II SA/Bd 749/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...].2018 r., nr [...] Prezydent [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3 i 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. tj. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), przyznał E. P. (dalej jako "skarżąca") specjalne zasiłki celowe: w wysokości [...] zł – z przeznaczeniem na zakup leków i w wysokości [...] zł - z przeznaczeniem na zakup obuwia, jednocześnie odmówił przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup okularów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przypadku skarżącej zachodzą okoliczności określone w art. 7 pkt 2-15 cyt. ustawy, przemawiające za przyznaniem jej pomocy, jednakże jej dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. ze stycznia 2018r., przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy – wynoszące 634 zł. Jak wynika bowiem z ustaleń organu, na dochód skarżącej składa się świadczenie rentowe w wysokości [...] zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, co stanowi łącznie [...] zł. Organ administracji odmawiając skarżącej przyznania zasiłku celowego, poza faktem niespełniania przez nią kryterium dochodowego wziął również pod uwagę znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy oświadczenie skarżącej z dnia [...].2018 r., z którego wynika, że skarżąca otrzymała w lutym od syna, w ramach pożyczki, [...] zł na zakup okularów. Organ zwrócił w związku z tym uwagę, że z oświadczenia skarżącej wynika, że jej potrzeby zostały zaspokojone. Dodał też, że z przepisów ustawy nie wynika obowiązek refundacji kosztów uregulowanych już faktur czy poniesionych wydatków. Prezydent podniósł ponadto, że w jego ocenie spełnione zostały okoliczności, o których mowa w art. 41 ust. 1 omawianej ustawy, uzasadniające przyznanie skarżącej, mimo przekroczenia przez nią kryterium dochodowego, specjalnego zasiłku celowego. Organ I instancji wziął bowiem pod uwagę niepełnosprawność skarżącej, brak możliwości podjęcia przez nią pracy oraz trudną sytuację finansową, nie pozwalającą na zaspokojenie w pełni potrzeb związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego. Organ dodał, że z uwagi na wyjątkowy charakter udzielonej pomocy, nie ma możliwości pełnego zaspokojenia zgłoszonych potrzeb. Prezydent wskazał również na ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej, znaczną liczbę rodzin korzystających z pomocy oraz znaczną liczbę zgłaszanych potrzeb, a także niedobór środków z dotacji od Wojewody, które powodują, że ośrodek ma możliwość dofinansowania jedynie najpilniejszych potrzeb bytowych, a nie ich całkowitego zaspokojenia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła pracownikowi organu sfałszowanie dokumentów, w których wskazuje się, że syn wyłożył za nią pieniądze na zakup okularów. Jak wyjaśniła skarżąca, pieniądze na okulary pożyczył ówczesny pracodawca syna. Obecnie syn jest bezrobotny, korzysta z zasiłku dla bezrobotnych i sam kwalifikuje się do pomocy socjalnej. Skarżąca stwierdziła również, że przyznano jej środki w kwocie niewystarczającej nawet na zakup jednego leku. Decyzją z dnia [...] 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że wysokość przyznanej stronie pomocy na zakup leków i obuwia oraz odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów jest adekwatna do ustalonych w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych oraz do ograniczonych środków będących w dyspozycji MOPR w [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję E. P. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu dotyczącą sfałszowania jej oświadczenia o rzekomym pożyczeniu jej przez syna pieniędzy na zakup okularów. Skarżąca przedstawiła następnie wykaz swoich dochodów i wydatków, z którego wynika, że jej wydatki miesięczne znacznie przekraczają uzyskiwany dochód. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), która w art. 8 ust. 1 pkt 1 określa zasady i warunki przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wskazując, że prawo do tych świadczeń przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednej z trudnych okoliczności życiowych wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy trafnie ustaliły stan faktyczny w sprawie, w szczególności co do dochodów skarżącej wskazując, że dochód uzyskany przez nią w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł i przekroczył obowiązujące kryterium dochodowe. W tej sytuacji wniosek skarżącej o przyznanie pomocy mógł być rozpatrzony jedynie na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany; 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte w przywołanym przepisie słowo "może". Powoduje to, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Fakt przyznania i wysokość przyznanego świadczenia zależy zatem od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Jak wskazuje się w orzecznictwie, "szczególnie uzasadnione okoliczności", o których mowa we wskazanym wyżej przepisie art. 41 ustawy o pomocy społecznej zachodzą wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu faktycznego pozwala jednoznacznie stwierdzić, że jest ona nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe oraz że nie wynika ze zdarzeń należących do czynności życia codziennego, lecz należy ją zaliczyć do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1416/07 oraz z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 179/13 i przywołane tam orzecznictwo). Nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest w bardzo trudnej sytuacji życiowej, w szczególności zważywszy na stan jej zdrowia i ponoszone w związku z tym stale wydatki na leki. Zarówno organy, jak i Sąd nie neguje też, że zakup leków, obuwia i okularów, których dotyczył wniosek strony, stanowią istotną potrzebą. Nie oznacza to jednak, że organy administracji były w tej sytuacji, zobligowane uwzględnić zgłaszane przez skarżącą potrzeby, a tym bardziej, że powinny były przyznać pomoc na wszystkie zgłaszane potrzeby, w oczekiwanej przez stronę kwocie. Podkreślić należy bowiem, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Duża liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej, w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna. W niniejszej sprawie, organ I instancji, mimo wykazanych ograniczeń finansowych, zdecydował się przyznać skarżącej specjalny zasiłek celowy na zakup leków i obuwia w łącznej kwocie [...]zł. Odmówiły natomiast przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na zakup okularów uwzględniając, że ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika, że jej potrzeby w tym zakresie zostały już zaspokojone. Nadmienić w tym miejscu należy, że okoliczność, czy skarżąca uzyskała pieniądze na zakup okularów od syna (jak wynika z własnoręcznie podpisanego przez nią i niezakwestionowanego skutecznie oświadczenia) czy też od byłego pracodawcy jej syna (jak później twierdziła skarżąca), nie miała decydującego znaczenia przy odmowie przyznania jej specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów. Istotne w tym zakresie były dwie okoliczności – ograniczenia finansowe organu oraz to, że skarżąca dokonała zakupu okularów. Skoro w niniejszej sprawie ocenie poddano z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej możliwości finansowe organu pomocy społecznej i na tej podstawie uznano, że nie istnieje możliwość przyznania stronie wnioskowanej pomocy w pełnym zakresie, to decyzji takiej nie można, zdaniem Sądu, zarzucić naruszenia prawa. Oceniając prawidłowość decyzji organów obu instancji należy uwzględnić ponadto, że jak wynika z akt administracyjnych, w miesiącu lutym skarżąca otrzymała specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł na leki i na wydatki mieszkaniowe (decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2018r., [...]), co wskazuje na to, że MOPR, mimo przekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego, stara się w miarę własnych możliwości, wspierać ją finansowo. W tych okolicznościach stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby skutkować jej uchyleniem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.