II SA/Bd 748/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Rafała M. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w G., po rozpoznaniu u Rafała M. przewlekłego zespołu bólowego kręgosłupa szyjnego w przebiegu dyskopatii C4 - C-5 i C5 - C6 oraz niestabilności stawu skokowego lewego (§ 34 p. 2, § 62 P 2, § 77 P 2 Załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - Dz.U. Nr 151, poz. 1595), uznała go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, zaliczając do kategorii zdrowia" D". W uzasadnieniu organ wskazał jedynie, że w oparciu o ustalenia badań specjalistycznych i dokumentacji medycznej badanego - stwierdzony stopień nasilenia schorzeń czyni badanego niezdolnym do służby wojskowej w czasie pokoju. Skarżący złożył odwołanie od tego orzeczenia do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B., wnosząc o przyznanie kat. zdolności do służby wojskowej "E': oraz uznanie związku choroby ze służbą zawodową. W uzasadnieniu podniósł, że ustalenia Komisji są niewłaściwe, bowiem rozpoznany u mego zespół nieodwracalnego schorzenia kręgosłupa i stawu skokowego lewego znacznie upośledzają sprawność ustroju, uniemożliwiając podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Stwierdza też, że wykonywanie nawet prostych czynności ruchowych wiąże się z odczuwalnym bólem. Jego zdaniem wymienione wyżej schorzenia powstały w trakcie pełnienia służby wojskowej ponieważ w momencie wstępowania do służby, na podstawie dokumentacji medycznej oraz orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przyznano mu kat. zdrowia "A" bez wskazań jakichkolwiek chorób wrodzonych. Organ odwoławczy orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. nr [...] uchylił w części zaskarżone orzeczenie poprzez zmianę pkt 11 na "schorzenia wymienione w rozpoznaniu nie pozostają w związku przyczynowym ze służba wojskową" a pozostałe ustalenia utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w G. prawidłowo zakwalifikowała rozpoznane u badanego schorzenie uznając go niezdolnym do służby wojskowej - kat. zdrowia "D". Zdaniem organu możliwość przyznania żądanej kat. zdrowia "E" ograniczona jest przez § 62 pkt 3 do osób z niedowładami lub porażeniami i/lub zaburzeniami funkcji zwieraczy a więc z z objawami, które nie występują u badanego. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że pourazowe zmiany w kręgosłupie następują w wyniku działania bardzo dużej siły zewnętrznej na strukturę a ponadto w takim przypadku najczęściej dochodzi do uszkodzenia tylko jednej przestrzeni, a u odwołującego się stwierdzono zmiany na trzech poziomach. Brak związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonymi schorzeniami a służbą wojskową wynika też, zdaniem organu, z nie przedstawienia przez zainteresowanego kwalifikacji prawnej Szefa WSzW, która byłaby wydana na podstawie protokołu powypadkowego sporządzonego w jednostce wojskowej, w której pełnił służbę wojskową w momencie doznania przez niego ewentualnego urazu kręgosłupa. Rafał M. w skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 139 K.p.a. przez bezpodstawne wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony odwołującej się w drodze zmiany punkt 11 orzeczenia nr [...] TWKL w G. oraz naruszenie § 34 pkt 3, § 62 pkt 3 i § 77 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm.) przez stwierdzenie, że ustalone schorzenia nie dają podstaw do zakwalifikowania zdolności do czynnej służby wojskowej w ramach kategorii zdrowia "E". Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie niedopuszczalności orzekania przez organ odwoławczy na niekorzyść strony odwołującej się, skarżący podniósł, iż jego zamiarem było jednoznaczne ustalenie związku przyczynowego stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową, w związku z niejasnym brzmieniem orzeczenia I instancji w tym zakresie. Skarżący nie zgadza się tez z merytorycznym uzasadnieniem zaskarżonego orzeczenia, z którego wynika, że nabyte schorzenia nie maja bezpośredniego związku z odbywaną służbą w wojsku powietrzno - desantowym. Wskazuje na odczuwalne obecnie zawroty głowy, szumy w uszach, drżenie i mrowienie rąk oraz palący ból w okolicach karku. Jego zdaniem wszystkie te objawy mają bezpośredni związek z jego czynnościami z zakresu szkolenia i treningu skoczka spadochronowego, które narażały na znaczne, powtarzalne obciążenia kręgosłupa i stawów skokowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności potwierdzona została prawidłowość kwalifikacji skarżącego w zakresie przydzielenia do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej oraz wskazano, że zaskarżonej decyzji nie można przypisać charakteru orzeczenia na niekorzyść strony, bowiem uzupełniła ona jedynie braki rozstrzygnięcia wydanego w I instancji, wypowiadając się tym samym w kwestii zarzutu podniesionego w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie podjęto z naruszeniem prawa. Zakres właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 12690), który w § 2 stanowi, iż Sąd sprawuje kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że rozpatrując skargę na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej Sąd bada prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie stanu zdrowia poborowego, w szczególności czy zbadanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie i badaniach, a następnie czy dokonana przez odpowiednią wojskową komisję lekarska ocena zdolności poborowego do służby wojskowej jest zgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do poddania merytorycznej ocenie rozpoznania dokonanego przez uprawnionych lekarzy, jak 1 kwalifikacji badanego do określonej jednostki wykazu chorób i ułomności. Zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach określone zostały w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zgodnie z treścią § 14 tego rozporządzenia orzeczenia o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej wydają właściwe wojskowe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza niezawodowego i mogą mieć znaczenie związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową. W świetle ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz zgodnie z regulacją szczegółową zawartą w § 23 ust. 2 cyt. rozporządzenia - zasadą jest orzekanie przez odwoławczą komisję lekarską na podstawie dokumentacji zawartej w aktach orzeczniczo - lekarskich zgromadzonych w pierwszej instancji. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji było badanie przez TWKL i wyniki badań przedstawione przez skarżącego, które zdaniem organu odwoławczego uzasadniają zaliczenie badanego jako niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju implikując przyznanie kategorii zdrowia" D". Nie można jednak uznać, ze względów proceduralnych, iż uzupełnienie orzeczenia TWKL o stwierdzenie braku związku przyczynowego rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową dokonane przez RWKL w zaskarżonym orzeczeniu, spełnia wymagania określone przepisem art. 138 K.p.a., który zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w przywołanym przepisie. W szczególności wadliwe jest "uchylenie IV części orzeczenia" ,gdy nie było merytorycznego rozstrzygnięcia w uchylonej części. Przeprowadzony zabieg dodania nowego, nie znajdującego się w zaskarżonym orzeczeniu, rozstrzygnięcia ,stanowił w istocie uzupełnienie orzeczenia. Jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy uznając wadliwość orzeczenia I instancji - uzupełnił je, orzekając w zakresie związku chorób ze służbą wojskową, jasno przy tym stwierdzając, ze orzeczenie TWKL nie zawierało rozstrzygnięcia w tej kwestii w ogóle. Należy podkreślić, że organ II instancji ma kompetencję do ponownego rozpoznania rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej tylko w zakresie rozstrzygniętym przez organ I instancji. W przypadku gdy organ I instancji nie rozstrzygnął sprawy administracyjnej w całości, organ II instancji nie może wkroczyć w zakres sprawy nie objęty rozstrzygnięciem. Takie ograniczenie kompetencji organu II instancji wynika z zasady dwuinstancyjności. Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza wyłomu w tej zasadzie, nie przewiduje bowiem poza odwołaniem innej prawnej możliwości przeniesienia kompetencji do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na organ II instancji. Trafnie wskazuje się w piśmiennictwie, że brak pełnego rozpatrzenia sprawy w Instancji nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983, s. 223; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 592). W przypadku uznania, że uchylenie eliminowało merytoryczny fragment rozstrzygnięcia, zachodzi konieczność przyjęcia, iż doszło do zmiany rozstrzygnięcia na niekorzyść odwołującej się strony co narusza zakaz określony wart. 139 k.p.a. Zwrócić też należy uwagę, iż istotą orzekania komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, jak w typowym badaniu lekarskim, ale stwierdzenie przydatności do służby wojskowej. Tak więc zakres przeprowadzanych badań lekarskich podporządkowany jest ustaleniu samej zdolności do służby wojskowej i jej kategorii. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności z wyników badań specjalistyczno - lekarskich, na które skierowano zainteresowanego wynika szereg dolegliwości układu nerwowego przejawiający się w rozpoznaniu m.in. dyskopatii C4-C5-C6 z zespołem bólowym oraz niestabilność stawu skokowego lewego I/Ir. Badanie neurologiczne wykazało bóle kręgosłupa szyjnego z drętwieniem kończyn górnych w przebiegu dyskopatii C4/C5 i C5/C6. Dodatkowo z badania Rtg kręgosłupa szyjnego wynika zniesienie lordozy szyjnej z wytworzeniem patologicznej kyfozy odcinka środkowego i rozluźnienie aparatu więzadłowego. Poza tym stwierdzono u skarżącego centralne wypukliny krążków międzykręgowych powodujące delikatną impresję worka oponowego występujące na trzech poziomach kręgosłupa C3/C4, C4/C5, C5/C6. Przedstawione rozpoznanie lekarskie nie pozwala jednak na zakwalifikowanie badanego do kategorii zdrowia "E", bowiem zdaniem organu § 62 p. 3 pozwala na przyznanie tej kategorii zdrowia jedynie osobom z niedowładami lub porażeniami i/lub zaburzeniami funkcji zwieraczy. Szczegółowe objaśnienie powyższego przepisu, (na które powołuje się organ), nie wyklucza jednak jego interpretacji w podstawowej wersji w jakiej występuje tj. określając poszczególne dolegliwości chorobowe charakteryzujące stan badanego jako kwalifikujący się do kat. zdrowia "E". Szczególnego wyjaśnienia wymaga rozpoznane u skarżącego badaniem radiologicznym z 17 listopada 2003 r. znaczne ograniczenie ruchomości kręgosłupa zwłaszcza ku tyłowi, w kontekście dolegliwości chorobowej przewidzianej w § 62 p. 3 a mianowicie utrwalonych objawów ubytkowych kręgosłupa znacznie upośledzających sprawność ruchu. W rezultacie należy przyjąć, że komisja odwoławcza nie dokonała rozpoznania lekarskiego, które miałoby oparcie w pełnych badaniach przedmiotowych, z zachowaniem wymogów proceduralnych. W konsekwencji kwalifikację skarżącego do służby wojskowej należało uznać za pobieżną. Wadliwe też było wskazanie, że odwołujący się nie przedstawił kwalifikacji prawnej Szefa WSzW dot. ewentualnego uszkodzenia kręgosłupa. Jeśli organ uznał, że dokument ten miałby istotne znaczenie dla treści decyzji powinien sam wystąpić o przedłożenie stosownego dokumentu. Z tych względów - skoro orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 uchylił zaskarżone orzeczenie i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.