II SA/Bd 723/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...]. U z a s a d n i e n i e: Burmistrz M. N., decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 4, ust. 5 oraz art. 20, art. 23 ust. 1-4, art. 24 ust. 2-3, art. 26 ust. 1, art. 30, art. 32 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2022r. poz. 615), zwanej dalej: "u.ś.r.", art. 6 ust. 2a i ust. 2b, art. 16 ust. 6b, art. 18 ust. 5a, art. 22 ustawy z dnia [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022r., poz. 1009), art. 66 ust. 1 pkt. 28a, art. 73 pkt. 10 ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021r., poz. 1285) oraz § 2, § 3, § 10 rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i P. Społecznej z dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017r., poz. 1466) odmówił K. K., zwanej dalej: "skarżącą" lub "stroną", świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, co następuje: W dniu [...] maja 2022r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem S. K., który legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS jako trwale całkowicie niezdolny do pracy w połączeniu z orzeczeniem trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, wydanym w dniu [...].09.2008 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.. Podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...].06.2022 r. ustalono, że skarżąca oświadczyła, iż mąż wymaga opieki całodobowej, 24 godziny na dobę przy niemalże każdej czynności życiowej, przez 7 dni w tygodniu. Strona oświadczyła, że ma ustalone prawo do emerytury, jednak [...].06.2022 r. świadczenie emerytalne zostało zawieszone na jej prośbę. Państwo Kaźmierczak posiadają dorosłego syna M. K., zamieszkałego w N., który nie ma możliwości sprawowania stałej opieki nad ojcem. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku dorosłym, co wynika z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Niepełnosprawność męża skarżącej powstała w wieku około 60 lat, więc strona nie spełnia warunku przyznania dochodzonego świadczenia. Należy nadmienić, że wyrokiem z dnia [...] października 2014r., sygn. akt. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność unormowania zawartego w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jednakże treść tego wyroku nie zmienia sytuacji osób dorosłych, które mimo stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b cytowanej ustawy, muszą czekać na nowe rozwiązania ustawowe ich sytuacji. Takie rozwiązanie do chwili obecnej nie zostało jednak wprowadzone. Organ nie kwestionuje sposobu i formy sprawowania opieki przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem. Opieka jest sprawowana całodobowo, w sposób prawidłowy i ciągły, co potwierdza przeprowadzony wywiad środowiskowy. Źródłem prawa jest więc nadal ustawa, tj. u.ś.r. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca wskazała, że fakt sprawowanie przez nią stałej całodobowej opieki nad mężem został potwierdzony podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu [...].06.2022 r. W jej ocenie treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...].10.2014r. sygn. akt. K 38/13 przesądza o zasadności jej wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021, poz. 735), zwaną dalej: "kpa" w zw. z art. 17 ust. 1b , art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy po przytoczeniu dotychczasowego stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organ I instancji, zasadniczo oparł o następujące ustalenia i rozważania: Sądy administracyjne wskazują wprost, że wydanie, w stanie faktycznym analogicznym do niniejszej sprawy, orzeczeń odmawiających prawa do przedmiotowego świadczenia w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sytuacji gdy TK orzekł o jego niezgodności z Konstytucją RP w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia [...] czerwca 2017 r. I SA/Wa 592/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] czerwca 2017 r. IV SA/G1 208/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2019 r. III SA/Gd 815/18 . W wyroku WSA w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2019 r. II SA/Rz 213/19, stwierdza się jednoznacznie, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP, co oznacza, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym więc, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) należy badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem [...] października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Pomimo powyższego, w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka, uniemożliwiająca przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia, a zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., albowiem skarżąca posiada prawo do emerytury. Zgodnie z treścią ww. przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, m.in. jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Ustawodawca nie pozostawił tu osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury, możliwości wyboru pomiędzy świadczeniami z FUS i z ustawy o świadczeniach rodzinnych - zob. m.in. wyrok WSA w Gliwicach [...] czerwca 2017r. sygn. IV SA/G1 13/17, - system Lex. Natomiast wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego na wniosek osoby uprawnionej nie niweluje faktu, iż osoba ta nabyła (posiada) prawo do emerytury, tak więc decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury, jej zawieszeniu, nie niweluje faktu, że osoba ta nabyła (posiada) prawo do jej wypłaty - zob. wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. II SA/Bd 547/17. W skardze złożonej osądu, skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu. Ponadto dodała, że organ odwoławczy nie podziela poglądu pojawiającego się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym co do możliwości zawieszenia prawa do emerytury i możliwości w takiej sytuacji nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt: I OSK 254/20 z dnia [...] czerwca 2020r. w którym wskazano, że "osoba która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu i procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić należy, że organy obu instancji przyjęły odmienne stanowiska w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego. Organ I instancji stanął na stanowisku, że występuje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Organ odwoławczy natomiast uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności męża skarżącej, który to pogląd Sąd podziela. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. K 38/13, Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Oznacza to, że na wynik spraw z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przestała mieć wpływ kwestia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jeżeli niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia przez nią 18, względnie 25 roku życia, w tym bowiem zakresie ww. przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa). W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał jednak wadliwej wykładni wyżej cytowanego art. 17 ust. 5 pkt.1 lit a, u.ś.r. błędnie uznając, że z przepisu tego wynika przesłanka negatywna w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt.1 lit a, u.ś.r., wskazuje, że przesłanką wykluczającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie prawa do emerytury osobie sprawującej opiekę. Problem prawidłowej wykładni ww. przepisu był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie – niezgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego - wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej (przykładowo: w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z [...] stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z [...] kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z [...] maja 2020 r. sygn. akt 2375/19, z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę linię tę podziela. W szczególności zgadza się z argumentacją prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, gdzie zasadnie wskazano, że proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA z [...] grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej lub ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. T. 2002 s. 65). Wobec powyższego należy odstąpić od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na [...] zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do [...] maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie wynosiło [...] zł, podczas gdy najniższa emerytura wynosiła [...] zł. Aktualnie zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi [...] zł, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny i P. Społecznej z dnia [...] października 2021 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2022 (M.P.2021.1021). Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Dlatego też w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Dlatego też zasadnie w sprawie I OSK 254/20 zwrócono uwagę i odwołano się do podstawowych zasad konstytucyjnych. Mianowicie zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Jak trafnie zauważył NSA w sprawie I OSK 254/20, nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez skarżącą wyboru jednego z tych świadczeń. Skoro na wniosek skarżącej, ZUS decyzją z dnia [...].05.2022 r., zawiesił prawo do emerytury skarżącej to należy uznać, że strona dokonała wyboru świadczenia. W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taką regulację zawiera art. 27 ust. 5 ww. ustawy. W konsekwencji powyższych rozważań, brak jest przesłanek na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., które uniemożliwiają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie oznacza to jednak, że materiał dowodowy świadczy o tym, iż przesłanki te w stosunku do skarżącej zachodzą. Warunkiem przyznania ww. świadczenia jest bowiem dokonanie przez organy wyczerpujących ustaleń faktycznych poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia z art. 17 u.ś.r. Ustalenia organów winny bowiem dotyczyć kwestii, czy wniosek skarżącej ma oparcie w przepisach art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. który wymaga istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia, którego to związku organ odwoławczy nie stwierdził, a organ I instancji powtórzył jedynie treść oświadczenia skarżącej, co do sprawowania opieki nad mężem. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości odpowiedzi w tej kwestii. Przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego wywołuje zbyt poważne skutki dla budżetu Państwa, by organy opierały się w tych sprawach jedynie na oświadczeniu stron. W przeprowadzonym w dniu [...].06.2022 r. wywiadzie zawarte są dane, które nie dają jednoznacznego obrazu, co do zakresu sprawowania przez skarżącą opieki nad mężem. Po pierwsze, dane zawarte w tym dokumencie co do sprawowanej opieki pochodzą wyłącznie od skarżącej. Brak jest weryfikacji ich prawdziwości przez inne osoby, zwłaszcza obce dla rodziny. Po drugie, brak jest wykazu jakie konkretnie czynności wykonuje skarżąca przy swym mężu, i w jakich godzinach, ile czynności te trwają. W wywiadzie zawarto jedynie ogólne sformułowania o charakterze sprawowanej opieki, które nie dają obrazu, czy jej sprawowanie wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia. Brak jest w wywiadzie informacji, czy syn skarżącej mieszka w tym samym domu (mieszkaniu) wraz z rodzicami oraz czy i w jaki sposób pomaga rodzicom. Powoływanie się na oświadczenie skarżącej, że "syn prowadzi gospodarstwo rolne i w związku z tym nie ma możliwości sprawowania stałej opieki nad ojcem" jest w istocie pewną ogólną konkluzją, która jednak winna być oparta o ustalenia organu, w tym na oświadczeniu strony a nie wyłącznie na nim. Okoliczności faktyczne winien ustalać organ, a nie strona. To organ a nie strona dokonuje na podstawie całokształtu okoliczności sprawy ustaleń faktycznych i wyciągając z ustaleń tych wnioski. W sprawie ani nie przesłuchano męża strony, ani jej syna, ani też świadka, spoza rodziny. Faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie można automatycznie utożsamiać z niemożnością udzielania rodzicom jakiejkolwiek pomocy. Czy i w jakim zakresie syn świadczy im pomoc stanowi okoliczność, która może mieć dla sprawy znaczenie. Ponadto brak jest jakichkolwiek ustaleń, czy siedemdziesięcioletnia skarżąca jest w ogóle zdolna zdrowotnie do podjęcia pracy, a jeżeli tak, to jakiej i gdzie. Należy więc ustalić, czy i jakie przygotowanie zawodowe skarżąca posiada, do kiedy pracowała i co było przyczyną zaniechania pracy oraz czy i gdzie upatruje możliwości podjęcia pracy, której zaniechała, jak twierdzi, z uwagi na opiekę nad mężem. K. będzie też ustalenie, czy stan zdrowia męża skarżącej umożliwia pozostawienie go w mieszkaniu samego, a jeżeli tak, to na jaki czas, czy skarżąca ma możliwość pozostawienia męża z inną osobą podczas swojej nieobecności, a jeżeli tak, to na jak długo. Powyższe ustalenia wymagają przesłuchania skarżącej oraz syna stron, jak i osób mających wiedzę w tym zakresie. Organy mogą bowiem skorzystać z innych środków dowodowych mogących zweryfikować prawdziwość twierdzeń skarżącej, podjętych z urzędu. Wyjaśnienia też wymaga przeoczenie przez organy kwestii, że w formularzu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, skarżąca stwierdziła, że nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo w nim pracy. Należy więc sprawdzić, czy skarżąca w jakimś stopniu nie pomaga synowi w gospodarstwie rolnym. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zastosują się do oceny i wskazań wynikających z powyższych rozważań. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.