II SA/Bd 738/23

1. POSTANOWIENIE Dnia 19 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. H. na decyzję [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia o niepełnosprawności postanawia odrzucić skargę. Wnioskiem z dnia [...] października 2022 r. B. H. wystąpił do Miejskiego Zespołu [...] o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla małoletniego M. H.. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] Miejski Zespół [...] zaliczył M. H. do osób niepełnosprawnych na okres do [...] grudnia 2023 r. z określeniem przyczyny niepełnosprawności 12-C oraz wskazaniem, iż dziecko wymaga konieczności zapewnienia stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. Miejski Zespół [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności dla M. H.. Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Miejski Zespół [...] stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] dotyczącej zliczenia M. H. do osób niepełnosprawnych z powodu nieznanych okoliczności i dowodów, które wyszły na jaw a nie były znane organowi oraz uznał, że okoliczność ta nie skutkuje koniecznością uchylenia ww. decyzji ponieważ w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Po rozpoznaniu odwołania M. H. [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Miejskiego Zespołu [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] o odmowie uchylenia orzeczenia. Pismem z dnia [...] maja 2023 r. M. H. wniosła w imieniu małoletniego M. H. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na opisana wyżej decyzję [...] W odpowiedzi na powyższą skargę [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Właściwość sądu administracyjnego obejmuje rozpatrywanie skarg na określone formy działania administracji publicznej, enumeratywnie wyliczone w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; określanej dalej jako p.p.s.a.). Należą do nich: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzycielka o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Oprócz katalogu spraw wymienionych w art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca zastrzegł dla sądów administracyjnych uprawnienie do orzekania także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności małoletniego. Postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności określone zostało w rozdziale 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwana dalej ustawą, oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857). Zgodnie z art. 6 ust. 1 cyt. ustawy w pierwszej instancji orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, natomiast w drugiej instancji orzekają [...] Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu orzekania o niepełnosprawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 6c ust. 8 ustawy), natomiast art. 66 ustawy stanowi, że w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. W kontekście przywołanych regulacji wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że o charakterze danego aktu decyduje jego treść, nie zaś jego nazwa, czy forma (tak m.in. NSA w wyroku sygn. akt III SAB 34/01, Lex nr 79247; sygn. akt I SAB 54/93, OSP z 1995 r., nr 11, poz. 222). Z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wynika, że formę orzeczenia nadano różnorodnym rozstrzygnięciom, jakie mogą zapaść w tym postępowaniu. Mogą to być orzeczenia zawierające rozstrzygnięcia zarówno, co do meritum sprawy, jak i tylko procesowe. Przepisy omawianej ustawy, jak również przepisy rozporządzenia nie dają podstaw do przyjęcia, że zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności orzekają w drodze orzeczenia, gdy orzekają według przepisów procesowych zawartych w rozporządzeniu, a decyzję wydają wówczas, gdy orzekają według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że decyzja i orzeczenia to dwa różnego rodzaju indywidualne akty administracyjne. Każde orzeczenie zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, niezależnie od tego czy rozstrzyga sprawę, co do jej istoty, czy też jedynie kończy postępowanie w sprawie, podlega więc zaskarżeniu do sądu powszechnego w drodze odwołania (por. wyrok NSA z 4 stycznia 1999 r., IV SA 104/98, Lex nr 48683 oraz WSA w Bydgoszczy w postanowieniu z 4 marca 2014r. II SA/Bd 1618/13). Takie rozwiązanie, w ocenie Sądu, zapewni ponadto większą spójność, jednolitość i konsekwencję w rozstrzyganiu tego rodzaju spraw. Ponadto jak wynika z art. 4778 § 2 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego do właściwości sądów rejonowych należą właśnie sprawy o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W takiej sytuacji nie ma żadnych racji uzasadniających rozdzielenie tej właściwości na właściwość sądów powszechnych i właściwość sądów administracyjnych, tym bardziej, że zasadniczym kryterium właściwości sądów administracyjnych jest kryterium sprawy sądowoadministracyjnej. Konkludując skoro przedmiot skargi należy do kategorii spraw wymienionej w art. 6c ust. 8 ustawy, a kompetencje do rozstrzygania tego rodzaju spraw, jak podkreślono wyżej, została zastrzeżona dla sądów powszechnych, to nie ulega wątpliwości, że sąd administracyjny nie jest właściwy do kontroli legalności orzeczeń wydanych w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W ocenie składu orzekającego właściwość sądu powszechnego w tego rodzaju sprawach dotyczy nie tylko postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, ale i w trybie nadzwyczajnym. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że skoro wywiedziona w niniejszej sprawie skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.