II SA/Bd 747/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi V. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. wymierzył V. B. (zwana dalej skarżącą) karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia przez przewoźnika przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 z późn. zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie. Jednocześnie wraz z odwołaniem skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. – zwana dalej O.p.) Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że decyzja została wysłana na adres siedziby skarżącej Spółki i doręczona w trybie art. 150 O.p. w dniu [...] grudnia 2020 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pierwszego awizowania przesyłki listowej zawierającej przedmiotową decyzję dokonano w dniu [...] listopada 2020 r., drugiego w dniu [...] listopada 2020 r. Doręczenie uznaje się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. W związku z powyższym decyzja została doręczona z dniem [...] grudnia 2020 r. Organ II instancji podał, że czynności wniesienia odwołania skarżąca dokonała w dniu [...] lutego 2021 r., wnosząc (nadając) środek zaskarżenia za pośrednictwem operatora pocztowego (data stempla pocztowego na poleconej przesyłce). W ocenie organu odwoławczego odwołanie, aby zostało złożone skutecznie powinno zostać wniesione (nadane w placówce pocztowej) najpóźniej w dniu [...] grudnia 2020 r. Według organu w przedmiotowej sprawie odwołanie nadane zostało w dniu [...] lutego 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej), t.j. z uchybieniem terminu wskazanego w treści art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Organ wskazał, iż termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, tzn. po jego upływie odwołanie nie może być skutecznie wniesione, chyba, że nastąpi jego przywrócenie w trybie art. 162 O.p. W przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został uwzględniony, ponieważ postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.: 1) art. 150 O.p. w zw. z art. 148 § 1 O.p. i art. 149 O.p. i art. 150a O.p. poprzez uznanie, że doręczenie zastępcze decyzji (poprzez upływ czasu na odbiór) na inny adres niż wskazany w PUESC przez stronę jest prawidłowe, 2) art. 162 § 1 O.p. poprzez wydanie postanowień o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, mimo że nieskuteczne doręczenie decyzji powoduje, że strona nie uchybiła terminowi, a termin do wniesienia odwołania przez stronę biegł od chwili faktycznego zapoznania się przez nią z decyzją, 3) art. 150 § 1 i 3 O.p. poprzez uznanie za prawidłowo doręczoną korespondencję która nie była prawidłowo awizowana, a zatem nie mogła zostać doręczona w trybie art. 150 O.p. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że decyzja została wysłana na adres siedziby spółki (ul. [...], [...] B.) oraz oddziału (ul. A. P. [...], [...]). Spółka natomiast rejestrując konto do obsługi SENT na platformie PUESC jako adres korespondencyjny w sprawach SENT podała adres skrytki pocztowej (zapis na portalu PUESC: ulica [...] miejscowość [...] kod pocztowy [...] numer domu [...], skrytka pocztowa 1, tj. skrytka pocztowa nr [...], ul. [...], [...] B.). Korespondencja jest przez spółkę odbierana ze skrytki pocztowej. Skarżąca podkreśliła, że w czasie kiedy była doręczana korespondencja panował koronawirus, w związku z czym w siedzibie firmy nikt nie przebywał. Również wcześniej praca w firmie odbywała się zdalnie im. in. dlatego w sprawie kontaktów SENT został wskazany adres skrytki pocztowej. Spółka zadbała więc o to aby korespondencja była wciąż prawidłowo doręczana, aby uniknąć takiej sytuacji jak opisanej w powyższym stanie faktycznym. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że przy wejściu na posesję nie znajdowała się skrzynka pocztowa bowiem została ona zdewastowana wiele miesięcy wcześniej. Miejsce pozostawienia awizo powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w którym doręczyciel winien wskazać jedno z wymienionych miejsc z art. 150 § 2 lub § 3 O.p. w pkt 2 potwierdzenia poprzez zakreślenie miejsca pozostawienia awizo. W przypadku przesyłki [...] nie zaznaczono żadnego z wymienionych miejsc pozostawienia przesyłki. Tym samym nie doszło do prawidłowego awizowania przesyłek, a zatem nie ma podstaw do uznania, że korespondencja została stronie doręczona. Wobec powyższego z pewnością awizo nie mogło zostać umieszczone w skrzynce lub w widocznym miejscu. Natomiast przesyłka nr [...] została, według zwrotnego potwierdzenia odbioru, awizowana w skrzynce pocztowej, co jest niemożliwe, bowiem jak już podkreślono powyżej skrzynka pocztowa została zdewastowana wiele miesięcy wcześniej. Poza tym skarżąca zauważyła, że zarówno na kopercie z przesyłką nr [...] jak i na kopercie z przesyłką nr ([...] został wypisany tylko numer decyzji [...]. Nie można więc określić, w której kopercie znajdowała się decyzja nr [...] i czy w ogóle tam była. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zgodnie z danymi figurującymi w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej jako: KRS) Numer KRS: [...], jako siedziba Spółki [...] Sp. z o. o. wskazany jest adres: ul. [...], [...] B.. Z kolei zgodnie z aktami sprawy, zarówno decyzja z dnia [...] października 2020 r., jak i cała korespondencja procesowa wraz z postanowieniem o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, również doręczana była przez organ na ww. adres siedziby Spółki. Natomiast w ocenie organu nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 150a O. p., wg którego na wniosek strony doręczenie może być dokonane na wskazany przez nią adres skrytki pocztowej, bowiem w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie zgłosiła wniosku o doręczanie pism w trybie art. 150a O. p. Organ podał również, że w toku postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wniosek o doręczanie korespondencji procesowej na adres skrytki pocztowej nie został złożony pomimo tego, iż od dnia wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, tj. od dnia [...] lutego 2020 r. (odbioru przesyłki zawierającej postanowienie w siedzibie Spółki dokonał pełnomocnik - J. K.), strona wiedziała, że toczy się takie postępowanie i pisma procesowe doręczane są wprost do siedziby Spółki. Na żadnym etapie tego postępowania skarżąca nie zgłaszała też ewentualnego sprzeciwu, co do tego sposobu doręczania, co należy postrzegać w kontekście niedbalstwa ze strony Spółki, która nie interesowała się losami postępowania "pozwalając" procedować organowi w sposób kwestionowany przez skarżącą, aż do czasu otrzymania upomnienia przedegzekucyjnego w wyniku wydania i konieczności wykonania decyzji zapadłej w sprawie. Organ podniósł, że zarzut naruszenia art. 150 § 1 i § 3 O. p. pojawił się dopiero na etapie skargi. Również argumentacja w skardze oparta na braku istnienia skrzynki pocztowej na terenie posesji Spółki przy ul. [...] w B. z uwagi na jej zdewastowanie "wiele miesięcy wcześniej" pojawiła się dopiero na etapie skargi i budzi istotne wątpliwości, bowiem - jak zresztą skarżąca sama stwierdziła, cała korespondencja organu w toku postępowania kierowana była m.in. na adres siedziby Spółki, zamiast - w jej oczekiwaniu - na adres skrytki pocztowej. Natomiast jak wynika z akt sprawy nw. pisma procesowe organu były awizowane, a następnie skutecznie fizycznie odebrane przez pełnomocnika Spółki - J. K.: postanowienie z dnia [...] lutego 2020 r. - o wszczęciu postępowania - I awizo dnia [...].02.2020 r. - odebrane w dniu [...].02.2020 r.; postanowienie z dnia [...] maja 2020 r. - o włączeniu materiału dowodowego, z dnia [...] czerwca 2020 r. - wezwanie, oraz z dnia [...] sierpnia 2020 roku - wskazanie nowego terminu - I awizo dnia [...].08.2020 r. , II awizo dnia [...].09.2020 r. - odebrane w dniu [...].09.2020 r.; postanowienie z dnia [...] września 2020 r. - 7-dniowy termin przed wydaniem decyzji w sprawie - I awizo dnia [...].10.2020 r. - odebrane w dniu [...].10.2020 r.; Jedynie decyzja kończąca postępowanie w sprawie pomimo dwukrotnego awizowania nie została odebrana przez skarżącą. Zdaniem organu na tym etapie postępowania Strona miała świadomość, że kolejnym krokiem organu będzie wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie. W tej sytuacji według organu nieuprawnione jest oczekiwanie skarżącej, że pomimo tego, że w toku postępowania administracyjnego odbierała korespondencję procesową kierowaną na adres siedziby Spółki przy ul. [...] w B., to decyzję kończącą postępowanie w tej sprawie organ skieruje na adres skrytki pocztowej. Natomiast pomimo wymiany korespondencji z organem, w żadnym swoim piśmie strona nie zakwestionowała trybu doręczania pism procesowych ze strony organu I instancji, wręcz w swoich pismach wskazuje adres siedziby Spółki bez przywołania skrytki pocztowej. W piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołując się na pismo Poczty Polskiej S.A. stwierdził, że przesyłki polecone o numerach nadania [...] i [...], jak i awizacje pierwsze oraz powtórne zostały doręczone do skrytki, którą adresat posiada w Urzędzie Pocztowym B. 10. Wskazano, iż na zawiadomieniach o nadejściu przesyłek jest oznaczone miejsce odbioru przesyłki. Jednoznacznie wskazano, iż budynek na ul. [...] A nie istnieje, znajdują się tam pozostałości po zabudowie, bez skrzynki pocztowej. Przedmiotowe przesyłki, jak i zawiadomienia o ich nadejściu doręczone zostały do skrytki pocztowej, którą skarżąca posiada w Urzędzie Pocztowym B. 10 na podstawie zawartej umowy z operatorem pocztowym. Powyższe wyjaśnienie wskazuje, że doręczenie nastąpiło zgodnie z żądaniem strony. Skarżąca przedłożyła pisma z dnia [...] lipca 2021 r. oraz [...] sierpnia 2021 r. W pierwszym z tych pism wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] maja 2021 r., w którym powołano się na oświadczenie listonosza, ,,że ze względu na fakt, że pod wskazanym adresem nie ma możliwości bezpiecznego doręczania korespondencji, listonosz doręczył zawiadomienie awizacyine do wynajmowanej przez Państwa skrytki pocztowej nr [...] w UP B. 10, przy czym na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru jednej z przesyłek pomyłkowo zaznaczył, iż zawiadomienie to doręczył "do skrzynki pocztowej" zamiast "do skrytki pocztowej". Wydaje się zatem nieuzasadnione twierdzenie, że nie zostali Państwo powiadomieni o nadejściu w/w korespondencji." Skarżąca wskazała, że wobec zdewastowania budynku pod adresem siedziby firmy podpisała z Pocztą umowę na wynajem skrytki pocztowej, do której miały trafiać awiza przesyłek adresowanych do strony, w tym również na adres siedziby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs? pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842). W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ był niekonsekwentny w swoim stanowisku i jego uzasadnienie jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony twierdził bowiem, że Spółka nie złożyła wniosku o dokonywanie jej doręczeń do skrzynki pocztowej w trybie art. 150a O. p., zatem uzasadnione było wysłanie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] października 2020 r. (dalej określana jako zaskarżona decyzja) na adres jej siedziby. Z drugiej strony, zdaniem organu Spółka jednak mogła i powinna odebrać zaskarżoną decyzję ze skrzynki pocztowej (ewentualnie awiza), gdzie miał ją zostawić listonosz. Przystępując do rozważań, należy przytoczyć treść cyt. art. 150a O. p. Zgodnie z nim "Na wniosek strony doręczenie może być dokonane na wskazany przez nią adres skrytki pocztowej. W tym przypadku pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe składa się w placówce pocztowej tego operatora. Przepisy art. 150 § 2-4 stosuje się odpowiednio, z tym że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości jego odbioru, umieszcza się w skrytce pocztowej adresata." Jak z powyższego wynika, strona może złożyć stosowny wniosek, z którego w sposób jasny winno wynikać, że wnosi o doręczanie jej pism na adres skrytki pocztowej. W aktach sprawy brak jest takiego pisma. W tym zakresie należy zgodzić się z organem, że za taki wniosek nie może być uważany wpis do "PUESC". Na brak takiego wniosku wskazuje dodatkowo okoliczność, że skarżącej w toku całego postępowania doręczano pisma na adres jej siedziby i były one odbierane (za wyjątkiem zaskarżonej decyzji). Skutkiem powyższego jest stwierdzenie, że doręczanie skarżącej pism w toku postępowania winno odbywać się na ogólnych zasadach, przewidzianych w szczególności w art. 151 i art. 150 O. p. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów: "§ 1. Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio. § 2. W razie niemożności doręczenia pisma w lokalu siedziby pisma doręcza się za pokwitowaniem zarządcy budynku lub dozorcy, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma zarządcy budynku lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach lokalu siedziby adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której mieści się lokal tej siedziby." Zatem, w przypadku osoby prawnej, jaką jest skarżąca, w razie niemożności doręczenia pisma w lokalu siedziby pismo winno być doręczone zarządcy budynku lub dozorcy, ale tylko w przypadku, jeśli osoby te podjęłyby się oddania pisma, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji zastosowanie winien mieć art. 150 O. p., do którego odsyła art. 151. Zgodnie z art. 150: "§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. § 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. § 4. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy." Zatem listonosz winien zawiadomić Spółkę o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym (tzw. awizowanie), pozostawiając ją w skrzynce pocztowej. Przy czym, nawet przyjmując za wiarygodne twierdzenie skarżącej, że pod adresem, na który miało nastąpić doręczenie, brak było skrzynki pocztowej, w takiej sytuacji doręczyciel winien pozostawić zawiadomienie "na drzwiach (...) biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata". Co prawda ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wynika, że awizo zostało pozostawione w skrzynce pocztowej, jednak okoliczność ta została wyjaśniona w pismach Poczty Polskiej, z których wynika, że zapis ten został umieszczony przez listonosza pomyłkowo i awizo zostało pozostawione w skrytce pocztowej (co, jak wskazano wcześniej, nie mogło stanowić prawidłowego doręczenia w niniejszej sprawie z uwagi na brak wniosku złożonego przez Spółkę w trybie art. 150a O. p.), ponieważ brak jest skrzynki pocztowej i znajduje się tylko pozostałość po budynku. Reasumując, stwierdzić trzeba, że nie nastąpiło prawidłowe doręczenie skarżącej zaskarżonej decyzji, wskutek czego nie było możliwe uchybienie terminowi do złożenia odwołania od niej. Zgodnie bowiem z art. 223 § 2 pkt 1 O. p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro doręczenie nie nastąpiło (skarżąca dowiedziała się o istnieniu decyzji na skutek podjęcia przez organ czynności związanych z wyegzekwowaniem nałożonej w niej kary pieniężnej), tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia odwołania. Stwierdzenie, że decyzja nie została doręczona w sposób prawidłowy, winno skutkować innym rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Organ nie powinien wówczas stwierdzać uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, lecz jego niedopuszczalność z powodu braku substratu zaskarżenia, stosownie do art. 228 § 1 pkt 1 O. p. (tak słusznie wyrok WSA w Poznaniu z 20.02.2019 r., I SA/Po 789/18 LEX nr 2629635). Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwzględnieniem uiszczonego przez skarżącą wpisu w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535).