II SA/Bd 709/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant referent – stażysta Aleksandra Pietruczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi B. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza W. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. uznał wypłacone na rzecz B. S. (skarżącej) świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie 500,00 zł za nienależnie pobrane; określił ponadto, na jakich zasadach od nienależnie pobranych świadczeń pobrane zostaną odsetki. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż skarżącej przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – P. S. – na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w miesiącu sierpniu 2014 r. skarżąca otrzymała bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego M. K. alimenty. Komornik sądowy, poinformował M-GOPS, że dnia 2 marca 2015 r. otrzymał oświadczenie skarżącej o wypłacie otrzymanej od dłużnika w dniu 18 sierpnia 2014 r. kwocie 500 zł. W związku z powyższym, organ uznał świadczenie pobrane przez skarżącą za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. za świadczenie nienależnie pobrane, zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, którego treść organ przytoczył. Organ podkreślił, że w każdej jego decyzji adresowanej do skarżącej była ona pouczana o konieczności informowania organu o zaistnieniu jakiejkolwiek zmiany mającej wpływ na otrzymywane świadczenia. Pismem z dnia 2 kwietnia 2015 r. skarżąca odwołała się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Uzasadniając odwołanie skarżąca zakwestionowała ustalenie organu I instancji, jakoby niesłusznie pobrała alimenty. Wskazała, że zaległości dłużnika alimentacyjnego przekraczają 3 tys. zł, a fundusz alimentacyjny powinien wykorzystać wszelkie narzędzia prowadzące do uiszczenia przez dłużnika zaległych należności. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 10 oraz art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Potwierdził ustalenie organu I instancji, iż skarżąca otrzymała w miesiącu sierpniu 2014 r. bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego 500 zł tytułem zasądzonych alimentów na syna za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r., co wynika z informacji komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia 10 marca 2015 r. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że skoro dłużnik alimentacyjny przekazał bezpośrednio skarżącej kwotę 500 zł tytułem zasądzonych alimentów, to świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. W odpowiedzi na zarzut podniesiony w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że nieotrzymanie zasądzonych alimentów od ojca dziecka świadczy o niedołożeniu przez skarżącą należytej staranności w egzekwowaniu poprzez komornika zasądzonych od ojca dziecka świadczeń. Pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. B. S. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. W uzasadnieniu skargi wskazała, że dłużnik alimentacyjny nie wywiązuje się z wyroku Sądu Rejonowego w T. i nie przelewa na konto wierzyciela kwoty 600 zł na rzecz syna skarżącej. Podniosła, że wpłaty bezpośrednie nieco zmniejszyły dług ciążący na ojcu dziecka. Wskazała, że dłużnik spłacił należności dla funduszu alimentacyjnego do października 2014 r., a skarga dotyczy sierpnia 2014 r. i ta należność miałaby stać się długiem dłużnika, który spłacił wobec funduszu za miesiąc lipiec 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Ponadto, stosownie do treści przepisów art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdza, że odpowiada ona prawu. Podstawę materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 – dalej: "ustawa"). Powołany akt ma za zadanie umożliwienie wspierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej w związku z brakiem możliwości wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych do alimentacji. Zgodnie z art. 9 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo (ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust.1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych bezspornie wynika, że organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] przyznał skarżącej B. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego dziecka P. S., na okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., w kwocie 500 zł miesięcznie. Z akt wynika także, że ustalono w wyniku uzyskania informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M., iż w dniu 2 marca 2015 r. skarżąca B. S. oświadczyła, że 18 sierpnia 2014 r. dłużnik alimentacyjny wpłacił jej bezpośrednio kwotę 500,00 zł. (pismo komornika w aktach administracyjnych sprawy). To zaś - jak wynika z akt sprawy - spowodowało wszczęcie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Faktu otrzymania od dłużnika kwoty 500 zł. skarżąca nigdy nie negowała - ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia (art. 19 ust. 1). Osoby otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego, instytucje publiczne i organizacje pozarządowe są obowiązane do udzielania, na żądanie organu właściwego wierzyciela, wyjaśnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 19 ust. 2). Ponadto zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Nienależnie pobrane świadczenia zaś, w rozumieniu przywołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów to świadczenia: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie, albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania, otrzymała alimenty, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów (art. 2 pkt 7). Z akt wynika, że skarżąca była pouczona o konieczności informowania organu o zaistnieniu jakiejkolwiek zmiany mającej wpływ na otrzymywane świadczenia (vide: pkt 4 pouczenia na odwrocie decyzji z dnia [...] października 2013 r. o przyznaniu świadczenia oraz pouczenie na str. 4 wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego podpisane osobiście przez skarżącą w dniu 28 sierpnia 2014 r.). Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca, jak sama oświadczyła, otrzymała w dniu 18 sierpnia 2014 r. bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego kwotę 500 zł., którą należy uznać za wpłatę bieżących alimentów, o czym pomimo prawidłowego pouczenia nie poinformowała organu. W tym stanie rzeczy świadczenie z funduszu alimentacyjnego pobrane przez skarżącą B. S. w miesiącu sierpniu 2014 r., w kwocie 500 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tak więc zaskarżona decyzja a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie narusza obowiązującego prawa i dlatego wobec braku przesłanek wskazanych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (cyt. na wstępie), w oparciu o przepis art. 151 tej ustawy skargę oddalono.