 214, poz. 1407 z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r.; Dz. U. Nr 96, poz. 861 ze zm.). Za trafną i poprawną należy uznać dokonaną przez organy orzekające wykładnię w/w przepisów, że o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych mogą się ubiegać jedynie te osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, gdyż zgodnie z § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, na likwidację barier architektonicznych, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Ponadto decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych, jest wynikiem uznania administracyjnego. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Przedmiotowa ocena powinna również uwzględniać podstawowe zasady i kryteria przyznawania takiego dofinansowania, a także ilość posiadanych przez organ środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca spełnia warunki do udzielenia dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych jedynie w zakresie utworzenia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego, polegającego na adaptacji pomieszczenia na łazienkę z zakupem i montażem wanny z hydromasażem. W szczególności zwrócić należy uwagę, że do wniosku o dofinansowanie wnioskodawca przedłożył wymagane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 19.09.2003 r., w którym zaliczono go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe; jest osobą niepełnosprawną, mającą trudności w poruszaniu się. Zgodnie zaś z zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia, w zaleceniach dotyczących likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania wpisano - bezwzględne wyposażenie łazienki w wannę z hydromasażem do wykonywania zabiegu oraz czynności higienicznych, co uzasadnia słuszność wydanego rozstrzygnięcia, także w zakresie odmawiającym pozostałej części wnioskowanych potrzeb, ponieważ skarżący ma znaczne trudności w poruszaniu i ewentualne korzystanie przez niego z samochodu będzie bardzo ograniczone. Likwidacja pozostałych wnioskowanych barier architektonicznych nie spełnia już przesłanki z § 6 cytowanego rozporządzenia, bowiem nie umożliwi lub w znacznym stopniu nie ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Wnioskodawca, jak wynika z przedłożonej dokumentacji choruje na postępujący zanik mięśni, ma znaczne trudności w poruszaniu się, dlatego uzasadniony jest tok rozumowania orzekającego organu, iż niezbędne jest przystosowanie pomieszczenia na łazienkę, a zakup i montaż drzwi garażowych sterowanych na pilota, zakup i montaż bram garażowych sterowanych pilotem oraz zakup kostki brukowej i wybrukowanie podjazdu - wykraczają poza kryterium niezbędnej konieczności i w tym zakresie należy podtrzymać to stanowisko. Nie bez znaczenia jest również hierarchia zgłaszanych potrzeb w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań jak również wysokość posiadanych środków przeznaczonych na świadczenia w omawianym zakresie. Organy administracyjne dysponują określonymi, przyznanymi w konkretnej wysokości funduszami na realizację zadań - w tym na zadania z § 6 rozporządzenia i winny rozdzielić je jak największej liczbie uprawnionych. Jest także niewątpliwym, że z różnym stopniem niepełnosprawności mogą wiązać się większe czy mniejsze bariery w poruszaniu się i rzeczą organów jest dostosowanie środków do faktycznych potrzeb uprawnionych. Tak więc rozmiar dofinansowania z uwagi na rodzaj wnioskowanych do likwidacji barier architektonicznych będzie zawsze przedmiotem uznania organu (nie mającym nic wspólnego z dowolnością), jednakże prawo do takiego dofinansowania jest wyraźnie określone w przytoczonych przepisach i wiąże się z zaistnieniem przesłanek pozytywnych § 6 pkt 1 rozporządzenia przy braku przesłanek negatywnych z § 9 tego rozporządzenia. W kontekście powyższego zwrócić także należy uwagę na przepis § 13 pkt 4 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym wysokość dofinansowania likwidacji barier architektonicznych nie może przekroczyć 80 % kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Oznacza to brak sztywnej, maksymalnej kwoty dofinansowania, a przedstawiony 80% wskaźnik stanowi górną granicę kwoty przyznanej z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy, ocenianej ekspressis verbis w ramach uznania administracyjnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jak również przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a także dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrały w sposób wyczerpujący oraz rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalono jako niezasadną.