II SA/Bd 712/08

13 listopada 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2008r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. | | IISA/Bd 712/08 UZASADNIENIE W dniu [...] r. H. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r.w sprawie [...] zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r. poprzez zaliczenie H. W. do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres od 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2009r. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta [...] przyznał H. W. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości 153 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2008r. do 31 grudnia 2009r. Jako materialnoprawną podstawę orzeczenia organ wskazał art. 16, art. 20, art. 24, art. 26, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003r. Nr 228 poz. 2255 z późn zm.),Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Z 2005r. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104, art. 107, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że zgodnie z art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie to przyznano począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z odpisem wyroku Sądu Rejonowego w [...] orzekającym o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji H. W., powołując się na treść w/w wyroku, wniosła o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca stycznia 2008r., tj. od miesiąca, od którego datuje się jej niepełnosprawność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia[...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 2 art. 16 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153zł. miesięcznie przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto wyjaśnił, że prawo do świadczeń rodzinnych według art. 24 ust. 2 cyt. ustawy ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 30 maja 2008r., a zatem stosownie do cytowanych wyżej przepisów, nie jest możliwe przyznanie świadczenia od 1 stycznia 2008r. Zdaniem Kolegium, organ I instancji postąpił prawidłowo przyznając zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 maja 2008r. na okres ważności orzeczenia tj. do 31 grudnia 2009r. Nie zgadzając się z tą decyzją H. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się przyznania jej zasiłku od miesiąca stycznia 2008r., a więc od daty powstania niepełnosprawności wskazanej w wyroku Sądu Rejonowego w [...]. W uzasadnieniu skargi podała, że do 31 grudnia 2007r. pobierała zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Kolejny wniosek o orzeczenie niepełnosprawności złożyła do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu 7 grudnia 2007r. i nie powinna być obciążona negatywnymi skutkami długotrwałości postępowania w tej sprawie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia. Będący przedmiotem niniejszego postępowania zasiłek pielęgnacyjny, zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że H. W. w myśl przytoczonego przepisu spełnia ustawowe kryteria, od których ustawa uzależnia przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Tak więc rozstrzygnięcie o ustaleniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego było trafne i nie jest przez stronę skarżącą w skardze kwestionowane. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia terminu, od którego należy przyznać skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. W ocenie skarżącej, zasiłek ten powinien przysługiwać jej od daty wskazanej w wyroku Sądu Rejonowego w [...] jako daty powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym, a zdaniem organów orzekających w sprawie od miesiąca, w którym wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie jej zasiłku wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Kwestia początkowego terminu, od którego przyznaje się świadczenia rodzinne unormowana jest w art.24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Norma zawarta w tym przepisie znajduje zastosowanie w przypadku wszystkich świadczeń rodzinnych, a zatem także świadczeń opiekuńczych, w tym i zasiłku pielęgnacyjnego (art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Powołany wyżej art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił jedną z podstaw prawnych rozstrzygnięcia organów orzekających w rozpoznawanej sprawie. Na skutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 95/07, wyrokiem z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 (Dz. U. Nr 200, poz. 1466), który wszedł w życie z dniem 30 października 2007 r., Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawa do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Trybunał wskazał, że biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji. Jakkolwiek powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł na tle innego stanu faktycznego związanego z przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem dotyczył on osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, to motywy tego wyroku mają pełne odniesienie do niniejszej sprawy, w której ustalenie niepełnosprawności skarżącej w stopniu znacznym nastąpiło wyrokiem sądowym wydanym w wyniku rozpoznania odwołania od Orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. W uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2007r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że: "uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Nie podobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis, są dotknięte podobną wadliwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje zatem nierówność w ramach populacji, wobec której, znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie jest natomiast wykluczone - zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania niniejszego orzeczenia - że sądy, orzekając w sprawach innych zasiłków, dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji." W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mając na względzie określony w art.8 ust.1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej nadrzędny charakter norm konstytucyjnych uznał, że wydanie w tej sprawie decyzji w oparciu o przepis art.24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiło naruszenie podstawowych zasad prawa zawartych w Konstytucji, w szczególności klauzuli demokratycznego państwa prawa (art.2 Konstytucji), a także wyrażonej w art.32 Konstytucji zasady równości wobec prawa. Nie sposób bowiem doszukać się racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby, które ukończyły 16 lat i legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, od osoby, która ukończyła 16 lat i orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskała w wyniku rozpoznania przez sąd rejonowy odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Ponadto wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził, aby na wynik jego badania wpływ miało to, kto dochodzi prawa do świadczeń rodzinnych, ani też to, jakich świadczeń rodzinnych dotyczy wniosek, jak i to, jak przebiegało postępowanie dotyczące stwierdzenia niepełnosprawności czy też jej stopnia. Z tych też powodów, skład orzekający w niniejszej sprawie przyjął, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07, ma bezpośrednie zastosowanie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Skutkiem tego Sąd uznał, że zapadłe w sprawie decyzje administracyjne, jako naruszające prawo ze względu na to, że oparto je na przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego domniemanie konstytucyjności, w zakresie, w jakim określa on termin, od którego przyznaje się świadczenia rodzinne zostało wzruszone przywołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., podlegają usunięciu z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny orzec mając na uwadze - zgodnie z powyższym rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego - datę, w której stwierdzono u wnioskodawczyni odpowiedni stopień niepełnosprawności. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art.135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.