II SA/Bd 746/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie WSA: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 4 października 2006r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę II SA/Bd 746/06 Uzasadnienie H. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2006 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] 2006 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art.127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.). Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego za pracę w miejscowości G., gm. Z. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania skarżącemu żądanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. zawarte w przepisie art. 2 pkt 2 lit. "a" stanowi, iż represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945". Z załączonych do sprawy materiałów - w postaci zaświadczeń, zeznań świadków oraz relacji skarżącego wynika, że w okresie od 1 kwietnia 1941 r. do 28 stycznia 1945 r. skarżący jako dziecko pracował przymusowo w miejscowości G. gm. Z. w gospodarstwie rodziny niemieckiej, a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Zdaniem organu praca wykonywana na terenie państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie jest represją w rozumieniu powyższej ustawy i w związku z tym żądane świadczenie nie przysługuje. W skardze do Sądu skarżący powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r. (sygn. akt OPS 5/98) uważa, iż są podstawy do uznania, że praca obywatela polskiego (nawet przymusowa) na rzecz III Rzeszy na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1939 r. uprawnia do przewidzianego ustawą świadczenia pieniężnego. Z tego względu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W udzielonej odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 , poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Katalog spraw przewidzianych do kontroli sądowej zawarty został w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm)- dalej P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że kontrolą sądów administracyjnych objęte są również decyzje administracyjne. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem jest, że skarżący w okresie od 1 kwietnia 1941 r. do 28 stycznia 1945 r. jako dziecko pracował przymusowo w miejscowości G. gm. Z. w gospodarstwie rodziny niemieckiej, a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Okoliczności te zostały potwierdzone dokumentami. Faktu tego nie kwestionuje również organ. Sporne natomiast jest to, czy powyższa praca skarżącego stanowiła represję w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn.zm.). Skarżący swoje uprawnienia wywodzi z art. 2 pkt 2 litera "a" powyższej ustawy, który stanowi, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 5/98 (ONSA 1999, nr 1, poz. 1) ,na którą powołuje się skarżący, trafnie zwrócono uwagę, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395), dalej cytowana jako "ustawa o świadczeniu", nie przewiduje objęcia świadczeniem wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego, i nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy. Należy przy tym mieć na uwadze, na co wielokrotnie zwrócono uwagę w orzecznictwie sądowym, że ustawa o świadczeniu odróżnia samo pojęcie represji i osoby represjonowanej od świadczenia, którego wysokość jest związana z okresem wykonywania pracy przymusowej. Dlatego też konsekwentnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym (na przykład w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2001 r. sygn. akt III RN 112/99), że wykazanie wykonywania pracy przymusowej nie jest warunkiem uznania za represję, w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu, pobytu w obozie pracy lub na robotach przymusowych. Z tego względu przyjmuje się, że osobą represjonowaną jest osoba deportowana do pracy przymusowej lub osadzona w obozie pracy bez względu na wiek. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 12.10.1998 r. (sygn. akt OPS 5/98) dokonał wykładni przepisu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu. Przepis ten określa pojęcie represji polegającej na deportacji (wywiezieniu) do pracy przymusowej. Prawo do świadczenia z tytułu pracy przymusowej przysługuje osobom deportowanym (wywiezionym) do tej pracy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. Z powyższego wynika, że prawem do świadczenia przewidzianego w ustawie objęto przypadki represji zaostrzonej w stosunku do obowiązującego powszechnego obowiązku pracy, związanej bądź to z osadzeniem w obozie pracy, bądź to z deportacją. Zatem Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że praca przymusowa obywatela polskiego w gospodarstwie rolnym osadnika III Rzeszy, przydzielonego mu w następstwie pacyfikacji ludności polskiej, które położone było na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., lecz będącego pod okupacją III Rzeszy w latach 1939 - 1945, uprawnia do przewidzianego w ustawie świadczenia pieniężnego. Miejscowość G. położona była przed 1 września 1939 r. na terytorium państwa polskiego, dlatego praca u osadnika niemieckiego w tej miejscowości nie jest w ocenie Sądu przypadkiem represji zaostrzonej w stosunku do obowiązującego powszechnego obowiązku pracy i nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.). W świetle powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako nieuzasadnioną.