II SA/Bd 746/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008r. sprawy ze skargi E.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje adwokatowi L.D. ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 292,80 zł. (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...]. nr [...] uchylono decyzję ostateczną z dnia [...] przyznającą E. K. zasiłek pielęgnacyjny oraz decyzję zmieniającą przyznany zasiłek z dnia [...] r. Wymienioną na wstępie decyzją zobowiązano E. K. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od czerwca do września 2006 r. Decyzję doręczono 23 kwietnia 2007r. W dniu [...] r. zainteresowany złożył pismo zatytułowane "prośba", w którym oświadczył, że nie czuje się winny zaistniałej sytuacji i nie wiedział kto będzie płatnikiem dodatku pielęgnacyjnego. Uznał on, że skoro urząd wypłacił zasiłek to miał ku temu podstawy. W konsekwencji wniósł o "zaniechanie sprawy i umorzenie postępowania". W odpowiedzi na to pismo Wójt Gminy uznał, że zainteresowany złożył wniosek o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego i poinformował go w piśmie z [...] r. o możliwości rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Zainteresowany oświadczył, że nie zwróci żądanej należności. Nie wie też z jakiego powodu nie uwzględniono jego podania. W piśmie z [...] Wójt poinformował zainteresowanego, że jeżeli nie godził się z decyzją, miał prawo złożyć odwołanie. Brak odwołania oznacza akceptację rozstrzygnięcia. W dniu [...] zainteresowany wyraził niezadowolenie z niezałatwienia sprawy i oświadczył, że skorzysta z pomocy Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W dniu [...] r. E. K. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o rozstrzygnięcie sporu z Urzędem Gminy w kwestii dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W dniu [...] r. Kolegium poinformowało zainteresowanego o jego kompetencjach wynikających z treści art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.). W dniu [...] r. E. K. ponownie wystąpił do Kolegium z zapytaniem, kto jest kompetentny do rozstrzygnięcia zaistniałego sporu i dlaczego nie odniesiono się do jego odwołania. W piśmie skierowanym do zainteresowanego zapytano, czy pismo z [...] r. jest odwołaniem. E. K. oświadczył, iż jego żądania w kwestii zwrotu pobranych świadczeń są odwołaniem od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. Po analizie treści zgromadzonych dokumentów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, iż decyzję z [...] r. doręczono zainteresowanemu w dniu [...] r. Zgodnie z zawartym pouczeniem stronie przysługiwało prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Strona z uprawnienia tego nie skorzystała. W tych okolicznościach postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], stosownie do treści art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W dniu [...] r. E. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący prezentuje pogląd, iż pobrane należności za miesiące od czerwca do września nie są świadczeniami nienależnie pobranymi, a jedynie omyłkowo przekazał je organ gminy. Otrzymując dodatek pielęgnacyjny wraz z rentą z KRUS skarżący nie wiedział, że zobowiązany był do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, który został wypłacony przez Urząd Gminy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że orzeczenie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ono prawo. Skarga zasługiwała więc na uwzględnienie. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest kwestia, czy zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...]. Przystępując do rozważań w tym przedmiocie należy w pierwszym rzędzie wskazać na zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego przepisy regulujące wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji. Art. 134 K.p.a. stanowi, że "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". Z zacytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. W związku z tym okoliczności przemawiające za jego podjęciem powinny być dokładnie wyjaśnione. W rozpatrywanym przypadku w terminie do wniesienia odwołania skarżący skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pismo z dnia [...] r. zatytułowane " Prośba". W piśmie tym wniósł o umorzenie postępowania ale jednocześnie wskazał, że nie czuje się winny zaistniałej sytuacji gdyż, nie wiedział kto jest płatnikiem świadczenia pielęgnacyjnego i nie zgadza się z żądaniem zwrotu należności. Organ nie pytając skarżącego o charakter złożonego pisma, potraktował je jako wniosek o umorzenie nienależnego świadczenia. W odpowiedzi na pismo organu wzywające, by zainteresowany złożył wniosek o rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia, zainteresowany stwierdził, że organ nie odpowiedział na jego wniosek i nie wyjaśnił przyczyny odrzucenia podania. W piśmie z dnia [...] r. zainteresowany stanowczo zaprzeczył, że był pogodzony z treścią decyzji, ale liczył na zawarcie porozumienia. Na pytanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o charakter pisma z [...] r. zainteresowany potwierdził, że jest to odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...]. Podkreślenia wymaga jednak to, że na organie administracyjnym spoczywa obowiązek pełnego i rzetelnego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Kolegium uznało, że strona odwołanie złożyła [...] r. tj. po terminie, gdyż termin do jego wniesienia upłynął [...] 2007r. W rozpoznawanej sprawie strona złożyła pismo [...] Zostało ono zatytułowane " Prośba". Nie wiadomo na jakiej podstawie uznano, że pismo to stanowi wniosek o umorzenie należności, skoro zainteresowany wnosił o "umorzenie postępowania". Nie próbowano wyjaśnić jaki charakter ma owo pismo, pomimo złożenia go w terminie do wniesienia odwołania. Skoro organ uznał, że jest to wniosek o umorzenie należności, powinien wyjaśnić, co go do tego skłoniło. Nie wiadomo też, na jakiej podstawie przyjęto, że zainteresowany nie kwestionuje decyzji co do zasady, skoro wskazywał na okoliczności, które jego zdaniem powinny zwolnić go od odpowiedzialności. Co wreszcie przemawiało za przyjęciem domniemania, że skarżący zgodził się z rozstrzygnięciem. Brak tych ustaleń stanowi istotne naruszenie postanowień art. 7 i 77 K.p.a. zobowiązujących organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art145 § 1 pkt 1 litc ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien jednoznacznie wyjaśnić jaki charakter miało pismo z dnia [...] r., czy było ono odwołaniem, a jeśli nie, dokładnie dopytać o intencje zgłaszającego, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.