II SA/Bd 733/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-09-10
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Anna Klotz, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, w którym skarżący był współwłaścicielem jako osoba niepełnoletnia, może zostać zaliczony do wysługi lat strażaka, decydującej o wzroście uposażenia zasadniczego, na podstawie przepisów o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nieprawidłowo zinterpretowały wniosek skarżącego i nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego. Skoro skarżący był niepełnoletni, nie mógł samodzielnie prowadzić gospodarstwa rolnego na własny rachunek. Jednakże, organy powinny zbadać, czy w spornym okresie skarżący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców jako domownik, zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy, bez należytej weryfikacji materiału dowodowego i analizy alternatywnych podstaw prawnych, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania.Stan faktyczny
Skarżący, strażak, wnioskował o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców jako domownik oraz okresu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego. Organy administracji odmówiły zaliczenia okresu, w którym skarżący był niepełnoletni i współwłaścicielem gospodarstwa, argumentując, że nie mógł on samodzielnie prowadzić gospodarstwa rolnego. Skarżący odwołał się, podnosząc, że w tym okresie pracował jako domownik. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i nakazał zwrócić skarżącemu wpis sądowy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2014r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w T. z dnia ... 2014 r. nr ... w przedmiocie prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Aleksandrowie Kujawskim z dnia ... 2014 r. nr ..., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy – na rzecz skarżącego, kwotę 200 (dwieście) zł, tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.
Podaniem z dnia ... 2014 r. D. K. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w A. K. o zaliczenie stażu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców tj. T. i J. K., w charakterze domownika na podstawie załączonych dokumentów od dnia ... 2000 r. do ... 2000 r. oraz pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia ...2000 r. do ... 2007 r. W załączeniu wnioskodawca przedłożył: zeznania dwóch świadków, zaświadczenia o nauce w LO w Nieszawie w latach 1999/2000 do 2002/2003, oraz Szkole Policealnej Medycznej w T. w okresach wrzesień 2003 r. – sierpień 2004 r. oraz luty 2005 r. – czerwiec 2006 r., kserokopię aktu notarialnego umowy darowizny rep. ... z ... 2000 r., postanowienie Wójta gminy W. z ...2014 r. o odmowie wydania zaświadczenia o latach pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, informację Urzędu Miasta N. z .... 2012 r. o zameldowaniu na pobyt stały, oświadczenia w sprawie pracy w gospodarstwie rolnym.
Pismem z dnia ... 2014r. znak: ... Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w A. K. poinformował wnioskodawcę, iż uzyskał prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na poziomie 6% z dniem ... 2013 r. zaliczając łącznie 4 miesiące i 26 dni (okres ... 2000 r. – ... 2000 r.) pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika oraz do wypłaty zwiększonego uposażenia z tytułu wysługi lat za 3 lata wstecz, od dnia ... 2014 r.
Drugim pismem, z tej samej daty (...) organ, powołując się na przepisy: 75 §1 K.p.a., art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wezwał do przedłożenia we wskazanym terminie dokumentów potwierdzających, że wnioskodawca prowadził jako współwłaściciel gospodarstwo rolne o pow. 1,8935ha położone w J., gmina W.. Organ stwierdził, że dotychczas przedstawione dokumenty świadczą jedynie o pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Przy piśmie z ... 2014 r. D. K. przesłał dokumenty, mające potwierdzać, że prowadził jako współwłaściciel gospodarstwo rolne położone w J., gm. W. i wykonywał faktyczną pracę w gospodarstwie na własny rachunek.
Pismem z dnia ... 2014 r. (znak: ...) Komendant Powiatowy PSP w A. K. poinformował wnioskodawcę, iż uzyskał on prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na poziomie 12% z dniem ... 2013 r., doliczając 5 lat, 8 miesięcy, 3 dni (okres ... 2002 r. – ... 2007 r.) prowadzenia po uzyskaniu pełnoletności indywidualnego gospodarstwa rolnego położonego w Józefowie oraz uzyska prawo do wypłaty zwiększonego uposażenia z tytułu wysługi lat za 3 lata wstecz od dnia ... 2014 r.
Decyzją z dnia ... 2014 r. nr ... (znak: PK...) Komendant Powiatowy PSP w A. K., na podstawie art. 11a, art. 88 ust. 4 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013r. poz. 1340 z późn.zm.), § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 37, poz. 212), art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, odmówił st.str. D. K. przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia ...2000 r. do ... 2002 r.
W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania oraz ustalony stan faktyczny. Między innymi wskazał, że z będących w posiadaniu organu dokumentów wynika, że wnioskodawca już od ... 2007r. był zatrudniony w Niepublicznym Zakładzie opieki Zdrowotnej Szpital Powiatowy w A. K.. Zdaniem organu z okresów objętych wnioskiem z dnia ... 2014r. do rozstrzygnięcia pozostała kwestia zaliczenia do pracowniczego stażu pracy prowadzenia w latach ... 2000r. do ... 2002r. przez wnioskodawcę indywidualnego gospodarstwa rolnego w Józefowie od otrzymania od ojca darowizny (wnioskodawca w wieku 16 lat i 5 miesięcy) do chwili uzyskania przez niego pełnoletności. W momencie otrzymania darowizny wnioskodawca (ur. ... r.) reprezentowany przez ustawowego przedstawiciela, matkę – T. K.. Oznacza to, że posiadał darowiznę przez okres 1 roku, 7 miesięcy i 4 dni jako niepełnoletni. Organ powołując się na przepisy ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków PSP wskazuje, że przez prowadzenie gospodarstwa rolnego należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób, faktyczną prace w gospodarstwie, wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza. Faktyczna praca w gospodarstwie to nie tylko osobista, faktyczna praca w polu ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o produkcji (tak wyrok SN z 7 września 1999 r., I PKN 250/99. Prowadzanie gospodarstwa rolnego polega na podejmowaniu czynności prawnych, do których wymagana jest pełna zdolność do czynności prawnych, która wiąże się z uzyskaniem pełnoletności (tak teza NSA z 18 maja 1999 r., II SA 204/99). W związku z powyższym organ uznał, że taki stan rzeczy wyklucza uznanie, że osoba niepełnoletnia prowadzi gospodarstwo rolne. Organ stwierdził, że przedstawione mu dokumenty potwierdzają, że wnioskodawca pracował w gospodarstwie w charakterze domownika oraz prowadził indywidualne gospodarstwo rolne ... 2002 r. do ... 2007 r. Podkreślił, że data początkowa wskazana przez wnioskodawcę tj. ... 2000 r. nie mogła być brana pod uwagę przy rozpatrywania sprawy, bowiem wnioskodawca był wtedy niepełnoletni i dopiero od ... 2002 r. mógł się ubiegać o zaliczenie do pracowniczego stażu pracy okresu przepracowanego w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Organ przyznał, iż okres ten jest potwierdzony przez świadków i nie budzi wątpliwości, że jedyną sprawą sporną jest termin prowadzenia gospodarstwa przez wnioskodawcę. Zaświadczenie z ... 2014 r. o nie zaleganiu w podatkach oraz postanowienie Wójta gminy W. z ... 2014 r. nie dowodzą prowadzenia w podanych okresach pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
W odwołaniu od powyższej decyzji, D. K., wnosząc o jej uchylenie, zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy powołany w sprawie stan faktyczny pozwala na przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego na podstawie tego przepisu.
Odwołujący się wskazał, że art. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy [...] zawiera alternatywne przesłanki, których spełnienie pozwala na wliczenie do pracowniczego stażu pracy zajęć wykonywanych w związku z pracą w gospodarstwie rolnym. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 wspomnianej ustawy, zaliczeniu takiemu podlega okres pracy w indywidualnym gospodarstwie w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Strona wskazała na zmianę stanu prawnego i definicji pojęcia "domownika" i rolnika wprowadzona przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która winna mieć zastosowanie w sprawie obejmującej okres jego pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżący uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego w latach 1999-2003.
Od dnia 1 stycznia 1991 r. (tj. od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników), przez domownika rozumie się osobę bliską rolników, która spełniła łącznie wymienione warunki: ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim jego sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Poprzez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym (...). Odwołujący się podkreślił, iż mimo dokonanej darowizny, jego ojciec J. K. w dalszym ciągu pozostawał posiadaczem gospodarstwa rolnego w W., które uprawiał. Natomiast fakt pracy D. K. potwierdzają dokumenty przedłożone organowi.
Decyzją z dnia ... 2014 r. znak ... K.-P. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 11a ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86, art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013r. poz. 1340 z późn.zm.), § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 37, poz. 212), art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan sprawy oraz regulację prawną wynikającą z ustawy o Państwowej Straży Pożarnej dotyczącą uposażenia zasadniczego i dodatków. Organ odwoławczy stwierdził, że sporny pozostaje okres od dnia ... 2000r. do dnia ...2002r., którego dotyczy odwołanie.
Powołując treść przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym organ uznał, iż w sprawie mamy do czynienia z prowadzeniem indywidualnego gospodarstwa rolnego a nie pracą w takim gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka. Jednoczesnie podzielił stanowisko i argumentację organu I instancji dotyczące braku możliwości uznania, że osoba niepełnoletnia w spornym okresie, niemająca pełnej zdolności do czynności prawnej mogła prowadzić gospodarstwo rolne.
Odnosząc się do zarzutu odwołania organ drugiej instancji przytoczył treść wniosku, w którym st.str. D. K. wnosił o zaliczenie stażu pracy w gospodarstwie rodziców w charakterze domownika od dnia ... 2000r. do dnia ... 2000r. oraz pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia ... 2000r. do dnia ... 2007r. a także na treść pisma, w którym potwierdził, że prowadził gospodarstwo rolne jako współwłaściciel. Organ podkreślił, że dopiero w odwołaniu od decyzji odmawiającej zaliczenia okresu od dnia ... 2000r. do dnia ... 2002r. wnioskodawca podniósł, iż pracę wykonywał jako domownik bowiem jego ojciec cały czas był w posiadaniu gospodarstwa, co nie jest potwierdzone żadnym dokumentem w aktach administracyjnych sprawy. Organ doszedł do wniosku, iż nie można tego samego okresu pracy wliczać do pracowniczego stażu pracy w dwóch różnych tytułów a biorąc pod uwagę, że odwołujący się żądał zaliczenia spornego okresu na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy [...], to organ był zobowiązany rozpoznać sprawę zgodnie z treścią żądania strony.
D. K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił:
1. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, w szczególności bezpodstawne uznanie, że brak jest podstaw do przyjęcia tezy, iż praca wykonywana przez niego w okresie od ... 2000 r. do ... 2002 r. w gospodarstwie rolnym, którego posiadaczami byli jego rodzice, stanowi okres wykonywania pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez jego niezastosowanie podczas gdy stan faktyczny niniejszej sprawy pozwala na zaliczenie skarżącemu pracy w gospodarstwie, którego posiadaczami byli jego rodzice, do czasookresu wymaganego przy ustaleniu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego,
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszelkich okoliczności i niepodjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych od dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta Powiatowego PSP mimo, że istniały przesłanki do zmiany tej decyzji .
Skarżący w uzasadnieniu przedstawił stan sprawy, przyznając, że jako osoba niepełnoletnia nie mógł samodzielnie prowadzić gospodarstwa rolnego, mimo, iż na mocy umowy darowizny został jego współwłaścicielem od ... 2000r. oraz, że w tym czasie faktycznymi posiadaczami gospodarstwa byli jego rodzice. Skarżący podnosi, że organ I i II instancji powinny prawidłowo zinterpretować jego wniosek a nie kierować się podaną podstawą prawną, a więc zaliczyć mu sporny okres na tej podstawie, iż w tym czasie wykonywał pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym jako domownik, zgodnie z art.1 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Skarżący powołuje się przy tym na orzeczenie I OSK 1289/2013 tj. na wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r. Zdaniem skarżącego spełnia on wszystkie przesłanki warunkujące zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, wykonującego prace w indywidualnym gospodarstwie rolnym, którego posiadaczem byli wówczas jego rodzice.
W odpowiedzi na skargę K.-P. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrolując zaskarżoną decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Uposażenie zasadnicze strażaka ustala się zasadniczo według stawki odpowiadającej grupie uposażenia należnej na danym stanowisku służbowym na zasadach określonych w art. 88 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 1340 z późn.zm.). Do okresu służby, od którego zależą prawo do wzrostu uposażenia policjantowi jego wysokość, zalicza się między innymi okresy, które na mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy). Do przepisów odrębnych, o których wyżej mowa, należy zaliczyć przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz. 310), dalej jako "ustawa o wliczaniu okresów pracy (...)".
W myśl art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, wliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika ze stosunku pracy podlegają:
1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka,
2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem,
3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Art. 3 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okres jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ ten nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust.2). W takim wypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne.
W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 37 poz. 212 z późn.zm.) okresy służby, pracy i inne okresy zaliczane do okresu służby, od których zależy prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, zalicza się na podstawie dokumentów, potwierdzających te okresy, złożonych przez strażaka w komórce właściwej do spraw kadr.
W przedmiotowej sprawie D. K. ur. ...., jako strażak pełniący służbę w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w A. K., podaniem z dnia ... 2014r. wnioskował o: "zaliczenie stażu pracy w gospodarstwie rolnym moich rodziców J. i T. K. w charakterze domownika na podstawie załączonych dokumentów od dnia ...2000 r. do dnia ... 2000 r. oraz pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia ... 2000 r. do dnia ... 2007r."
Z akt sprawy wynika, iż właściwy organ na podstawie powyższego wniosku i przedłożonych dokumentów stwierdził, że skarżący uzyskał prawo do wnioskowanego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat zaliczając:
- okres od ... 2000 r. do ... 2000 r. (4 miesiące i 26 dni) pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika (pismo Komendanta Powiatowego PSP w A. K. z dnia ... 2014r.) oraz
- okres od ... 2002 r. do ... 2007 r. (5 lat, 8 miesięcy i 3 dni) z tytułu prowadzenia po uzyskaniu pełnoletności indywidualnego gospodarstwa rolnego położonego w J. gm. W. (pismo z ... 2014r.).
Stwierdzić zatem przyjdzie, że z okresu, o którego zaliczenie do okresu służby ubiegał się skarżący przedmiotowym wnioskiem nie zostały mu zaliczone okresy od ... 2000 r. do ... 2002 r. oraz od ... do ... 2007 r.
Sąd zważył, że o ile o pierwszym z tych okresów wypowiedział się władczo negatywnie Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w A. K. w decyzji z dnia ... 2014r., o tyle decyzją tą w istocie nie rozstrzygnął o okresie od ... do ... 2007r., na co wskazuje jednoznacznie treść rozstrzygnięcia. Jedynie w uzasadnieniu tej decyzji organ wypowiedział się dodatkowo, że z dokumentów znajdujących się w jego świadectwa (świadectwa pracy), wynika, że wnioskodawca już od . 2007r. był zatrudniony w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Szpital Powiatowy w A. K.. Organ nie wskazał także żadnego uzasadnienia prawnego wskazującego, że rozstrzygnął merytorycznie w tym zakresie o zasadności całości żądania wnioskodawcy, którego wszakże ten nie zmienił do dnia wydania tej decyzji. Decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie, które decyduje o zakresie tej sprawy indywidualnej, niedopuszczalne jest rozszerzenie tego zakresu w samym tylko uzasadnieniu decyzji. Jednakże analiza całej treści orzeczenia organu pierwszej instancji prowadzi do stwierdzenia, że organ ten błędnie uznał, że nie ma potrzeby orzekania w tym zakresie. W konsekwencji część przedmiotowego żądanie skarżącego (niezależnie od jego zasadności) pozostaje nierozstrzygnięta przez organ ani pozytywnie, ani negatywnie - poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej.
Wskazać należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy ta część wnioskowanego okresu zdaje się być między stronami bezsporna, bowiem w odwołaniu ani skardze skarżący nie kwestionuje tego, jednakże dokonując sądowej kontroli skarżonej decyzji Sąd dostrzegł powyższe uchybienie proceduralne z urzędu.
W niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej istota sporu pomiędzy skarżącym oraz organami Państwowej Straży Pożarnej koncentruje się jednak wokół zagadnienia zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz postępowania rozstrzygnięcia o żądaniu zaliczenia do okresu jego służby strażaka, od którego zależą prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, w części dotyczącej okresu od ... 2000 r. do ... 2002r.
W sprawie niesporne pozostaje, że skarżący urodził się . r. i pracował jako domownik w gospodarstwie rolnym położonym w J. gm. W. o pow. 1,8935ha. w okresie od ... 2000r. do dnia . 2000r. Z akt sprawy wynika, że D. K., zameldowany na pobyt stały w spornym okresie w N. ul. ..., w latach 1999/2003 był uczniem Liceum Ogólnokształcącego w N. (czyli w miejscu zamieszkania), a następnie w okresach od ....2003r. do ....2004r. i od ..2005r. do ... 2006r. był uczniem szkoły Policealnej Medycznej zajęcia odbywały się w systemie dziennym.
Z akt sprawy wynika również bezsporna okoliczność, że umową z dnia ... 2000 r. ojciec skarżącego J. K., zamieszkały w N. przy ul. ..., darował stanowiącą jego odrębną własność niezabudowaną nieruchomość rolną o pow. 1,8935 ha położoną w J. gm. W. (akt notarialny z dnia .... repertorium ...) swoim trzem niepełnoletnim synom, w tym D. A. K., w udziałach wynoszących po 1/3 części. Darowiznę przyjęła działająca w imieniu małoletnich dzieci matka T. K..
Organ ustalił i przyjął, że skarżący nabył prawo do wzrostu uposażenia z tytułu okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika zaliczając okres od 28 ... 2000 r. do ... 2000 r., a następnie z tytułu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego w okresie od ... 2002 r. do ... 2007r.
Z kolei decyzją z dnia . 2014r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w A. K.. odmówił skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia ... 2000 r. do ... 2002 r., czyli od dnia otrzymania od ojca darowizny (wieku 16 lat i 5 miesięcy) do dnia uzyskania przez skarżącego pełnoletności. Organ uzasadnił to negatywne rozstrzygnięcie tym, że wnioskodawca w tym okresie nie spełniał warunków określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy (...), bowiem jako osoba niepełnoletnia i nieposiadająca w związku z tym pełnej zdolności do czynności prawnych, nie mógł na własny rachunek prowadzić indywidualnego gospodarstwa rolnego.
Z poglądem tym, jak również przedstawioną w tym względzie przez organy obydwu instancji argumentacją prawną należy się co do zasady zgodzić, aczkolwiek w ocenie Sądu, konstatacja ta nie była wystarczająca dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w zakresie spornego okresu, zgodnie z regułami procedury administracyjnej oraz obowiązującymi przepisami prawa materialnego.
Wskazać ponownie przyjdzie, iż w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy ustawodawca określił kilka alternatywnych okresów podlegających wliczeniu do stażu pracy (tu służby), od którego zależą uprawnienia pracownika ze stosunku pracy (tu uprawnienia ze stosunku służbowego). Z uwagi na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, w tym wiek skarżącego, okres, za który domaga się zaliczenia okresu pracy, rozważać należało tu możliwość zaliczenia okresów: prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego (pkt 1) lub pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (pkt 3).
Powyższa ustawa nie definiuje pojęć "prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego" oraz "pracy w charakterze domownika" w takim gospodarstwie, koniecznych do odkodowania treści powyższej normy prawnej, w tym celu odsyła do właściwych przepisów – obecnie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U z 2013r. poz.). Ustawa ta w art. 6 pkt 1 definiuje pojęcie "rolnik" jako pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Przy czym "działalność rolnicza" oznacza działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej (pkt 3), a "gospodarstwo rolne" – każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej (pkt 4). Z kolej zgodnie z art. 6 pkt 2 ww. ustawy pod pojęciem "domownik" rozumie się osobę bliską rolnikowi, która:
a) ukończyła 16 lat,
b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Podkreślenia wymaga, iż powyższe przepisy nakazują jednoznacznie odróżnić prowadzenie przez rolnika (pełnoletnią osobę fizyczną) we własnym imieniu i na własny rachunek działalności rolniczej w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym, od stałej pracy w gospodarstwie rolnym rolnika jako domownik. Przy czym ani treść obecnie obowiązujących przepisów, ani przepisy te w brzmieniu obowiązującym spornym okresie (lata 2000-2002) nie uzależniały statusu rolnika od prowadzenia działalności rolniczej na nieruchomości stanowiącej własność danego rolnika, przeciwnie rolnik prowadzi działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym. Brak jest także podstaw, aby utożsamiać, jak zdają się to czynić organy orzekające w niniejszej sprawie, sam fakt nabycia przez skarżącego udziału we własności nieruchomości rolnej (w drodze darowizny od ojca przez niepełnoletnie dzieci), na której jego ojciec prowadził działalność rolniczą we własnym imieniu i na własny rachunek, z rozpoczęciem prowadzenia przez taką osobę prowadzenia na tej nieruchomości na własny rachunek działalności rolniczej.
Organy administracji publicznej działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Analiza obowiązujących przepisów materialnoprawnych mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w świetle niejednoznacznej treści wniosku skarżącego o "zaliczenie stażu pracy w gospodarstwie rolnym moich rodziców J. i T. K. w charakterze domownika na podstawie załączonych dokumentów od dnia ... 2000 r. do dnia ... 2000 r. oraz pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia ... 2000 r. do dnia ... 2007r." oraz innych dokumentów prowadzi do wniosku, że aby zaliczyć do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany okres pracy w gospodarstwie rolnym, w tym sporny w niniejszej sprawie okres od dnia ...2000 r. do ... 2002 r. należało ustalić czy w okresie tym wnioskodawca był w świetle obowiązujących przepisów "rolnikiem" prowadzącym indywidualne gospodarstwo rolne lub "domownikiem" stale wykonującym prace w takim gospodarstwie prowadzonym przez rolnika. Oba te tytuły bowiem, na określonych zasadach uprawniały do analogicznego zaliczenia stosownych okresów do stażu pracy.
W ocenie Sądu, Komendant Powiatowy PSP w A. K. błędnie zinterpretował i ograniczył treść wniosku, mimo iż w razie wątpliwości winien dołożyć należytej staranności do wyjaśnienia stanu faktycznego i wszystkich istotnych okoliczności sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a nadto należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ winien czuwać aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielić niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Organ winien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a.
Aby zatem powyższe normy prawa mogły w sprawie znaleźć zastosowanie, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie stanu faktycznego w sprawie jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego.
Powyższym obowiązkom w niniejszym postępowaniu nie sprostał organ pierwszej instancji, bezpodstawnie ograniczając badanie okoliczności sprawy wyłącznie do przesłanki prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego, chociaż sprzeczne było to z dokonanymi wcześniej ustaleniami co do okresu poprzedzającego, własną wykładnią przepisów prawa, jak również zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zwrócić należy uwagę, że D. K. w istocie wnioskował o zaliczenie stażu pracy w gospodarstwie rolnym nieprzerwanego okresu od ... 2000 r. (czyli ukończenia 16 lat) do ... 2007r. W prawdzie sam wnioskodawca podzielił ten okres niejako na dwa etapy - wyszczególnił osobno okres od ... 2000 r. do dnia ... 2000 r. jako okres "pracy w gospodarstwie rolnym moich rodziców J. i T. K. w charakterze domownika" oraz od dnia ... 2000 r. do dnia ... 2007r. "pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym", jednakże samo sformułowanie tego wniosku, mając także na uwadze jego nieprecyzyjność i okoliczności sprawy, nie ograniczają zakresu badania okoliczności tej sprawy przez organ administracji. Abstrahując nawet od tego, że skarżący nie musi znać obowiązujących przepisów prawa i dostatecznie rozróżniać faktu pracy w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców od prowadzenia na własny rachunek gospodarstwa rolnego, nie sprecyzował także podstawy prawnej swego żądania, to z akt sprawy i zgromadzonych dowodów nie wynika nawet, iżby organ poczynił w tym zakresie wystarczające ustalenia. Wszakże skarżący we wniosku nie twierdzi, że we wnioskowanym okresie, w którymkolwiek momencie stał się rolnikiem prowadzącym na własny rachunek działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym (np. przejął prowadzenie gospodarstwa rolnego od rodziców). Należy wskazać, iż nie ma w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów wykazujących czy i kto w rodzinie skarżącego w spornym okresie był rolnikiem w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów (brak dowodów potwierdzających nawet, czy i w jakim okresie gospodarstwo rolne prowadził któryś z rodziców), gdzie i jakiej wielkości prowadził gospodarstwo rolne.
W sytuacji natomiast, gdy organ stwierdził, co pozostaje bezsporne, że za okres od ... do ... 2000 r. skarżący uzyskał prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, nie sposób zrozumieć jakie okoliczności faktyczne i prawne skłoniły organ do uznania, że nagle z dniem ... 2000 r. aż do dnia uzyskania pełnoletności, skarżący utracił przymiot domownika. Nie wynika z akt sprawy ani też z uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji, aby skarżący utracił ten status z uwagi na zaprzestanie spełniania przesłanek określonych w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w spornym okresie skarżący pozostawał z rodzicami nadal we wspólnym gospodarstwie domowym, uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego w miejscu zamieszkania, oddalonym niewiele od terenu położenia gospodarstwa rolnego w J.. Wobec tego organ winien ustalić, czy spełniał inne warunki do uznania, że wykonywał stale pracę w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez osobę bliską.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, aczkolwiek nie można tego wykluczyć bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego przez właściwe organy, i wezwania strony do wyjaśnień oraz przedłożenia stosownych dokumentów, mało prawdopodobnym jest, aby 16 letni syn, uczący się w szkole średniej, z dniem ... 2000r. stał się rolnikiem, w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów (także w brzmieniu wówczas obowiązującym), czyli np. przejął prowadzenie na własny rachunek i we własnym imieniu gospodarstwa rolnego od swojego ojca. Organ nie ustalił, iżby takie okoliczności faktyczne i prawne miały miejsce. Z pewnością nie można takich skutków wiązać wyłącznie z dokonaniem przez ojca darowizny własności nieruchomości rolnej. Tylko w takiej sytuacji należałoby wniosek skarżącego w spornym okresie rozpatrywać w kontekście art. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym (...).
O ile zatem, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, po prawidłowym i wszechstronny zgromadzeniu i ocenie dowodów zostanie ustalone, że skarżący w spornym okresie od ... 2000r. do ... 2002r. (kiedy stał się pełnoletni) nadal pracował w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez jednego lub oboje rodziców, z którymi wszakże wspólnie zamieszkiwał, organ powinien dokonać oceny pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców z uwzględnieniem jego wielkości i charakteru oraz co się z tym wiąże, zakresu niezbędnych prac, jakie były w nim wykonywane.
Istotne jest również i to, iż w rozumieniu ustawy z dnia ... 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA wskazał, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy.
Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno- gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.
Niezależnie od wskazanej wyżej istotnej wadliwości proceduralnej decyzji organu pierwszej instancji, która skutkować winna wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego w trybie odwoławczym, w okolicznościach niniejszej sprawy, szczególnie krytycznie należy ocenić jednak zaskarżoną decyzję K.-P. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w T..
Podkreślenia bowiem wymaga, że zasadą konstytucyjną i jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) jest jego dwuinstancyjność, która przyznaje obywatelowi prawo do tego aby jego sprawa była rozpoznana merytorycznie dwukrotnie co do jej istoty. Organ drugiej instancji, nie jest zatem powołany wyłącznie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, czy też stwierdzenia czy odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jak uczynił to w niniejszej sprawie. Dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada jej podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony.
W przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji – Komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w T. zaniechał tego obowiązku, nie dokonał własnej weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego w aspekcie jego kompletności i możliwości rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy, bez szczegółowej analizy okoliczności niniejszej sprawy, bezrefleksyjnie zaakceptował i powielił stanowisko organu pierwszej instancji, ograniczając rozpoznanie sprawy wyłącznie do ustalenia, czy skarżący mógł czy nie w spornym okresie prowadzić samodzielnie we własnym imieniu gospodarstwo rolne. Analogicznie jak organ pierwszej instancji, mimo ustalenia, że nie ma podstaw do uznania, że w spornym okresie skarżący mógł prowadzić jako rolnik gospodarstwo rolne, organ nie tylko uchylił się, lecz nadto odmówił w istocie nawet rozważenia możliwości spełnienia przesłanek określonych w art. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy (...). Podkreślenia bowiem wymaga, co zasadnie zarzuca skarżący, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie podnosił zarzut naruszenia powyższego przepisu materialnoprawnego, wskazując że mimo dokonanej darowizny jego ojciec J. K. w dalszym ciągu pozostawał posiadaczem gospodarstwa rolnego w Kagańcu, natomiast sam fakt pracy skarżącego nadal w gospodarstwie rolnym rodziców potwierdzają przedłożone dokumenty.
W tej sytuacji, zwłaszcza uznając, że organ odwoławczy nie dostrzegł potrzeby ustalenia czy w spornym okresie skarżący wykonywał prace w gospodarstwie rolnym jako domownik, zupełnie niezrozumiałe jest stwierdzenie, że nie można tego samego okresu w gospodarstwie rolnym wliczać do pracowniczego stażu pracy z dwóch różnych tytułów. Wszakże organ nie wliczył do stażu pracy okresu pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym w Józefowie od dnia ... 2000 r. do ... 2002 r. z żadnego tytułu, a odwołujący żądał, co do zasady, wliczenia do stażu pracy okresu jego pracy w tym gospodarstwie rolnym.
Mając zatem na uwadze wskazane wyżej zasady postępowania administracyjnego i wynikające z nich obowiązki organów, wobec jednoznacznego wskazania w odwołaniu podstawy prawnej żądania odmiennej od tej, na podstawie której orzekł dla strony negatywnie organ pierwszej instancji, organ odwoławczy wobec istotnych braków w ustaleniach stanu faktycznego, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., zobligowany był uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W okolicznościach niniejszej sprawy utrzymanie w mocy tak błędnej decyzji organu pierwszej instancji, stanowi istotne naruszenia wskazanych wyżej przepisów.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów procedury oraz norm prawa materialnego, które to naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie, organ będzie zatem zobowiązany, uwzględniając zawarte wyżej wskazania i wykładnię przepisów prawa, ustalić stan faktyczny w sposób kategoryczny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Organ jest oczywiście uprawniony do zakwestionowania przedłożonych przez stronę dowodów, lecz musi wykazać, jakie były przyczyny takiej decyzji. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona.
Organ winien ustalić kto w spornym okresie posiadał i prowadził gospodarstwo rolne, czy skarżący, czy jego rodzice lub jedno z rodziców, i czy ewentualnie skarżący pracował w nim stale jako domownik w rozumieniu ww. przepisów. Nadto rozstrzygnięcia, w stosownej formie, wymaga nierozstrzygnięty dotąd, a objęty wnioskiem okres ... 2007r., nie wynika z akt sprawy, aby wnioskowany okres został w toku postępowania zmodyfikowany przez stronę.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 P.p.s.a.
Orzeczenie o zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego (w wysokości 200 zł) znajduje oparcie w art. 199 i w art. 225 zw. z art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a., bowiem strona skarżąca działanie organu w sprawach ze stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło