II SA/Bd 727/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Mariusz Pawełczak Protokolant Starszy asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie oceny końcowej na dyplomie ukończenia studiów uchyla zaskarżoną decyzję. 1. Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii (dalej jako: Rektor, Organ) pismem (decyzją) z [...] lipca 2025 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku A. M. (dalej jako: "Skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie zawarte w piśmie (decyzji) z [...] czerwca 2025 r. nr [...] o odmówieniu Skarżącej zmiany oceny na dyplomie ukończenia studiów. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: 2. Skarżąca w dniu [...] października 2024 r. złożyła pomyślnie egzamin magisterski przed Komisją Egzaminacyjną i uzyskała dyplom magistra na kierunku filologia angielska (nr [...]) z wynikiem dostateczny plus. Na suplemencie dyplomu wskazano elementy oceny końcowej: średnią ze studiów 3,76 (waga 0,5); ocena pracy dyplomowej dobry (waga 0,25); wynik egzaminu dyplomowego dostateczny (waga 0,25). Takie elementy oceny i ich wagi wskazała wcześniej Komisja Egzaminacyjna w protokole egzaminu magisterskiego określając na ich podstawie wynik studiów jako 3,63 i w rezultacie wynik studiów na dyplomie "dostateczna plus" Dyplom i suplement do dyplomu doręczono Skarżącej [...] listopada 2024 r. 3. Następnie Skarżąca, pismem z [...] maja 2025 r. wniosła do Rektora o korektę średniej w suplemencie oraz oceny na dyplomie. W jej ocenie doszło do pomyłki przy obliczaniu średniej wszystkich ocen ze studiów. Wskazała, że według jej obliczeń średnia ocen wynosi 3,98 (163,5 – suma wszystkich ocen : 41 – liczba przedmiotów). Podkreśliła, że po doliczeniu oceny z pracy magisterskiej i oceny z odpowiedzi według wzoru wynikającego z regulaminu studiów daje średnią 3,75 czyli 4 (dobry) na dyplomie, a nie dostateczny plus. 4. Wniosek o zmianę średniej na dyplomie i suplemencie został negatywnie rozpatrzony przez Rektora, który w piśmie z [...] czerwca 2025 r. nr [...] nie stwierdził nieprawidłowości i uchybień przy obliczaniu oceny, która została wpisana na dyplomie ukończenia studiów drugiego stopni filologii angielskiej z [...] października 2024 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 32 ust. 2 i 3 w zw. z § 49 ust. 18 Regulaminu Studiów średnia ocen z toku studiów stanowi średnią arytmetyczną wszystkich uzyskanych ocen, w tym ocen niedostatecznych z zajęć obowiązkowych, zaokrąglaną do dwóch miejsc po przecinku. Rektor podkreślił, że absolwentka w toku studiów uzyskała łącznie 27 ocen o łącznej sumie 101,5, co daje średnią 3,7592, która po zaokrągleniu wynosi 3,76. Organ wskazał, że na podstawie § 49 ust. 15 Regulaminu Studiów ogólny wynik studiów oblicza się według wzoru: ˝ średniej z toku studiów + Ľ oceny pracy dyplomowej + Ľ oceny z egzaminu dyplomowego oraz wskazał wyniki uzyskane przez skarżącą w trakcie studiów: średnia ocen z toku studiów wynosi 3,76, ocena pracy dyplomowej – 4,0, ocena z egzaminu dyplomowego – 3,0. Po zastosowaniu tego wzoru ogólny wynik studiów wynosi 3,63, co zgodnie z § 49 ust. 18 Regulaminu Studiów odpowiada ocenie dostateczny plus. 5. Pismem z [...] czerwca 2025 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że § 32 ust. 2 i 3 Regulaminu Studiów nie stanowi jednoznacznej podstawy do wliczania do średniej ocen niedostatecznych, które zostały następnie poprawione i zastąpione oceną pozytywną. W jej ocenie brak jest wyraźnego przepisu dopuszczającego uwzględnianie takich ocen, a stosowanie interpretacji w tym zakresie jest niedopuszczalne i prowadzi do zaniżenia średniej ocen oraz końcowego wyniku studiów, co narusza zasadę rzetelności i przejrzystości działania administracji. Wskazała również na konieczność zapewnienia absolwentowi pełnej informacji o zasadach obliczania średniej ocen oraz wyniku studiów i zażądała wskazania konkretnej podstawy prawnej nakazującej wliczanie ocen niedostatecznych, także tych później poprawionych i niewidniejących w suplemencie do dyplomu. W związku z powyższym wniosła o: - przekazanie pełnej listy 27 ocen uwzględnionych przy obliczeniu średniej 3,76 wraz z nazwami przedmiotów i datami ocen, - wskazanie konkretnej podstawy prawnej umożliwiającej wliczanie ocen niedostatecznych uzyskanych w toku studiów, mimo ich późniejszego poprawienia, - wyjaśnienie rozbieżności między ocenami widocznymi w systemie dziekanatowym i kartach przebiegu studiów a danymi zawartymi w suplemencie do dyplomu, - ponowne przeliczenie średniej oraz końcowego wyniku studiów wyłącznie na podstawie ocen końcowych (pozytywnych) ujętych w suplemencie. 6. Rektor, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, w piśmie z [...] lipca 2025 r. nr [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko uznając, że nie doszło do nieprawidłowości przy obliczeniu oceny wpisanej na dyplomie ukończenia studiów Skarżącej. Organ wyjaśnił, że podstawą prawną wliczania do średniej ocen niedostatecznych jest § 32 ust. 3 Regulaminu Studiów UKW, zgodnie z którym przy ustalaniu średniej ocen uwzględnia się także oceny niedostateczne uzyskane z zajęć obowiązkowych. Podkreślił, że nie występują rozbieżności między ocenami widocznymi w systemie dziekanatowym, kartach przebiegu studiów oraz w suplemencie do dyplomu. Organ wyjaśnił ponadto, że w suplemencie do dyplomu nie zamieszcza się ocen niedostatecznych, jednak nie zmienia to faktu, że zgodnie z Regulaminem są one uwzględniane przy obliczaniu średniej z toku studiów. Dodatkowo Rektor wskazał, że nawet w przypadku obliczenia średniej wyłącznie na podstawie ocen widniejących w suplemencie wynik studiów wyniósłby 3,7, co również mieści się w przedziale oceny dostateczny plus (3+). W konsekwencji Organ uznał, że bez względu na przyjęty sposób obliczenia średniej końcowy wynik studiów pozostaje taki sam, a dotychczasowe stanowisko uczelni w sprawie jest ostateczne. 7. A. M. wniosła do Sądu skargę, którą początkowo określała jako skargę na bezczynność, a następnie pismem z [...] września 2025 r. sprecyzowała jako skargę na czynność organu w postaci błędnego obliczenia oceny końcowej z toku studiów wpisanej na dyplomie. W skardze podniosła, że ocena końcowa została ustalona wadliwie, ponieważ: - do średniej nie zaliczono wszystkich przedmiotów zaliczonych przez nią w toku studiów i figurujących w systemie USOS, - zastosowano kryteria wynikające z § 32 i § 49 Regulaminu Studiów UKW, które w jej ocenie są niejasne i prowadzą w praktyce do pomijania niektórych zaliczonych przedmiotów z powodu ich "niepodpięcia" do programu studiów, - do średniej wliczono także oceny niedostateczne, które zostały następnie poprawione i nie są ujawnione w suplemencie do dyplomu, mimo że – zdaniem Skarżącej – ocena końcowa powinna zastępować ocenę wcześniejszą. W ocenie Skarżącej czynność Rektora polegające na obliczeniu oceny końcowej ze studiów została dokonana z naruszeniem przepisów, w szczególności art. 343 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym wniosła o uznanie, że ocena z toku studiów została obliczona błędnie, gdyż oparto ją na niejasnych i niejednoznacznych kryteriach wynikających z Regulaminu studiów. 8. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. 9. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami ani powołaną podstawą prawną skargi. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu z punktu widzenia całokształtu okoliczności sprawy oraz wszystkich mających zastosowanie przepisów prawa. 10. Na wstępie wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż dyplom ukończenia studiów, w zakresie w jakim zawiera rozstrzygnięcie dotyczące ogólnego wyniku studiów, stanowi decyzję administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a."). Rozstrzygnięcie to ma charakter indywidualny i władczy, a jego skutkiem jest ostateczne ukształtowanie sytuacji prawnej absolwenta w zakresie wyniku studiów i oceny wpisanej na dyplomie. Pogląd taki został wyrażony m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 74/15 i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że dyplom ukończenia studiów drugiego stopnia na kierunku filologia angielska, doręczony Skarżącej [...] listopada 2024 r., stanowił decyzję administracyjną. Skarżąca nie wniosła od ww. decyzji środka zaskarżenia w zwykłym trybie instancyjnym, jednakże pismem z [...] maja 2025 r. wystąpiła o korektę średniej ocen oraz zmianę oceny wpisanej na dyplomie nie kwestionując co do zasady prawidłowości procedury ani nie wskazując na rażące naruszenie przepisów prawnych na podstawie których zostało wydane rozstrzygnięcie Rektora. Należy także zauważyć, że w znajdującym się w aktach sprawy e-mail-u (k.97 - k. 99) Skarżąca podniosła, że "na większości uczelni do średniej brane są pod uwagę tylko ostateczne oceny z przedmiotów zaliczonych"). Sprecyzowane w ten sposób pismo Skarżącej z 13 maja należało zatem potraktować jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a., z powołaniem się wnioskodawczyni na jej słuszny interes w postaci uzyskania oceny w sposób porównywalny jak w innych uczelniach wyższych. Zgodnie bowiem z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może zostać zmieniona, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a zmiana taka nie sprzeciwia się przepisom szczególnym. Rozpoznając wniosek w tym trybie organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny sprawy, a następnie przedstawić w uzasadnieniu decyzji tok rozumowania prowadzący do przyjętego rozstrzygnięcia. 11. W tym miejscu zauważyć należy również, że wniosek Skarżącej o zmianę ogólnego wyniku studiów został przez Rektora załatwiony w formie pisma, a nie poprzez rozstrzygnięcie jasno określone (w nagłówku) jako decyzja administracyjna. Tymczasem skoro przedmiotem wniosku była zmiana rozstrzygnięcia zawartego na dyplomie ukończenia studiów, który – jak wskazano wyżej – stanowi decyzję administracyjną, to rozpoznanie wniosku o zmianę tego rozstrzygnięcia także powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej wydanej w odpowiednim trybie nadzwyczajnym, w szczególności w trybie art. 155 k.p.a. Podkreślić należy, że o charakterze prawnym aktu organu administracji publicznej nie decyduje jego nazwa ani forma przyjęta przez organ, lecz jego treść oraz skutki prawne, jaki wywołuje wobec strony postępowania. Jeżeli zatem pismo organu zawiera w istocie rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie strony, kształtujące jej sytuacje prawną, należy je traktować jako decyzję administracyjną, niezależnie od przyjętej przez organ nazwy. W realiach niniejszej sprawy pisma Rektora z [...] czerwca 2025 r. a następnie z [...] lipca 2025 r. w sposób jednoznaczny przesądzały o odmowie dokonania zmiany średniej ocen oraz ogólnego wyniku studiów Skarżącej. Pisma te miały zatem charakter władczego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie strony i jako takie podlegają ocenie w kategoriach decyzji administracyjnej. Wskazać przy tym należy, że działalność uczelni wyższych korzysta z konstytucyjnie gwarantowanej autonomii, o której mowa w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP. Autonomia ta nie oznacza jednak wyłączenia spod kontroli sądów administracyjnych rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów. W sytuacji gdy rozstrzygnięcie uczelni przybiera formę decyzji administracyjnej, podlega ono kontroli sądowej na zasadach określonych w przepisach prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 12. W ocenie Sądu wymogów wynikających z przepisów postępowania administracyjnego organ w niniejszej sprawie nie dochował. Zaskarżona decyzja Rektora z [...] lipca 2025 r. nie zawiera bowiem takiego uzasadnienia, które pozwałaby ocenić, dlaczego Rektor, w świetle art. 155 k.p.a. uznał, że brak jest przesłanek zmiany decyzji określającej wynik studiów Skarżącej, jak też takiego uzasadnienia, które umożliwiałoby weryfikację prawidłowości dokonanych przez organ obliczeń dotyczących średniej ocen z toku studiów. 13. Co do ostatniej ze wskazanych kwestii - Organ w decyzji z [...] czerwca 2025 r. ograniczył się do wskazania końcowego wyniku tych obliczeń, podając jedynie, że przy ustalaniu średniej uwzględniono 27 ocen o łącznej sumie 101,5 punktu, co dało średnią 3,7592, zaokrągloną do 3,76. W uzasadnieniu decyzji, jak też decyzji z 11 lipca, nie przedstawiono natomiast szczegółowego zestawienia ocen uwzględnionych przy tych obliczeniach, nie wskazano także z jakich przedmiotów oceny te pochodzą ani z jakich przyczyn liczba ocen przyjętych przez Organ różni się od liczby wskazywanej przez Skarżącą. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem Skarżąca w toku postępowania konsekwentnie podnosiła, że w toku studiów uzyskała łącznie 41 ocen, a ponadto kwestionowała zasadność uwzględniania przy obliczaniu średniej ocen niedostatecznych, które zostały następnie poprawione i nie są ujawnione w suplemencie do dyplomu. Zarzuty te wymagały szczegółowego odniesienia się przez organ, w szczególności poprzez przedstawienie pełnego wykazu ocen przyjętych do obliczenia średniej oraz wyjaśnienie przyjętej metody ich uwzględniania. 14. Podkreślenia wymaga, że ustalenie średniej ocen z toku studiów ma charakter czynności opartej na obiektywnie weryfikowalnych danych. Jest to w istocie operacja arytmetyczna polegająca na uwzględnieniu określonego zbioru ocen oraz dokonaniu ich odpowiedniego zsumowania i podzielenia przez liczbę przyjętych wartości. W sytuacji gdy wynik takiej operacji stanowi podstawę rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie studenta, organ zobowiązany jest do przedstawienia w uzasadnieniu decyzji wszystkich elementów składających się na dokonane wyliczenie. Brak wskazania pełnego zestawienia ocen przyjętych do obliczeń oraz sposobu ich uwzględnienia powoduje, że zarówno strona postępowania, jak i sąd administracyjny pozbawieni są możliwości zweryfikowania prawidłowości przeprowadzonego wyliczenia. Powyższe uchybienia stanowią naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W niniejszej sprawie organ nie przedstawił w sposób pozwalający na kontrolę sądową podstaw faktycznych przyjętego rozstrzygnięcia. 15. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że spór pomiędzy stroną a organem dotyczy również sposobu wykładni postanowień Regulaminu Studiów (stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Nr [...] Senatu UKW z dnia [...] kwietnia 2023 r.) w zakresie uwzględniania przy obliczaniu średniej ocen niedostatecznych, które zostały następnie poprawione. Słusznie wskazuje Skarżąca, na konieczność zestawienia treści § 32 i § 49 Regulaminu Studiów przy określaniu, jakie reguły obowiązują przy wyliczeniu średniej ze studiów. W treści § 49 ust. 15 Regulaminu Studiów wskazano, że podstawą ustalenia ogólnego wyniku studiów jest średnia obliczana z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku według wzoru: O = ˝ Os + Ľ Op + Ľ Oe gdzie: Os – to "średnia z ocen z toku studiów". Przy wykładni tego przepisu trzeba mieć jednak na względzie, że w toku studiów możliwe jest uzyskanie oceny z egzaminu także w trybie egzaminu komisyjnego przewidzianego w § 34 Regulaminu studiów. W takim przypadku, zgodnie z § 32 przy obliczaniu średniej ocen z danego roku studiów uwzględnia się ocenę z zaliczenia lub egzaminu komisyjnego pomijając ocenę z egzaminu zakwestionowanego w trybie przewidzianym w § 34 (por. § ust. 2 i ust. 4 Regulaminu Studiów). Rektor nie wskazał racjonalnej przesłanki takiej wykładni przepisów Regulaminu Studiów zgodnie z którą efekty uczenia się studenta w toku studiów (tj. po każdym roku) ocenia się z pominięciem oceny z egzaminu zakwestionowanego w trybie komisyjnym tj. w trybie art. 34, natomiast przy ocenie efektów uczenia się w całym okresie studiów uwzględnia się ocenę z egzaminu zakwestionowanego. Taki sposób postępowania w istocie oznaczałby, że komisja egzaminacyjna na egzaminie magisterskim oraz Rektor określając ocenę końcową ze studiów kwestionują rozstrzygnięcie dyrektora kolegium odnośnie warunków w jakich odbył się egzamin bądź obiektywność uzyskanej oceny (§ 34 ust. 1 Regulaminu Studiów) – która to ocena dyrektora kolegium przesądza o tym, że egzamin komisyjny w ogóle może się odbyć. Innymi słowy – zgodnie ze stanowiskiem Rektora w ocenie końcowej ze studiów należy uwzględniać zarówno ocenę z danego przedmiotu uzyskaną w wyniku prawidłowego przeprowadzenia egzaminu z tego przedmiotu, po obiektywnej weryfikacji poziomu wiedzy studenta – jak i ocenę uzyskaną w wyniku nieprawidłowego przeprowadzenia egzaminu z danego przedmiotu i nieobiektywnej weryfikacji stanu wiedzy studenta. Trudno uznać, że takie stanowisko pozostaje w zgodzie z interesem społecznym w postaci zapewnienia obywatelom równych i sprawiedliwych warunków oceny poziomu wiedzy uzyskanej w ramach korzystania z publicznych form edukacji. Należy w tej sytuacji także mieć na względzie, że zgodnie z art. 7a § 1 k.p.a., jeżeli w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te należy rozstrzygać na korzyść strony. Organ nie rozważył zastosowania tej zasady ani nie przedstawił przekonującej argumentacji uzasadniającej przyjętą wykładnię postanowień Regulaminu Studiów. 16. Na marginesie należy również wskazać, że sposób procedowania organu budzi zastrzeżenia z punktu widzenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. Zasada ta wymaga, aby postępowanie było prowadzone w sposób przejrzysty, umożliwiający stronie zrozumienie motywów rozstrzygnięcia. W sprawach dotyczących ustalenia ogólnego wyniku studiów szczególnego znaczenia nabiera obowiązek jasnego przedstawienia sposobu obliczenia średniej ocen oraz wskazania wszystkich elementów składających się na końcowy wynik studiów. 17. W konsekwencji należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchyleniem zaskarżonej decyzji Rektora z [...] lipca 2025 r. 18. Ponownie rozpoznając sprawę zgodnie z przedstawionym powyżej stanowiskiem Sądu Organ w szczególności winien wnikliwie przeanalizować sposób ustalenia średniej ocen z toku studiów Skarżącej oraz ogólnego wyniku studiów wpisanego na dyplomie. W szczególności Organ powinien jednoznacznie wskazać, jakie oceny zostały uwzględnione przy obliczaniu średniej, z jakich przedmiotów oceny te pochodzą oraz na jakiej podstawie zostały wliczone do tej średniej. Organ winien również szczegółowo odnieść się do zarzutów Skarżącej dotyczących liczby ocen uwzględnionych przy obliczeniach oraz zasadności wliczania ocen niedostatecznych, które zostały następnie poprawione. Ustalenia te powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.