II SA/Bd 736/20

WyrokWSA w Bydgoszczy2020-10-01

Skład orzekający: asesor WSA Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, mimo braku wykazania istotnego wpływu koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy na jej rozstrzygnięcie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało podstaw do wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie wyjaśnił, na czym polegało naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, ani nie wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji było ogólne i nieprecyzyjne, nie wskazując konkretnych okoliczności wymagających dalszych ustaleń.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się zwrotu nadpłaty opłaty planistycznej wraz z oprocentowaniem. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu nadpłaty i odsetek, uznając, że nadpłata nie powstała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, uznając naruszenie przepisów postępowania. Wnioskodawcy wnieśli sprzeciw od decyzji SKO, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 kpa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił sprzeciw i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2020 r. w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w dniu 1 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. S., A. K., E. O., A. L., A. D. od decyzji Samorzadowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. wnioskodawcy J. S., A. K., E. O., A. O. (obecnie L., spadkobierczyni M. O.) i A. O. (obecnie D., spadkobierczyni M. O.) wezwali Wójta Gminy D. do zapłaty – zwrotu nadpłaty opłaty publicznoprawnej wraz z oprocentowaniem w związku z powstaniem nadpłaty z tytułu uiszczonej opłaty planistycznej ustalonej decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2006 r., której nieważność została stwierdzona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., wskazując przy tym, że domagają się odsetek od kwoty [...]zł licząc od dnia [...].09.2006 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty [...]zł licząc od dnia [...].12.2006 r. do dnia zapłaty. Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy z ww. wniosku, Wójt Gminy D. na podstawie art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1, art. 77 § 1 pkt 3, art. 97 § 1 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej powoływanej jako "Ordynacja podatkowa" lub "op") w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm., dalej powoływanej jako "ufp"), odmówił zwrotu nadpłaty w wysokości [...] zł z tytułu opłaty planistycznej ustalonej decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., której nieważność została stwierdzona decyzją SKO z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz odmówił zwrotu odsetek za zwłokę od kwoty [...]zł licząc od dnia [...].09.2006 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty [...]zł licząc od dnia [...].12.2006 r. do dnia zapłaty. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcy nie dokonali wpłaty na rzecz organu kwoty [...]zł tytułem części opłaty planistycznej, gdyż gmina nie złożyła oświadczenia o potrąceniu kwoty [...]zł z tytułu odszkodowania za przejęte przez gminę pod drogę publiczną - na mocy decyzji podziałowej - działki wnioskodawców, która to kwota zgodnie z ugodą spisaną między stronami w dniu [...].09.2006 r. miała zostać zaliczona na poczet części opłaty planistycznej. Z tego powodu nigdy nie powstała nadpłata w tej wysokości i tym samym brak podstaw tak faktycznych jak i prawnych do dokonania zwrotu tej kwoty i odsetek od niej, czego domagają się strony. Kwota [...]zł została wypłacona byłym właścicielom w dniu [...].06.2017 r. tytułem wypłaty odszkodowania za przejęte na własność gminy działki. Odnośnie wpłaconej [...].12.2006 r. na rzecz organu z tytułu części opłaty planistycznej kwoty [...]zł, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym z art. 60 pkt 7 ufp, do której – jak podkreślił organ - mają zastosowanie przepisy prawa administracyjnego i Ordynacji podatkowej (art. 67 § 1 ufp), a nie przepisy Kodeksu cywilnego, organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2016 r. został dokonany zwrot tej kwoty na rzecz stron. Tak więc obecnie, zdaniem organu, nie ma podstawy do orzeczenia zwrotu nadpłaty powyższych kwot, zaś z odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej wynika, że nie ma podstaw prawnych do zwrotu oczekiwanych przez strony odsetek za zwłokę, gdyż byłoby to sprzeczne z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że do grona osób uprawnionych do zwrotu nadpłaty w sprawie należy zaliczyć, zgodnie z art. 67 § 1 ufp i art. 97 § 1 op, obok wnioskodawców również M. O. i A. O., jako spadkobierców zmarłego M. O.. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli J. S., A. K., E. O., A. L. i A. D. zarzucając organowi I instancji: naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływanej jako "kpa") poprzez zaliczenie do katalogu stron postępowania M. O. A. O., pomimo iż nie przysługuje im status strony postępowania, w szczególności z uwagi na brak wniosku tych osób o dokonania zwrotu nadpłaty i oprocentowania, jak również brak normy materialnoprawnej upoważniającej do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty i oprocentowania od tej nadpłaty wobec podmiotów, które nie złożyły w tym zakresie stosownego wniosku; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę do wydania decyzji polegających na przyjęciu, że poza nadpłatą przedmiotem postępowania są odsetki za zwłokę kiedy w rzeczywistości przedmiotem postępowanie jest oprocentowanie nadpłaty oraz przyjęciu, że opłata planistyczna stanowiąca nadpłatę nie została uiszczona w całości kiedy ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego wynikają wnioski przeciwne; jak również wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 78 § 1 op w zw. z art. 78 § 3 op w zw. z art. 67 ust. 1 ufp polegającym na błędnej wykładni tych przepisów poprzez przyjęcie, że przy odpowiednim stosowaniu przepisów działu III Ordynacji podatkowej, o którym mowa w art. 67 ust. 1 ufp, nie mają zastosowania przepisy dotyczące zasad naliczania i wypłaty oprocentowania od nadpłaty, kiedy prawidłowa wykładnia tych norm prowadzi do wniosków przeciwnych. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazanie organowi I instancji okoliczności jakie powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, w szczególności okoliczności iż wnioskodawcy dokonali zapłaty całej opłaty planistycznej w kwocie [...]zł oraz w oparciu o treść art. 138 § 2a kpa określenie wytycznych co do wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 78 § 1 op w zw. z art. 78 § 3 op w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, wskazując w tym zakresie, że naliczenie oprocentowania od nadpłaty powinno nastąpić zgodnie z art. 78 § 1 op w zw. z art. 78 § 3 pkt 1 op. Jednocześnie w odwołaniu zmodyfikowano wniosek w zakresie daty, od której wnioskodawcy domagają się naliczenia oprocentowania nadpłaty w części dotyczącej kwoty [...]zł, wskazując że datę tę stanowi data ustalania opłaty planistycznej ([...] grudnia 2006 r.). Po rozpatrzeniu ww. odwołania, SKO decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO opisało dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczyło odpowiednie przepisy prawa materialnego. Następnie wskazało, że organ I instancji prawidłowo ustalił strony postępowania. W dalszej kolejności stwierdziło, że w sprawie zostały naruszone zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 11, art. 107 § 3 kpa) w zakresie w jakim dotyczą ustalenia czy powstała i kiedy nadpłata oraz oprocentowanie/odsetki za zwłokę od niezwróconej nadpłaty. Podniosło, że organ I instancji nie odniósł się do pisma z dnia [...] lipca 2017 r. w którym znajduje się oświadczenie o zaliczeniu przekazanych kwot na poczet zwrotu opłaty planistycznej, jak również pisma wnioskodawców z dnia [...] lipca 2016 r. w którego treści wskazuje się jedynie na brak pozostałej kwoty nadpłaty w wysokości [...] zł oraz odsetek od nadpłaconej należności publicznoprawnej. Stwierdziło, że uchybienia organu I instancji, tj. naruszenie art. 6, art. 7 art. 8 § 1, art. 28, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. SKO podniosło przy tym, że słuszne są zarzuty zawarte w odwołaniu co do braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, jak również naruszenia art. 78 op. W tych okolicznościach, jak podsumowało SKO, wydanie decyzji kasacyjnej w sprawie jest uzasadnione koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, podkreślając przy tym, że tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny otwiera drogę do orzekania w formie decyzji o zwrocie nadpłaty lub o jej odmowie. Jednocześnie SKO wskazało, że rolą organu I instancji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie ustalenie ponad wszelką wątpliwość, zasadności zwrotu nadpłaty i oprocentowania lub odmowy ich wypłacenia, w tym w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące powstania, zwrotu i oprocentowania nadpłaty. Zaznaczyło, że powyższe uniemożliwia określenie organowi I instancji wytycznych stosownie do treści art. 138 § 2a kpa. W sprzeciwie od powyższej decyzji wnioskodawcy wnieśli o uchylenie objętej sprzeciwem decyzji SKO, zarzucając organowi naruszenie art. 138 § 2 kpa, polegające na wydaniu decyzji kasacyjnej, pomimo iż w sprawie zebrano cały materiał dowodowy, a w konsekwencji konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie. Wnioskodawcy podkreślili, że w sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego, lecz jedynie należy dokonać prawidłowej subsumpcji na podstawie zebranych dowodów i ustalonych okoliczności w odniesieniu do obowiązujących przepisów prawa. Zaznaczyli również, że nie kwestionują sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego, że z decyzji SKO nie wynika konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i, że podstawą wydania decyzji z art.138 § 2 kpa może być wyłącznie obiektywne zaistnienie wszystkich wymienionych we wskazanym przepisie przesłanek, w tym przesłanki, aby konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie, która to przesłanka w sprawie nie występuje. Wnioskodawcy podnieśli też, że konsekwencją braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez SKO jest to, że sprawa toczy się już od 2016 r. i, że w sprawie wydana została po raz kolejny decyzja kasacyjna, która nie przyczynia się do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zarzucili ponadto, że SKO nie wskazało w wydanej decyzji okoliczności jakie powinien wziąć pod uwagę organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, pomimo ich wniosku w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W związku z tym, iż w następstwie wniesionego sprzeciwu kontroli Sądu poddana została wydana na postawie art. 138 § 2 kpa decyzja SKO z dnia [...] lipca 2020 r. o uchyleniu w całości decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2020 r. i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zakres kontroli przez sąd administracyjny decyzji stanowiącej przedmiot sprzeciwu określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"). Przepis ten stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, tj. decyzji uchylającej decyzję wydaną przez organ I instancji i przekazującej mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, określanej mianem decyzji kasacyjnej. Wynika z tego, że instytucja sprzeciwu służy wyłącznie skontrolowaniu, czy decyzja organu II instancji została oparta na przesłankach uprawniających do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, o którym mowa w art. 138 § 2 kpa. Sąd administracyjny nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy objętej sprzeciwem. Decyzja organu odwoławczego wydana w oparciu o art. 138 § 2 kpa, stanowiąc typowe rozstrzygnięcie procesowe, nieprzesądzające o istocie sprawy administracyjnej, nie kształtuje bowiem stosunku materialnoprawnego, lecz stanowi przeszkodę dla ukształtowania tego stosunku wydanym wcześniej rozstrzygnięciem organu I instancji. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Konsekwencją powyższego jest to, że dokonując oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 kpa również Sąd nie może dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy. Kontroluje natomiast, czy ziściły się określone w art. 138 § 2 kpa przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej, które to uprawniają organ odwoławczy do odstąpienia od wynikającego z treści art. 15, art. 138 i art. 136 kpa obowiązku, w pierwszym rzędzie, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Oceniając czy w sprawie zaistniały podstawy do wydania decyzji kasacyjnej wskazać należy, że przepis art. 138 § 2 kpa stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przytoczony przepis określa dwie kumulatywne przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, tj. 1) przesłankę stwierdzenia przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana zostało z naruszeniem przepisów postępowania, 2) przesłankę uznania przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W świetle powyższego organ II instancji wydając decyzję kasacyjną musi wykazać, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i jednocześnie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sytuacji nieprzeprowadzenia w ogóle przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzania go w takim zakresie i taki sposób, że sprawa została niewyjaśniona w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy przez organ odwoławczy. Użycie w art. 138 § 2 kpa przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podkreślić należy również, że zgodnie z art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a zatem jest on zobowiązany zawrzeć w jej uzasadnieniu wytyczne, wskazówki, zalecenia odnośnie do okoliczności, które organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (art. 138 § 2a kpa). Wytyczne, o których mowa w § 2a, powinny dotyczyć tylko przepisów postępowania, które organ I instancji błędnie zinterpretował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nieprawidłowo zastosował. Decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa, jak podkreślono, nie kształtuje bowiem stosunku materialnoprawnego, a przesłanką jej wydania jest stwierdzenie wydania decyzji I instancji z naruszeniem przepisów postępowania, zaś konsekwencją decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Formułowanie przez organ odwoławczy wytycznych w zakresie prawa materialnego, które zostały błędnie zinterpretowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest przedwczesne, ponieważ odnoszą się one do nieustalonego jeszcze stanu faktycznego i nie jest pewne, że te przepisy zostaną zastosowane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji. Ponadto wskazać należy, że decyzja kasacyjna może zapaść, jeżeli wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 ust. 1 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Niewątpliwie konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego, wyłączając dopuszczalność rozstrzygnięcia kasacyjnego. Jeżeli zatem zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 § 1 kpa, a nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Jak podkreślono powyżej, rola sądu administracyjnego kontrolującego rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym, sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 kpa, a w przypadku uznania, że uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazanie mu sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw. W ocenie Sądu z taką sytuacją niewykazania przez SKO podstaw do wydania decyzji kasacyjnej mamy do czynienia w przypadku kontrolowanej przez Sąd decyzji kasacyjnej. SKO w żaden sposób bowiem nie wyjaśniło na czym polegało w sprawie naruszenie wymienionych w decyzji kasacyjnej przepisów postępowania, poza zdawkowym wskazaniem na brak odniesienia się przez organ I instancji do dwóch pism (z dnia [...] lipca 2017 r. i z dnia [...] lipca 2016 r.), bez wyjaśnienia jednak znaczenia tej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. SKO nie wykazało też w jakikolwiek sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie wskazało żadnych okoliczności faktycznych, które należy dodatkowo ustalić. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego sprowadza się w przeważającej części do opisania stanu faktycznego sprawy i przytoczenia treści adekwatnych do przedmiotu sprawy przepisów prawa oraz podniesienia generalnych i ogólnikowych zarzutów dotyczących braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i naruszenia wyszczególnionych przepisów postępowania (art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 28, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 i art. 107 § 3 kpa), bez zindywidualizowania tych zarzutów do okoliczności przedmiotowej sprawy. Wbrew stanowisku SKO, w sytuacji niewykazania, że w sprawie zachodzi konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń co do okoliczności faktycznych, dokonania istotnych wyjaśnień czy zgromadzenia dodatkowych dowodów, samo ustalenie czy w sprawie mamy do czynienia z nadpłatą i w jakim zakresie oraz czy są podstawy do przyznania oprocentowania niezwróconej nadpłaty stanowi ustalenie merytoryczne, a nie faktyczne, które sprowadza się do odniesienia wynikających z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy okoliczności faktycznych do określonych norm prawa materialnego i sformułowania konsekwencji prawnych z nich wynikających. Kwestia zaś właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego czy dokonania prawidłowego procesu subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod określoną normę prawa materialnego nie stanowi, jak wykazano, podstawy do wydania decyzji kasacyjnej. Zauważyć należy także, że w stanowiącej przedmiot kontroli Sądu decyzji kasacyjnej, SKO nie wskazało w sposób zgodny z prawem, a więc jednoznaczny, konkretny i jasny, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie sposób bowiem uznać, że cechujące się tak wysokim stopniem ogólnikowości wskazanie, iż rolą organu I instancji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie ustalenie ponad wszelką wątpliwość, zasadności zwrotu nadpłaty i oprocentowania lub odmowy ich wypłacenia, spełnia wymóg, o który mowa w art. 138 § 2 zdanie drugie kpa. Organ odwoławczy w żaden sposób nie rozważył też zasadności wydania w sprawie decyzji kasacyjnej w kontekście ewentualnej potrzeby i możliwości skorzystania z instrumentu procesowego przewidzianego w art. 136 ust. 1 kpa. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że objęta sprzeciwem decyzja SKO nie odpowiada prawu, gdyż nie została ona oparta na podstawach, które uprawniają w świetle art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 136 kpa do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienie decyzji SKO jest na tylko ogólne, nieprecyzyjne, niezindywidualizowane do przedmiotu sprawy, że w gruncie rzeczy nie sposób zdekodować motywów, którymi kierował się organ wydając decyzję kasacyjną. O całkowym oderwaniu zawartych w decyzji SKO zarzutów od konkretnych, zindywidualizowanych okoliczności przedmiotowej sprawy, świadczy choćby niejasny i niewyjaśniony zarzut naruszenia art. 84 kpa, który to przepis dotyczy dowodu z opinii biegłego, czy też zarzut naruszenia art. 28 kpa, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że organ I instancji prawidłowo uznał za strony postępowania M. O. i A. O., co było przez wnoszących sprzeciw kwestionowane w kontekście art. 28 kpa. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał decyzję SKO za niezgodną z art. 138 § 2 kpa. Wobec tego, Sąd uwzględniając sprzeciw, uchylił decyzję SKO w całości. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wykładnię przesłanek zastosowania art. 138 § 2, biorąc pod uwagę w szczególności, że decyzja kasacyjna stanowi rozstrzygnięcie procesowe, oparte na przesłankach proceduralnych, że jest odstępstwem od wymogu merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy oraz, że może być ona wydana tylko w sytuacji wykazania przez organ odwoławczy, że decyzja organu I instancji wydana została zarówno z naruszeniem przepisów postępowania, jak i jednocześnie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. SKO weźmie też pod uwagę, że podstawy i motywy rozstrzygnięcia powinny być sformułowane i wyjaśnione w sposób jasny, konkretny oraz zindywidualizowany do przedmiotu sprawy. W związku z tym, iż rolą sądu administracyjnego przy rozpatrywaniu sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jest wyłącznie kontrola prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 kpa, Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie nie mógł dokonać oceny sprawy pod względem merytorycznym i zawrzeć wskazań co do sposobu zastosowania przepisów prawa materialnego, przesądzających dla sposobu zakończenia sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151a § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło