II SA/Bd 716/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [..] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] Nr [..], mocą której w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o kombatantach) pozbawił uprawnień kombatanckich H. L. W uzasadnieniu rozstrzygnięcie organ wskazując, że H. L. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD) w T. z dnia [....] z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia [...] do dnia [...], a także że w okresie od dnia [...] do dnia [...] pełnił służbę wojskową w Oddziale Wojsk Ochrony Pogranicza, stwierdził że należało go pozbawić uprawnień kombatanckich, albowiem uzyskał on je wyłącznie z racji działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o kombatantach). Podkreślił, że przepisy ustawy o kombatantach przewidują sytuacje, w których organ zobowiązany jest do wydania decyzji o pozbawieniu osoby, w stosunku do której wszczęto postępowanie weryfikacyjne uprawnień kombatanckich, oraz że jedna z nich przewidziana jest w przepisie art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o kombatantach, stanowiącym iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wykazała, jak podkreślił organ, że powyższy przepis znajduje zastosowanie w stosunku do H. L., ponieważ uzyskał on uprawnienia kombatanckie na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów - ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz.U.Nr 16, poz. 122) wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Jednocześnie organ zaznaczył, że dowody zgromadzone w sprawie nie wskazały, aby w przypadku strony mógł znaleźć zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy o kombatantach. Stwierdził, że materiał dowodowy nie potwierdził, aby do strony zastosowanie miała przesłanka zachowania uprawnień określona w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, uznająca za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. W kontekście powyższego wyjaśnił, że z pisma Komendy Głównej Straży Granicznej z dnia [...] wynika, że w zasobie aktowym nie odnaleziono dokumentów potwierdzających udział H. L. oraz jednostki WOP, w której służył w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu. Meldunki sytuacyjne donoszą o akcjach przeciw bandom rabunkowym oraz przemytnikom nielegalnie przekraczającym granicę. Ubiegając się o przyjęcie do ZBoWiD wnioskodawca wprawdzie wspominał, jak wskazał organ, że na terenie gdzie pełnił służbę działały resztki bandy UPA, jednakże nie wskazał aby brał czynny udział w walkach z tymi oddziałami. Organ powołał się również, na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2004 r. (sygn. akt OSK 699/04), wskazując że wyroku tym Sąd wyraził pogląd, że jeżeli w postępowaniu administracyjnym zostało wykazane, czy i w jakich okresach jednostki, w którym służyła osoba weryfikowana brały udział w walkach z oddziałami UPA (względnie takiego udziału nie brały) to okoliczność ta nie wymaga żadnych dodatkowych dowodów, bowiem nie można przyjąć, by dokument urzędowy jakim są informacje z Archiwum Straży Granicznej (analogicznie Instytutu Pamięci Narodowej) zawierały nieprawdziwe lub fałszywe informacje. W świetle powyższego organ zaznaczył, że poza obecnymi oświadczeniami strona nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów na okoliczność czynnego udziału w walkach z UPA. Wskazując, że oświadczenie takie może być dowodem w sprawie, podkreślił że jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych i, że w związku z tym skoro oświadczenie strony nie zostało zweryfikowane żadnym z dowodów wskazanych w sprawie, nie może ono stanowić wyłącznej podstawy do wydania merytorycznej decyzji i budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności jego oceny. W świetle powyższego organ podsumował, że H. L. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej i, że w sprawie braku jest podstaw aby mógł on zachować te uprawnienia. Okoliczności te, zdaniem organu, uzasadniały pozbawienie strony uprawnień kombatanckich. Na powyższą decyzję H. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniósł o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich, wskazując że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe i krzywdzące. Skarżący tak jak i w odwołaniu powołał się na walkę formacji WOP w Bieszczadach, w której służył, z resztkami band UPA, oraz opisał niebezpieczeństwo z tym związane, czego efektem była śmierć kolegów z jego Oddziału WOP. Wskazał, że zaskoczyła go i poruszyła informacja zawarta w piśmie Komendy Głównej Straży Granicznej z dnia [...], iż w zasobie aktowym nie odnaleziono dokumentów potwierdzających walkę jednostki WOP, w której służył z grupami UPA, podkreślając iż w jego ocenie brak tych dokumentów wynikał z okoliczności, że oficjalnie wówczas podawano społeczeństwu komunikat, że bandy UPA zostały zlikwidowane, w związku z czym meldunki przekazywane przełożonym i zwierzchnictwu były lekceważone albo celowo utajniane. Zaznaczył także, że dziwi go działanie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, albowiem w [..] potwierdził on zapis ZBoWiD, na mocy którego otrzymał on z Urzędu zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich. Stwierdził również, że zapis "utrwalanie Władzy Ludowej" nadany ówcześnie przez ZBoWiD został źle zdefiniowany w świetle jego dokonań dla dobra ojczyzny i że nie ponosi on za to winy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wynika, że H. L. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów ustawy z dani 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatanckich, że przyznano je orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w T. z dnia [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia [...] do dnia [...] i, że w orzeczeniu tym wskazane zostało, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] pełnił on służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza. Należy wskazać, że przepis art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 400) stanowi, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2. W ust. 2 art. 25 wymienione zostały zaś sytuacje, w których z woli ustawodawcy pozbawia się jednak określone podmioty uprawnień kombatanckich. W związku z tym w stosunku do pomiotów wymienionych w tym przepisie organ zobowiązany jest wydać decyzję o pozbawieniu osoby uprawnień kombatanckich. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przewiduje zaś, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4, z tym że uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Z treści art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach wynika, że uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, który uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu tej działalności w latach 1944-1956, zachowuje uprawnienia kombatanckie, wyłącznie w sytuacjach wymienionych w zdaniu drugim tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie niespornym jest, że skarżący uzyskał w dniu [...] uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w okresie od dnia [...] do dnia [...] i, że w okresie od dnia [...] do [...] pełnił on służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza. Niemniej jednak skarżący zakwestionował zasadność zakwalifikowania jego działalności wyłącznie jako mającej charakter utrwalenia władzy ludowej i powołał się na okoliczność walki Oddziału WOP, w którym służył, z bandami UPA, a więc na zaistnienie przesłanki określonej w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, uznającej za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy zgromadzany i oceniony przez organ zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie potwierdził zaistnienie w sprawie tej przesłanki. Także skarżący, poza własnymi oświadczeniami w tym zakresie, nie przedstawił żadnego dowodu mogącego je potwierdzić. I tak w piśmie Komendy Głównej Straży Granicznej z dnia [...] wskazuje się, że w zasobie aktowym Archiwum Straży Granicznej nie odnaleziono dokumentów potwierdzających udział batalionu WOP, w którym H. L. służył w [...]w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wherwolfu oraz, że meldunki sytuacyjne donoszą o akcjach przeciw bandom rabunkowym oraz przemytnikom nielegalnie przekraczającym granicę. Pismem z dnia [...] Instytut Pamięci Narodowej poinformował natomiast Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono akt, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie z jakimi formacjami zbrojnego podziemia walczył skarżący. Zdaniem Sądu brak jakichkolwiek informacji zarówno w archiwach IPN jaki i Straży Granicznej o walkach oddziału WOP, w którym H. L. służył, z oddziałami UPA lub grupami Wherwolfu, pomimo iż walki te dotyczyć miały okresu [...], a wiec działalności zbrojnej w latach, z przyczyn obiektywnych znacznie dokładniej - w stosunku do okresu wcześniejszego - już dokumentowanej w archiwach państwowych, wskazuje iż w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, iż skarżący rzeczywiście uczestniczył w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami UPA. Samo oświadczenie skarżącego, wobec braku jakichkolwiek innych dowodów, jest bowiem nie wystarczające do przyjęcia zaistnienia w sprawie przesłanki określonej w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Należy podkreślić, że w piśmie Komendy Głównej Straży Granicznej z dnia [...] wskazuje się jedynie o akcjach przeciw bandom rabunkowym oraz przemytnikom nielegalnie przekraczającym granicę. W tym stanie rzeczy, wobec faktu, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności o utrwalenie władzy ludowej w okresie od dnia [...] do dnia [...], oraz braku jakichkolwiek innych poza oświadczeniem skarżącego dowodów wskazujących na zaistnienie podstaw do zachowania w świetle obowiązujących przepisów prawa uprawnień kombatanckich, należało uznać rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pozbawiające skarżącego uprawnień kombatanckich za zgodne z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.