II SA/Bd 75/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-05-27
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Grzegorz Saniewski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zawieszeniu żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych oraz o zawieszeniu części jego uposażenia, wydana w związku z wszczęciem postępowania karnego, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie uzasadnienia okresu zawieszenia i możliwości zachowania pełnego uposażenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a.) poprzez niewystarczające uzasadnienie okresu zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych oraz poprzez brak rozważenia możliwości zachowania pełnego uposażenia na podstawie art. 456 ust. 1a ustawy o obronie Ojczyzny. Organ odwoławczy nie przeprowadził ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, ograniczając się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Skarżący, kapitan W. S., został zawieszony w czynnościach służbowych na okres 2 miesięcy oraz w połowie uposażenia decyzją Dowódcy Brygady Logistycznej w związku z postawieniem mu zarzutów popełnienia przestępstwa. Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak należytego uzasadnienia okresu zawieszenia i nieuwzględnienie możliwości zachowania pełnego uposażenia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych oraz zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych [...] na rzecz skarżącego kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
UZASDNIENIE
1. Decyzją z dnia 10 października 2024 r. Dowódca [...] Brygady Logistycznej w [...] działając na podstawie art. 225 ust. 1, 4-6 oraz art. 456 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm. – dalej: "u.o.o.") zawiesił kpt. W. S. (dalej: "skarżący", "strona") w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym na czas 2 miesięcy (pkt 1 decyzji); zawiesił skarżącemu od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymywanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także należności pieniężnych o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i pkt 3 (pkt 2 decyzji) oraz wskazał, że zgodnie z art. 225 ust. 5 u.o.o. decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu (pkt 3 decyzji).
Uzasadniając decyzję organ wskazał, że wydano ją na podstawie zawiadomienia z placówki Żandarmerii Wojskowej w [...] z dnia 8 października 2024 r. sygn. akt PDO-10/24(4359-13 Ds.134.2024) o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie:
- art. 225 ust 1 u.o.o. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, a mianowicie nie dokonanie przez organ wnikliwej analizy przesłanek związanych z pełnieniem przez skarżącego zawodowej służby wojskowej, okoliczności wszczęcia w stosunku do mnie postępowania karnego i tym samym błędne rozstrzygnięcie co do okresu zawieszenia w czynnościach służbowych na tak długi okres;
- art. 456 ust. 1 u.o.o. poprzez zawieszenie mi uposażenia, podczas gdy z art. 456 ust. 2 tej ustawy wynika, że organ wydając decyzję mógł wydać decyzję o zachowaniu skarżącemu na okres zawieszenia w czynnościach służbowych prawa do pełnego uposażenia oraz dodatków o charakterze stałym, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w tym fakt, że nie przyznał się do zarzucanych mu czynów a jego dotychczasowa służba nie budzi wątpliwości i żadnych zastrzeżeń;
- art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, w szczególności pominięcia dotychczasowej oceny przełożonych, wyników w służbie i pozostałej dokumentacji służbowej;
- art. 61 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie formalnego wszczęcia postępowania administracyjnego i brak zawiadomienia skarżącego o tym fakcie, co miało wpływ na wynik sprawy;
- art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe i lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wyjaśnienia faktycznych powodów stanowiących podstawę wydania decyzji o rzeczonej treści oraz nie przytoczenie żadnych dowodów potwierdzających konieczność zawieszenia strony w czynnościach zawodowych na tak długi okres czasu, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwienia dokonania pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem zasadności, co miało wpływ na wynik sprawy;
- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym pominięciu decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim powinno być należyte uzasadnienie przyczyn wydania decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych, co miało wpływ na wynik sprawy;
- art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie, w szczególności pozbawienia go prawa do zgłoszenia własnych żądań i dowodów oraz do wypowiedzenia się co do okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności w sytuacji gdzie nie przyznał się do zarzucanych mu czynów.
3. Decyzją z dnia 25 listopada 2024 r. Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w Bydgoszczy (dalej również: "SIWSZ", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności powołując się na wyrok WSA w Gorzowie z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt II SA/Go 350/24 wskazał, że analiza art. 225 ust. 1 u.o.o. stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wskazuje na obligatoryjność zastosowania przez organ zawieszenia w czynnościach służbowych wobec żołnierza zawodowego w sytuacji spełnienia określonych w nim przesłanek, tj. gdy zostało przeciwko niemu wszczęte postępowanie karne w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu 7 sierpnia 2024 r. został skarżącemu ogłoszony zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W kontekście powyższego SIWSZ stwierdził, że organ nie został wyposażony w uznaniowość, ale nałożono na niego bezwzględny obowiązek orzeczenia o zawieszeniu. Zatem w przypadku wszczęcia postępowania karnego wobec strony, organ w postępowaniu administracyjnym nie jest uprawniony do brania pod uwagę i uwzględnienia takich elementów jak np. przebieg dotychczasowej służby, uzyskane oceny, czy opinie służbowe, gdyż kwestie te pozostają bez wpływu na wynik postępowania dotyczącego zawieszenia w trybie art. 225 ust. 1 u.o.o.
Odnosząc się do kwestii zawieszenia połowy uposażenia zasadniczego organ odwoławczy wskazał, że zasadą jest zawieszenie połowy uposażenia, a jedynie w wyjątkowych okolicznościach dowódca jednostki może podjąć decyzję by zachować żołnierzowi pełne uposażenie, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. W rozważanej sprawie organ I instancji uznał, że charakter zarzucanego stronie czynu oraz okoliczności sprawy, nie uzasadniają zachowania prawa do pełnego uposażenia.
W odniesieniu do zarzutu braku powiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzut ten może zostać skutecznie podniesiony przez stronę tylko wówczas, gdy wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Nie wystarczy samo stwierdzanie naruszenia przepisów postępowania, skuteczne będzie jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania, stanowiącym przedmiot zarzutu odwołania, a wydaną decyzją administracyjną, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący odwołanie powinien uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, decyzja organu I instancji byłaby inna. W przedmiotowej sprawie, zarzucane uchybienie nie miało wpływu na wynik postępowania, biorąc pod uwagę, iż podjęcie decyzji o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych było dla organu obligatoryjne. Zadaniem organu I instancji w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego było ustalenie, czy zachodzą przesłanki nakazujące zawieszenie skarżącego w obowiązkach służbowych. Organ I instancji ustalił fakty konieczne od wydania decyzji, co oznacza, że omawiany zarzut był niezasadny.
SIWSZ podzielił zarzut strony, iż organ I instancji nie uzasadnił w sposób wystarczający okresu na jaki żołnierz został zawieszony, wskazując jednocześnie, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie stwierdził naruszenia przepisu art. 225 ust. 1 u.o.o. Wyjaśnił, że organ wydając decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych może według swojego uznania wyznaczyć okres zawieszenia, w granicach ustalonych przez ustawodawcę. Jednak w ustawie uregulowano jedynie okres maksymalny - 3 miesiące, nie określając od jakich przesłanek uzależniona powinna być długość zawieszenia w czynnościach służbowych. W zaskarżonej decyzji organ I instancji wyznaczył okres 2 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, co było zdecydowanie korzystniejsze dla skarżącego, bowiem zastosowano niższy wymiar zawieszenia, co nie wymagało szczegółowego uzasadnienia.
Za nietrafny organ odwoławczy uznał również zarzut dotyczący nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności argumentując, iż z art. 225 ust. 5 u.o.o. wprost wynika, iż decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych z mocy prawa podlega natychmiastowemu wykonaniu.
4. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
- art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., 140 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak całościowego ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, a także niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
- 456 ust. 1a u.o.o. w zw. z art. 10 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w zakresie ustalenia przez organ I instancji okoliczności popełnienia zarzucanego przestępstwa w celu rzeczywistego rozważenia możliwości zastosowania przez Dowódcę uprawnienia określonego w art. 456 ust. 1a u.o.o.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wskazał, że na gruncie art. 225 ust. u.o.o. organ został wyposażony w uznaniowość dotyczącą czasookresu zawieszenia, gdzie określono wyłączenie maksymalny czas takiego zawieszenia - nie dłuższy niż 3 miesiące. Korzystając z tej uznaniowości organ I instancji nie wyjaśnił jednak dlaczego uznał okres 2 miesięcy za adekwatny czas zawieszenia skarżącego w obowiązkach służbowych.
Dalej skarżący wskazał, że jeszcze większy zakres uznaniowości organu I instancji wynika z art. 456 ust. 1a u.o.o. Użyte w tym przepisie określenie "w szczególności", oznacza że katalog sytuacji, w których dowódca może wydać decyzję o zachowaniu żołnierzowi na okres zawieszenia w czynnościach służbowych, prawa do pełnego uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym, ma charakter otwarty, zaś dowódca jednostki wojskowej winien rozważyć okoliczności popełnienia zarzucanego żołnierzowi zawodowemu przestępstwa. Ponadto w ocenie strony rozstrzygając kwestie ewentualnego zawieszenia wypłaty połowy uposażenia wraz z dodatkami, kierując się interesem publicznym, organ winien mieć także na względzie treść art. 456 ust. 2 u.o.o., zgodnie z którym, w przypadku umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Zdaniem strony jeżeli organom administracji faktycznie zależy na właściwie pojmowanym interesie publicznym, rozstrzygając w zakresie uznania administracyjnego kwestię zastosowania art. 456 ust. 1a u.o.o. powinny mieć także na względzie możliwość wystąpienia sytuacji, w której będą musiały wypłacić zawieszoną część uposażenia wraz z zawieszonymi dodatkami i odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a zatem obciążając ewentualny przyszły fundusz płac.
Skarżący zaakcentował również, że SIWSZ rozpatrując sprawę ograniczył się wyłącznie do rozpatrzenia samego odwołania, co samo w sobie stanowi naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 15 k.p.a. i ponownie rozpatrzył sprawę, a nie tylko zarzuty podniesione w odwołaniu, mógłby zmienić bądź uchylić decyzję organu I instancji.
Końcowo za błędne skarżący uznał stanowisko organu odwoławczego, iż kwestia braku powiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, a tym samym uniemożliwienia mu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym była nieistotna dla wyniku sprawy. W tym zakresie podniósł, że na gruncie art. 225 ust. 1 u.o.o. organ dysponuje uznaniowością w zakresie czasookresu zawieszenia, natomiast na gruncie art. 456 ust. 1a u.o.o. organ decyduje uznaniowością w zakresie możliwości niezawieszania połowy uposażenia wraz z dodatkami stałymi.
5. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji wykazała, że skarga w jej zasadniczym kształcie zasługiwała na uwzględnienie.
7. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 225 ust. 1 u.o.o. w myśl którego, żołnierza zawodowego zawiesza się w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.
Jak wskazuje piśmiennictwo, cytowany przepis jest wzorowany na rozwiązaniach znanych z ustawy o Policji (art. 39-39d u.p) - w brzmieniu ukształtowanym ustawą z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610). Z powyższych względów przyjmuje się dlatego, że ukształtowane na gruncie przepisów ustawy o Policji orzecznictwo sądów administracyjnych zachowuje - co do zasady - aktualność na gruncie ustawy o obronie Ojczyzny z uwagi na tożsamość celów przyjętych rozwiązań, a także zaliczenie adresatów tych przepisów do kategorii funkcjonariuszy publicznych (przyp. Sądu - dorobek orzecznictwa sądowego na gruncie u.o.o z uwagi na stosunkowo krótki czas obowiązywania tej ustawy jest dotąd niewielki).
Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie wskazuje się, że celem zawieszenia w czynnościach służbowych jest konieczność natychmiastowego odsunięcia od codziennych zajęć służbowych z uwagi na dobro postępowania prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi lub dobro służby. Przy czym dopuszczalność zawieszenia w wykonywaniu czynności służbowych uzależniona została przez ustawodawcę od samego faktu postawienia zarzutów w postępowaniu karnym, nie zaś od stwierdzenia winy co do popełnionych czynów (por. J. Bulira (w:) Obrona Ojczyzny. Komentarz, red. H. Królikowski, Warszawa 2023, art. 225).
Zdaniem Sądu treść powołanego art. 225 ust. 1 u.o.o. wskazuje na obligatoryjność zastosowania przez organ zawieszenia w czynnościach służbowych wobec żołnierza zawodowego w sytuacji spełnienia określonych w nim przesłanek, tj. gdy zostało przeciwko niemu wszczęte postępowanie karne w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W tym zakresie organ nie został wyposażony w uznaniowość, ale nałożono na niego bezwzględny obowiązek orzeczenia o zawieszeniu. Uznaniowością organu objęty jest wyłącznie okres na jaki orzeczone ma zostać zawieszenie w czynnościach służbowych, gdyż ustawodawca określił jedynie okres maksymalny, tj. 3 miesiące, nie określając przy tym od jakich przesłanek uzależniona powinna być długość zawieszenia w czynnościach służbowych.
8. Przenosząc powyższe ogólne na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w toku prowadzonego dochodzenia pod nadzorem Działu do spraw Wojskowych Prokuratury Rejonowej W. przez placówkę ŻW w [...] w dniu 7 sierpnia 2024 r. został skarżącemu ogłoszony zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W tym miejscu zauważyć należy, że w art. 225 u.o.o. nie zdefiniowano pojęcia "wszczęcie postępowania karnego". Dlatego w tym zakresie należy odwołać się do uregulowań ustawy Kodeks postępowania karnego. Zgodnie z art. 71 § 1 k.p.k. za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Skoro z niezakwestionowanych ustaleń wynikało, że skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2024 r. ogłoszono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, to mając na uwadze przepis art. 225 ust. 1 u.o.o. organ nie tylko był uprawniony, ale zobligowany do wydania w niniejszej sprawie decyzji o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym. Świadczy o tym kategoryczne użycie przez ustawodawcę zwrotu "żołnierza zawodowego zawiesza się", co oznacza obowiązek organu zawieszenia żołnierza zawodowego w pełnieniu czynności służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Ponadto, co wymaga zaakcentowania zawieszenie w czynnościach służbowych zostało przez ustawodawcę uzależnione od samej okoliczności wszczęcia postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, nie zaś od stwierdzenia winy żołnierza, co do zarzucanych mu czynów.
Zauważyć również należy, iż ratio legis instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych polega na tym, aby pełniącego służbę niezwłocznie odsunąć od wykonywania swoich obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2005 r., sygn. akt OSK 1958/04). Celem zawieszenia w czynnościach służbowych jest konieczność natychmiastowego odsunięcia takiej osoby od codziennych zajęć służbowych z uwagi na dobro postępowania prowadzonego przeciwko niej (karnego lub dyscyplinarnego) lub dobro służby. Chodzi przy tym o zawieszenie w czynnościach służbowych natychmiastowe, tj. niecierpiące zwłoki odsunięcie od czynności służbowych z uwagi na to, że dalsze wykonywanie czynności służbowych byłoby nie do pogodzenia z charakterem postawionych zarzutów lub dobrem postępowania. Osoba, która jest podejrzana o popełnienie czynu karalnego, nie tylko pogarsza obraz służby publicznej, ale też naraża tę służbę na kolejne szkody, jakie wynikają z faktu rażącego naruszenia wysokich wymogów stawianych funkcjonariuszom publicznym. Takim następstwom powinien przeciwdziałać przełożony służbowy właściwy w sprawie zawieszenia żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych.
Jak wynika z akt sprawy na żadnym etapie postępowania administracyjnego i sądowego skarżący nie kwestionował faktu wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego, a zatem wystąpiła obligatoryjna okoliczność wydania w oparciu o przepis art. 225 ust. 1 u.o.o. zawieszenia go w czynnościach służbowych.
Jednocześnie wskazania w tym miejscu wymaga, że ustawodawca w powołanej regulacji określił tylko maksymalny czas zawieszenia – 3 miesiące. Ten element decyzji objęty jest uznaniowością organu. Uznaniowy charakter decyzji wydawanej w oparciu o art. 225 ust. 1 u.o.o. w nie zezwala jednak organowi na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że organ jest szczególnie związany zasadami ogólnymi unormowanymi w rozdziale 2 k.p.a. Organ powinien zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sąd może zatem badać jedynie legalność, a nie słuszność czy celowość zaskarżonej decyzji. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności sprawy Sąd stwierdza, że zarówno decyzja organu I, jak i II instancji naruszają art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących - w ramach uznania administracyjnego – czasookresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych w oparciu o art. 225 ust. 1 u.o.o. W konsekwencji doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. albowiem bez przeprowadzenia merytorycznej oceny istotnych okoliczności sprawy, dowodów zgromadzonych w aktach sprawy jak i przepisów prawa utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji w ogóle nie uzasadnił zasadności zawieszenia skarżącego na okres 2 miesięcy. Natomiast organ odwoławczy wskazał, że omawiany element decyzji jest objęty uznaniowością i skoro organ I instancji zastosował niższy wymiar zawieszenia, korzystny dla skarżącego, to nie wymagało to szczegółowego uzasadnienia. Uszło jednak uwadze organu odwoławczego, że organ I instancji nie tylko szczegółowo nie uzasadnił swojej decyzji w tym zakresie, ale w ogóle nie poczynił jakichkolwiek rozważań co do czasookresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Również w zaskarżonej decyzji próżno szukać rozważań odnoszących się do okoliczności przedmiotowej sprawy z których w sposób niebudzący wątpliwości wynikałoby dlaczego zasadnym było zastosowanie 2 miesięcznego okresu zawieszenia, a nie np. okresu 1 miesiąca.
Podobne uwagi należy również poczynić w zakresie zawieszenia skarżącemu połowy ostatnio otrzymywanego uposażenia. Zgodnie z art. 456 ust. 1 u.o.o. żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i 3. Zawieszenie w czynnościach służbowych, zgodnie z art. 225 ust. 5 u.o.o., następuje expressis verbis w drodze decyzji, którego konsekwencją są następstwa przewidziane w art. 456 ust. 1 tej ustawy. Zaś przepis na który powołuje się strona w skardze tj. art. 456 ust. 1a u.o.o stanowi, że dowódca jednostki wojskowej, biorąc pod uwagę okoliczności popełnienia zarzucanego żołnierzowi zawodowemu przestępstwa, w szczególności będącego następstwem zastosowania środków przymusu bezpośredniego lub użycia broni lub innego uzbrojenia albo użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej w związku z wykonywaniem czynności lub zadań służbowych, może wydać decyzję o zachowaniu żołnierzowi, na okres zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, prawa do pełnego uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym, począwszy od dnia zawieszenia żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania. Z powyższych regulacji bezspornie wynika, że zasadą jest, iż w przypadku zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych zawiesza się również od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i 3. Świadczy o tym kategoryczne użycie przez ustawodawcę zwrotu "zawiesza się". Wyjątek od tej zasady został zaś określony w powołanym przez stronę przepisie art. 456 ust. 1a u.o.o. o czym świadczy zamieszczony w nim zwrot "może wydać decyzję". Z lektury decyzji organu I instancji wynika, że organ ten w ogóle nie odniósł się do powyższej regulacji, natomiast organ odwoławczy wskazał, że "uprawnienie dowódcy jednostki do zachowania pełnego uposażenia zawieszonemu żołnierzowi wynika z art. 456 ust. 1a. Wymienione w przepisie przyczyny zawieszania uposażenia związane są z popełnieniem przestępstwa będącego następstwem zastosowania środków przymusu bezpośredniego lub użycia broni lub innego uzbrojenia w związku z wykonywaniem zadań służbowych. Zasadą jest
zawieszenie połowy uposażenia a jedynie w wyjątkowych okolicznościach dowódca jednostki może podjąć decyzję by zachować żołnierzowi pełne uposażenie, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. W rozważanej sprawie organ I instancji uznał, że charakter zarzucanego żołnierzowi czynu oraz okoliczności sprawy, nie uzasadniają zachowania prawa do pełnego uposażenia". W świetle powyższego uznać należy, że organ odwoławczy przyjął bezkrytycznie ustalenia dokonane przez organ I instancji i w zasadzie nie poczynił w tym zakresie żadnych własnych rozważań. Zaakcentowania przy tym należy, że błędne jest stanowisko organu odwoławczego, że wyjątek zawarty w przepisie art. 456 ust. 1a u.o.o. dotyczy tylko przestępstwa będącego następstwem zastosowania środków przymusu bezpośredniego lub użycia broni lub innego uzbrojenia. Powyższe przesłanki stanowią tylko przykładowe wyliczenie, o czym świadczy zwrot "w szczególności". W konsekwencji uznać należy, że orzekające organy w żadnej mierze nie uzasadniły dlaczego ww. wyjątek nie mógł znaleźć zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy. Podkreślenia w tym miejscu również wymaga, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą postanowieniem organu I instancji. Nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli postanowienia organu I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś tylko na kontroli zasadności argumentów przedstawionych przez organ I instancji. W związku z tym organ odwoławczy nie tylko zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym poczynienia własnych ustaleń faktycznych – o ile jest to konieczne i mieści się w zakresie art. 136 k.p.a. – ale też do samodzielnego dokonania mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa i odniesienia się do zarzutów powołanych przez stronę w zażaleniu. Zadośćuczynienie powyższym wymogom stanowi gwarancję realizacji celu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zapewnienie, że ponowne rozpatrzenie sprawy, przez organ odwoławczy, nie będzie iluzoryczne i nie będzie sprowadzać się do bezrefleksyjnego utrzymywania w mocy zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia ograniczył się do przedstawienia stanu faktycznego sprawy oraz do przytoczenia i omówienia treści przepisów mających w niej zastosowanie. Jednocześnie jedynie zdawkowo odniósł się do stanowiska organu I instancji powielając jego wnioski. W konsekwencji Sąd podziela zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 15 k.p.a.
9. Za niezasadny Sąd uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie wskazania w pierwszej kolejności wskazania wymaga, że organ odwoławczy nie kwestionował okoliczności braku formalnego wszczęcia przez organ I instancji postępowania w sprawie i tym samym braku zawiadomienia jej na tym etapie o treści art. 10 k.p.a. Podkreślić należy jednak, iż sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała w każdej sytuacji zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., sygn.. akt I GSK 287/23, z dnia 23 listopada 2023 r., II OSK 563/21). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż opisane uchybienie nie miało wpływu na wynik postępowania. Skarżący skutecznie bowiem skorzystał z możliwości wniesienia odwołania oraz skargi do tut. Sądu, a ponadto nie wykazał w jaki sposób zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie określonej czynności, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy.
11. Reasumując stwierdzić należy, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie zostało wydane z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, gdyż nie znajduje ono odzwierciedlenia w materiale dowodowym i sformułowanej w decyzji ocenie prawnej. Zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym na czas 2 miesięcy oraz zawieszenie mu połowy ostatnio otrzymywanego uposażenia, z uwagi na zaniechanie rozważenia powyższych kwestii, należało uznać za przedwczesne. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, bacząc by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej, a wydając rozstrzygnięcie uzasadni swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1364 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów procesu w łącznej kwocie 497 zł.
J. Bortkiewicz G. Saniewski M. Pawełczak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło