II SA/Bd 748/09

4 listopada 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie WSA: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2009r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2009r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M.T. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. znak; [...] Prezydent Miasta [...] cofnął M. T. uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B prawa Jazdy nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] r. i nadał swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że cofnięcie uprawnień nastąpiło w związku z wykonaniem przez stronę badań lekarskich w dniu 21 lutego 2008 r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we [...] w wyniku których wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] stwierdzające istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami przez okres jednego roku. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując na konieczność uwzględnienia w postępowaniu wszystkich dowodów przedstawionych przez stronę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. znak: [...] wydaną w oparciu o przepisy art. 140 ust. 1 pkt 1 i art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r.. Nr 108, poz. 908 ze zm.) orzekł o cofnięciu M. T. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] r. W jej uzasadnieniu wskazano, że strona została skierowana na badania lekarskie prowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i uzyskała negatywny wynik tego badania, od którego następnie nie wniosła odwołania. W ocenie orzekającego organu kolejne orzeczenie uzyskane w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] korzystne dla strony nie mogło zostać uwzględnione, albowiem dotyczy ono kat. C prawa jazdy, której strona nie posiada. W odwołaniu od powyższej decyzji M. T. podniósł, iż w jego ocenie zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa, albowiem organ l instancji dopuścił się naruszenia przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a w szczególności art. 140 tej ustawy poprzez wydanie w stosunku do odwołującego decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, mimo, iż na dzień wydania decyzji organ posiadał aktualne orzeczenie lekarskie, potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez odwołującego. Zdaniem strony absurdalne było twierdzenie organu o braku wiarygodności orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r. poprzez wskazanie na brak wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia z dnia [...]r. przez co rzekomo późniejsze orzeczenie jest niewiarygodne. Strona wskazała, iż wniesienie odwołania od orzeczenia jest prawem, a nie obowiązkiem strony i żaden przepis nie wymagałby przed uzyskaniem kolejnego orzeczenia wyczerpania drogi odwoławczej od orzeczenia wcześniejszego, dlatego też twierdzenie organu, które stało się podstawą wydanej decyzji nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Tym samym w ocenie odwołującego się organ w rażący sposób naruszył przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 6, 7, 8, 9, 11 i 220 K.p.a. w związku z czym wydane orzeczenie nie może się ostać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu l instancji. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował normę zawartą w art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym i orzekł o cofnięciu posiadanych przez M. T. uprawnień do kierowania pojazdem zważywszy na fakt, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we [...] w dniu [...]r. orzekł istnienie u niego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi ze wskazaniem zgłoszenia się za rok na badania kontrolne, a z uwagi na okoliczność, iż zainteresowany nie zakwestionował treści niekorzystnego dlań orzeczenia we właściwym trybie tj. poprzez wniesienie odwołania do organu wyższego stopnia tj. Instytutu Medycyny Pracy w [...], to tym samym orzeczenie to uzyskało przymiot ostateczności, przy czym stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U Nr 2, poz. 15) nie istnieje możliwość wyeliminowania tegoż orzeczenia z obrotu prawnego, a zatem pozostaje ono wiążące. Odnosząc się zaś do przedłożonych przez stronę orzeczeń tj. orzeczenia nr [...] lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] r. oraz orzeczenia nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez psychologa z Lekarsko - Dentystycznej Spółdzielni "[...] w [...], w których potwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B i C oraz brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania zawodu kierowcy, organ stwierdził, że nie mogą być uznane za dowody obalające treść orzeczenia z dnia [...] r. bowiem badanie przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] w wyniku którego wydano orzeczenie nr [...] nie było badaniem prowadzonym w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, lecz badaniem prowadzonym w oparciu o przepis art. 122 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc jako badanie osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy. Organ podniósł ponadto, że przepisy rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, a więc przepisy powołanego już rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. jak również przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. Nr 69, poz. 622) przewidują określone rodzaje skierowań na poszczególne rodzaje badań co prowadzi do wniosku, że wykonujący te badania winni znać podstawę skierowania ze względu chociażby na różny zakres badania. Wskazane wyżej okoliczności powodują w ocenie organu, że pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne dostarczone przez odwołującego się nie mogły zostać uwzględnione jako dowody w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. T. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając wydanie jej z naruszeniem przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie go do stanu niniejszej sprawy oraz naruszeniem art. 90 ust. 1 pkt 1 poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na fakt, iż przedstawione przez skarżącego dokumenty w pełni uprawniają do otrzymania prawa jazdy. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 140 w/w ustawy poprzez wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi mimo, iż na dzień wydania decyzji organ posiadał aktualne orzeczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w związku z czym brak było podstaw do wydania przez Prezydenta Miasta [...] zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił również zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z dnia 9 stycznia 2004 r.) poprzez błędna jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a w szczególności: - art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisu prawa materialnego wskazanego jako podstawa prawna jej wydania; - art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego i okoliczności mających istotne znaczenie dla niniejszej sprawy o czym jednoznacznie wskazuje wydanie zaskarżonej decyzji i pouczenie o możliwości ubiegania się o przywrócenie cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami, mimo, iż przed wydaniem decyzji organ posiadał orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy potwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi; - art. 8 k.p.a. ze względu na fakt, iż w świetle treści zaskarżonej decyzji i jej uzasadnienia nie sposób nie tylko pogłębić, ale nawet wzbudzić zaufanie do organu wydającego zaskarżone orzeczenie; art. 9 k.p.a. ze względu na fakt, iż wydanie zaskarżonej decyzji i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności spowoduje nie tylko szkodę, ale i niepowetowaną stratę polegającą na ograniczeniu, a wręcz uniemożliwieniu możliwości zarobkowania; -art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, mimo, iż nie było na dzień jej wydania podstaw do jej wydania, co jednoznacznie świadczy o tym, iż nie było także możliwości wyjaśnienia zasadności przesłanek, jakimi się kierował organ l instancji, ponieważ tylko jemu są znane te przesłanki; - art. 220 k.p.a. poprzez uzależnienie przywrócenia cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami od przedstawienia orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność do kierowania pojazdami na podstawie badania przeprowadzonego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, mimo, iż w posiadaniu organu przedmiotowe orzeczenie się znajdowało, co uniemożliwia jego ponowne żądanie; a także nie odniesienie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów odwołania co powoduje, iż decyzja ta nie może pozostać w obrocie. Argumentacja skarżącego w zasadniczej części pokrywa się ze stanowiskiem zawartym w odwołaniu od decyzji organu l instancji. Skarżący wskazał, iż podnoszony przez organ brak orzeczenia w zakresie uprawnień kat. B, to kolejny chybiony argument, ponieważ uprawnienia kat. C wymagają wyższych kwalifikacji i posiadanie uprawnień kat- C oznacza, iż nie może być przeciwwskazań do posiadania uprawnień kat. B, a ponadto wynik badania psychologicznego jednoznacznie wskazuje na brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B i C. Zdaniem skarżącego organ zarówno l jak i II instancji bezpodstawnie odnosi się do art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, gdyż nie ma on w sprawie zastosowania, ponieważ do badań skarżący podchodził na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 i miał do tego prawo bez skierowania. Skarżący stwierdził również, że badania przeszedł zgodnie z obowiązującymi rygorystycznymi procedurami i nie widzi powodów, by ich wynik miał być niewiarygodny, ponieważ wynik badania ma taką samą moc wiążącą i wiarygodność jak pierwszego badania. Jednakże z uwagi na to, że pozytywny wynik został wydany później, w ocenie skarżącego należy uznać, iż ten drugi wynik jest aktualnie obowiązującym. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że organ nie wskazał, skąd czerpie wiedzę o tym, że badanie osoby, której cofnięto uprawnienia jest inne od badania osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, a w jej ocenie różnic żadnych nie ma, bowiem przepisy wyraźnie przewidują zakres badań i jest on tożsamy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób istotny naruszyły przepisy postępowania co mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ,w skrócie p.p.s.a. W każdym postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej zobowiązane są- niezależnie od materialnych podstaw rozstrzygnięcia danej sprawy - do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 kpa), w szczególności poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Organy winny zwłaszcza na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Jednocześnie, co istotne w warunkach niniejszej sprawy, okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2, tj. gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 81 kpa). W niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób "automatyczny", bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, rozstrzygnęły sprawę. Na wstępie podkreślić należy, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst Jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Orzeczenie o cofnięciu uprawnień w trybie powyższego przepisu wymagało przez organ ustalenia zaistnienia przesłanki w postaci przeciwwskazań zdrowotnych do bycia kierowcą, zaś ustalenie to winno być konsekwencją postępowania administracyjnego przeprowadzonego z uwzględnieniem przepisów Kpa, zwłaszcza statuujących ogólne zasady procedury. Badania co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych, na które skierowanie nastąpiło między innymi w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r., co miało miejsce w niniejszej sprawie, muszą być przeprowadzone w jednostkach wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz. 15). Są nimi w myśl § 9 rozporządzenia wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, od orzeczenia których można wnieść za pośrednictwem uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy odwołanie do jednego z enumeratywne wymienionych w § 12 ust. 3 rozporządzenia podmiotów odwoławczych, w tym w przypadku orzeczenia wydanego w województwie[...], do Instytutu Medycyny Pracy im. [...]w [...], W rozpatrywanej sprawie cofnięcie posiadanych przez M. T. uprawnień do kierowania pojazdem nastąpiło z uwagi na fakt, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we [...] w dniu [...] r. orzekł istnienie u niego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi ze wskazaniem zgłoszenia się za rok na badania kontrolne, a z uwagi na okoliczność, iż zainteresowany nie zakwestionował treści niekorzystnego dlań orzeczenia we właściwym trybie tj. poprzez wniesienie odwołania do organu wyższego stopnia tj. Instytutu Medycyny Pracy w [...], to tym samym orzeczenie to uzyskało przymiot ostateczności. Jednak pełny obraz stanu faktycznego i prawnego sprawy wymaga odnotowania, że w toku postępowania strona skarżąca przedłożyła dwa dodatkowe orzeczenia tj. orzeczenie nr [...] lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] r. oraz orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. wystawione przez psychologa z Lekarsko - Dentystycznej Spółdzielni [...] w[...], w których potwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B i C oraz brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania zawodu kierowcy. Zważywszy na brzmienie powołanego przepisu art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy -Prawo o ruchu drogowym, kluczowe jest wyjaśnienie miejsca i roli, jaką w postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy pełni orzeczenie lekarskie rozstrzygające w przedmiocie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi., którymi są niewątpliwie przedstawione jako dowód w sprawie przez skarżącego orzeczenia lekarskie nr [...] oraz [...]. Przepisy Prawa o ruchu drogowym nie stanowią wprost, jak należy w postępowaniu tym traktować orzeczenia wydane przez uprawnionych lekarzy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, nie ma cech opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 kpa, która powinna być uzasadniona w sposób umożliwiający jej kontrolę sądową, lecz stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 kpa, a który podlega ocenie organu, jak każdy środek dowodowy (wyrok NSA z 11 stycznia 2007r.. l OSK 251/06, Lex nr 291185). Przyjmuje się też, że orzeczenia (lekarskie) wydane w tym postępowaniu stanowią jedynie stwierdzenie stanu zdrowia określonej osoby, a więc mają charakter zaświadczeń o stanie faktycznym. Wydawane są w postępowaniu dwuinstancyjnym, a orzeczenia organu odwoławczego, chociaż są ostateczne, to jednak nie kończą postępowania dotyczącego uprawnienia badanej osoby do kierowania pojazdami. Postępowanie to dalej się toczy, z tym że już przed właściwym organem administracji publicznej. W tym właśnie postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej zainteresowana osoba może zgłaszać wszelkie zarzuty związane z warunkami i trybem przeprowadzania badań lekarskich oraz z wydawaniem orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 24 marca 2005 r., OSK 1242/04, dostępny na stronie internetowej:http://cbois.nsa.gov.pl/doc/1 E6780F39). Odmowa mocy dowodowej opiniom korzystnym dla strony na tej podstawie, że zostały wydane w innych postępowaniach jest wadliwa zważywszy, że dowodem w sprawie może być wszystko co przyczynia się do wyjaśnienia sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 września 2005r. III SA/Gd 599/04, Lex nr 235151). Z powyższego wynika, że organy administracji publicznej rozważając kwestię cofnięcia prawa jazdy biorą pod uwagę jako środek dowodowy, przede wszystkim orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnionych lekarzy, w których oceniano istnienie bądź nie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nie oznacza to jednak, że nie powinny dokonywać oceny innych dowodów, w szczególności tych przedstawionych przez zainteresowaną stronę. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji całkowicie pominęły dowody przedstawione przez skarżącego w formie orzeczeń lekarskich, które stanowiąc środek dowodowy przewidziany w art. 76 § 2 kpa mogły być przez skarżącego wykorzystane w niniejszym postępowaniu. Jakkolwiek uznać należy pozostawanie w obrocie prawnym orzeczenia uprawnionego lekarza stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co oznaczało utratę warunku niezbędnego do uzyskania lub posiadania uprawnienia do prowadzenia pojazdów (art. 90 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym), to w sytuacji istnienia rozbieżnych orzeczeń lekarskich i konieczności posiadania dla ich oceny specjalistycznej wiedzy medycznej, organ władny jest przeprowadzić dowód z opinii biegłego. W tej sytuacji, wobec wykazanych wad postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy orzekające winny w sposób wyczerpujący dokonać oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dopuścić jako dowody wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a., a o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a.