II SA/Bd 720/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi L. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę II SA/Bd 720/04 UZASADNIENIE Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. postanowieniem z dnia [...] uznał się niewłaściwym w sprawie i przekazał wniosek dotyczący wypłacenia świadczeń rodzinnych do Burmistrza Urzędu Miasta w W. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że ze złożonej dokumentacji wynika, iż syn P. uczęszcza do szkoły w W. Wnioskodawczyni także zamieszkuje w W. wspólnie z synem i jego ojcem. W zażaleniu na to postanowienie L. O. zarzuciła, iż zaskarżone postanowienie jest bezprawne. Podniosła, że jest to kolejne matactwo Kierownika Ośrodka, na które przyzwalają organy kontrolne. Wskazała, że od czerwca 2001 r. nie otrzymuje zaległego zasiłku, wstrzymanego bezdecyzyjnie przez Kierownika Ośrodka w S. Mimo stwierdzonej bezczynności wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nie załatwił spraw w zakresie gwarantowanego zasiłku okresowego, zasiłku celowego i zasiłku rodzinnego. Dalej L. O. podała, że: "prześladowcy m.in. M. N. kierownik MGOPS w S. nie chce poszanować faktu udokumentowanego, iż mój syn Paweł jest przy matce, a z wyższej konieczności życiowej, wymuszonej bezprawiem funkcjonariuszy publicznych Gminy S. przebywa ze mną doraźnie u ojca S. B. (...)". Skarżąca zaznaczyła, że zajmuje się wychowaniem syna od jego urodzenia a zasiłek rodzinny na niego pobierała od 1990 roku do maja 2001 r. w Urzędzie Pracy i MGOPS w S. Domagała się więc, aby Ośrodek w Strzelnie prowadził postępowanie i wypłacił wszystkie zaległe zasiłki, oraz zasiłek z aktualnego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 1 ust 1, art. 17 ustawy 12.101994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 79 z 2001 r. poz. 856), art. 3 ust.1, art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 z 2003 r. poz. 2255 ze zm.) i art. 138 § 1 kpa – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wniosek o świadczenie rodzinne składa się w Urzędzie właściwym według miejsca zamieszkania. Za miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne przyjmuje się miejscowość gdzie strona ma swoje centrum życiowe i prowadzi gospodarstwo domowe. Z przedstawionych dokumentów w sprawie wynika, że strona wraz z synem posiada od wielu lat czasowe zameldowanie i przebywa w W. przy ul. P., tam też uczęszcza do szkoły jej syn P. Powyższe spowodowało, że organ I instancji miał obowiązek przekazać wniosek do organu właściwego. Na powyższe postanowienie L. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucając, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo i jest sprzeczne z dostarczonym materiałem dowodowym. W szczególności podniosła, że organ naruszył art. 22 § 1 pkt 4 i art. 23 kpa oraz art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaznaczyła, że miejscem stałego zameldowania jest S. Gmina S., gdzie znajduje się jej mieszkanie służbowe, w którym nie może przebywać tylko dlatego, że decydenci UMiG w S. od sierpnia 1990 r. celowo i bezprawnie pozbawiają jej środków do życia, w tym utrzymania tego mieszkania. Z konieczności życiowej była więc zmuszona do szukania doraźnej pomocy u ojca dziecka, u którego przebywa w charakterze gościa, nie mogąc uzyskać zgody właściciela lokalu na zameldowanie od czerwca 2001 r. Skarżąca dodała, że jej pobyt w W. wymuszony był łamaniem jej nauczycielskich praw zawodowych a następnie bezczynnością Kierownika MGOPS w S. Według skarżącej zaskarżone postanowienie pośrednio narusza jej wolność osobistą, gdyż ma ona prawo i obowiązek, wiedziona interesem dziecka, przebywać doraźnie tam, gdzie ma znośne warunki do życia, rozwoju i nauki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując w myśl art. 1 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) – kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem należało stwierdzić, że nie narusza ono norm proceduralnych, mających zastosowanie w sprawie. Na wstępie zaznaczyć należy, że złożony przez L. O. wniosek z dnia 04.05.2004 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego podlegał rozpoznaniu na podstawie ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2003 r. Nr 228, poz. 2255). Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 tej ustawy – wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Jednocześnie art. 19 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Wniesienie bowiem podania (wniosku) nie powoduje z mocy prawa wszczęcia postępowania przed organem administracji publicznej, do którego zostało ono złożone. Po otrzymaniu podania organ administracji obowiązany jest zbadać swoją właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Według art. 65 § 1 kpa – jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je w drodze postanowienia do organu właściwego. W rozpoznawanej sprawie Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. uznając, że miejscem zamieszkania L. O. jest W., przekazał jej wniosek do właściwego organu w W. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organy obu instancji miały podstawy do uznania, że wniosek skarżącej skierowany został do niewłaściwego miejscowo organu. Właściwie organ pierwszej i drugiej instancji ocenił materiał dowodowy badając kwestię miejsca zamieszkania skarżącej. Zauważyć trzeba, że cyt. wyżej ustawa o świadczeniach rodzinnych, przyjmując za kryterium określania właściwości miejscowej organu – miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne, jednocześnie nie zdefiniowała pojęcia "miejsca zamieszkania". W tej sytuacji przy dokonywaniu ustaleń w tym zakresie należy kierować się odpowiednio treścią art. 25 Kodeksu cywilnego, który stanowi, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Utrwalonym w orzecznictwie sądów powszechnych; Sądu Najwyższego, jak też orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – jest pogląd, że o stałości pobytu osoby fizycznej w danej miejscowości decyduje takie jej przebywanie, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zaznaczyć przy tym należy, że o miejscu zamieszkania danej osoby nie decydują kryteria administracyjne, a w szczególności fakt zameldowania. W okolicznościach konkretnej sprawy nie było więc decydujące to, co eksponowała skarżąca, mianowicie, że na stałe zameldowana jest w S. – Gmina S. Istotnymi były natomiast te okoliczności, które w sposób obiektywny pozwoliły określić, jaka miejscowość stała się centrum życiowej działalności skarżącej. Z odpisu skróconego aktu urodzenia P. B. wynika, że urodził się on 24.02.1990 r. w W. Według wpisów w dowodzie osobistym skarżącej od marca 1990 r. dokonywała ona w kolejnych latach zameldowania na pobyt czasowy w W. przy ul. P. Ostatnie zameldowanie dotyczyło okresu od 26.05.1999 r. do 31.05.2001 r. Jak skarżąca podała w skardze, od czerwca 2001 r. nie ma ona zgody właściciela lokalu na dalsze zameldowanie. Skarżąca wraz z synem P. mieszka u jego ojca S. B. Z akt sprawy wynika, że P. B. uczęszcza do gimnazjum w W. Zasady doświadczenia życiowego pozwalają też przyjąć, że L. O. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze S. B. Powyższe ustalenia wskazują, że od kilkunastu lat życie skarżącej i jej syna koncentruje się w W. Drugorzędne znaczenie mają dla sprawy powody, dla których skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania. Skarżąca wskazywała, że znalazła się w trudnej sytuacji bytowej w związku z bezprawnymi działaniami, czy bezczynnością różnych organów administracji publicznej w S. Skorzystała więc ze wsparcia udzielonego jej i synowi przez S. B. Fakt, że zamieszkała w W. potwierdza w istocie sama skarżąca podając, iż kierowała się głównie potrzebami syna. W tym stanie faktycznym, nie można uznać za wiarygodne twierdzeń skarżącej o "doraźnym" przebywaniu w W. Wręcz przeciwnie, całokształt okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca przebywa w tej miejscowości z zamiarem stałego pobytu co oznacza, że jest to jej miejsce zamieszkania. Wobec powyższego skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).