II SA/Bd 73/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia [....] Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 73/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta T. powołując się na art. 6 ust. 16, art. 74 ust. 1 pkt 1, art. 78 ust. 1, 3, art. 98, art. 104 ust. 1 i 3, art. 106 ust. 1 i 5, art. 109 oraz art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2008 r. Nr 115, poz. 728), w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego - Wydział III Rodzinny i Nieletnich w T. z dnia 22 września 2006 r., na mocy którego zarządzono o umieszczeniu P. L. w rodzinie zastępczej ustalił kwotę nienależnie pobranego świadczenia za okres od 16 czerwca 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 1.647 zł. z tytułu wypłaconej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania P. L. Jednocześnie organ zobowiązał A. L. do zwrotu wskazanej kwoty. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że przyczyną wydania orzeczenia o konieczności zwrotu wskazanych środków było zaistnienie przesłanki wynikającej z art. 6 ust. 16 wymienionej ustawy polegającej na uzyskaniu świadczenia w oparciu o nieprawdziwe informacje lub w wyniku niedoinformowania urzędu o zmianie sytuacji materialnej bądź osobistej. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie na podstawie pisma Zespołu Szkół Gastronomiczno Hotelarskich Technikum nr [...] w T. uzyskało bowiem informację, że w dniu 16 czerwca 2008 r. wychowanka wnioskodawczyni P. L. odebrała dokumenty ze wskazanej szkoły. O fakcie tym nie poinformowała organu . W odwołaniu od powyższej decyzji A. L. podniosła, że jej podopieczna jedynie przeniosła dokumenty do innej szkoły. Wskazała na swoją bardzo trudną sytuację finansową podając, że jej jedynym środkiem utrzymania jest niska emerytura, której wysokość nie pozwala na spłacenie orzeczonej kwoty. Decyzja z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołał się na treść decyzji z dnia [...] Starosty T., na mocy której uchylono decyzję o przyznaniu A. L. pomoc pieniężną. Za bezsporną uznał okoliczność rezygnacji przez pełnoletnią P. L. w dniu 16 czerwca 2008 r z nauki w Zespole Szkół Gastronomiczno Hotelarskich Technikum nr [...] w T. Tym samym w ocenie Kolegium spełnione zostały przesłanki z art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego rodzinie, sprawującej funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jednakże tylko do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęto naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa ono w tej rodzinie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. L. podniosła, iż P. L. uzyskała promocję do następnej klasy i dopiero wówczas odebrała dokumenty w celu ich złożenia do innej szkoły. Obecnie w roku szkolnym 2008/2009 kontynuuje naukę w Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych. Skarżąca podtrzymała również swoje argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej w jakiej się znajduje wskazując, iż nadal stanowi rodzinę zastępczą dla P. L. , z którą utrzymuje się ze swojej emerytury w wysokości 494,10 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., -dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skargę, analizowaną w kontekście podanych wyżej kryteriów kontroli aktów administracyjnych przez Sąd, należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zasady ogólne postępowania zostały określone w art. 6 - 16 kpa. Jedną z naczelnych zasad postępowania jest określona w art. 7 kpa zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i 80 kpa). W rozpatrywanym przypadku okolicznością faktyczną mającą wpływ na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia jest przerwanie nauki w szkole przez P. L. . Jak wynika z dokumentów przedstawionych przez skarżącą w załączeniu do odwołania i skargi do sądu przerwanie nauki nie było związane z zaprzestaniem nauki w ogóle, ale jedynie ze zmianą placówki oświatowej po zakończeniu roku szkolnego. W związku z tym zmierzając do ustalenia prawdy obiektywnej organy administracji powinny w sposób nie budzący wątpliwości do kiedy P. L. przysługiwał status ucznia w szkole, w której zakończyła naukę i od kiedy nabyła go w szkole, w której miała podjąć naukę w nowym roku szkolnym. Okoliczności te z punktu widzenia rozpatrywanej są bardzo ważne z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięć podjętych przez organy postępowania, a brak ich wyjaśnienia mógł wywrzeć istotny wpływ na wynik postępowania. Kolejną bardzo ważną zasadą postępowania administracyjnego mającą wpływ na prawidłowość decyzji wydanych przez organy administracji jest wynikająca z i 16 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania administracyjnego zasada trwałości decyzji administracyjnych zgodnie, z którą ostateczne są decyzje, od których w administracyjnym toku instancji nie przysługuje możliwość wniesienia odwołania. W związku z tym ostatecznymi decyzjami będą takie w stosunku, do których upłynął już termin do wniesienia odwołania lub takie, od których odwołanie zostało już rozpatrzone. Ewentualne wniesienie odwołania do czasu jego rozpatrzenia zgodnie z art. 130 par. 2 K.p.a. wstrzymuje wykonanie decyzji. Przenosząc powyższe wyjaśnienia na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w dniu 26 września 2008 r. została wydana przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rozdziane decyzja o uchyleniu jego decyzji własnej z dnia 18 października 2006 r. przyznającej A. L. pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonej w rodzinie zastępczej P. L.. Decyzji tej nie zaopatrzono w rygor natychmiastowej wykonalności w związku z tym w dniu [...] kiedy to została wydana decyzja nakazująca zwrot nienależnie pobranego świadczenia nie była ona jeszcze ostateczna, w związku z czym nie wywoływała skutków pranych i nie mogła stanowić podstawy do wydawania innych orzeczeń (w tym przypadku nakazującego zwrot nienależnie pobranego świadczenia). Powyższe okoliczności wskazują więc bezspornie, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie naruszyły opisaną wyżej zasadę trwałości decyzji administracyjnych bowiem wydał kolejne rozstrzygnięcie w toku prowadzonego postępowania w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istniało nieprawomocne orzeczenie z dnia [...]. Okoliczność ta została przez organ odwoławczy nie tylko pominięta, co więcej wydając własną decyzję Kolegium powołało się treść orzeczenia, które nie było ostateczne, co w świetle powołanych przepisów nie było dopuszczalnie i stanowiło naruszenie zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Kolejną bardzo ważną zasadą ogólną wynikającą z art. 8 K.p.a. jest zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa obligująca do takiego prowadzenia postępowania, które pozwoli podnieść świadomość prawną obywateli. Przejawem realizacji tej dyrektywy są między innymi postanowienia art. 128 K.p.a. określającego, że odwołanie nie wymaga szczególnego uzasadnienia. Wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. W ocenie Sądu treść złożonego przez skarżącą odwołania, które zostało złożone w terminie dla obu wydanych decyzji wydanych przez organ I instancji, mimo powołania w nim numeru decyzji nie wskazuje jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości, którego z rozstrzygnięć dotyczy. Zawarte w nim zarzuty można bowiem odnieść do obu wydanych decyzji. Brak wyjaśnienia co stanowiło przedmiot zaskarżenia niewątpliwie narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji powinny usunąć sygnalizowane wyżej nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu i od wyniku dokonanych ustaleń uzależnić treść rozstrzygnięcia