II SA/Bd 758/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8listopada 2005r. sprawy ze skargi Mieczysława R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2000 r. nr [...] Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień kombatanckich Mieczysławowi R., powołując się na art. 22 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późń. zm.). W uzasadnieniu tego orzeczenia organ administracyjny wskazał, iż analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, poddana wynikającej z art. 80 K.p.a. zasadzie swobodnej oceny dowodów nie pozwala na nie budzące wątpliwości stwierdzenie pobytu wnioskodawcy w obozie w Szczeglinie. Przedstawionym przez stronę materiałom dowodowym odmówiono wiarygodności, co stało się podstawą do uznania braku właściwego udokumentowania swego wystąpienia, przyczyniając się do odmowy przyznania wnioskowanych uprawnień. W wyniku zainicjowanego przez Mieczysława R. ponownego rozpatrzenia sprawy o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Szczeglinie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję z [...] 2002 r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z [...] 2000 r. odmawiającej przyznania wnioskowanych uprawnień. Motywując swoje stanowisko, organ wskazał na regulację prawną wynikającą z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1153 ze zm.), którego ukazanie się było przyczyną podjęcia postępowania w sprawie, zawieszonego wydanym przez siebie postanowieniem z [...]2000 r. Określony przez to rozporządzenie wykaz obozów, w których pobyt kwalifikuje do przyznania uprawnień kombatanckich nie zawierał obozu w Szczeglinie, przesądzając tym samym - zdaniem organu, o odmownym załatwieniu wniosku strony. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z 27 lutego 2002 r., Mieczysław R. zarzucił w/w decyzji niezgodność z prawem polegającą na oparciu się przez organ, rozstrzygający w jego sprawie, na treści przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, które jego zdaniem w sposób nieuzasadniony pomija w swej treści wiele obozów hitlerowskich, w których pobyt kwalifikowałby do przyznania uprawnień kombatanckich. Rozpatrujący sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł o oddaleniu skargi w drodze wyroku z 14 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 555/02, które to orzeczenie wobec jego nie zaskarżenia stało się prawomocne. Należy odnotować, że w okresie poprzedzającym wydanie wyroku przez sąd administracyjny, Mieczysław R., nie godząc się z wynikiem postępowania administracyjnego, pismem z [...] 2003 r. złożył wniosek do Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o uchylenie decyzji własnej z [...] 2002 r. w trybie art. 154 K.p.a. Rozstrzygający w tym przedmiocie organ administracji decyzją z [...] 2005 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] 2002 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] 2000 r. Wskazując na konieczne przesłanki zastosowania instytucji uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa organ podniósł, że ponowna analiza materiału dowodowego oraz okoliczności, na które powołuje się strona we wniosku nie uzasadniają oceny, iż za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Powołując się na związanie regulacją rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, a w szczególności nieuwzględnieniem obozu w Szczeglinie w § 5 pkt 2 i 3 cyt. rozporządzenia jako obozu karnego lub wychowawczego organ uznał, że wskazana represja nie jest represją w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b lub c ustawy kombatanckiej. Wskazano ponadto na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej sprawie z 14 grudnia 2004 r. (sygn. akt II SA/Gd 555/02), który oddalając skargę strony, nie dopatrzył się jakiejkolwiek wadliwości prawnej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz zapadłych w nim decyzjach. W rozpatrzeniu wniosku strony z 28 marca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje własną z [...] 2005 r. nie znajdując podstaw opartych na nowych okolicznościach faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ oparł się na dotychczasowej argumentacji wskazując na jednoznaczne brzmienie mających w sprawie zastosowanie przepisów § 5 pkt 2 i 3 oraz § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Pośród wymienionych przez cyt. przepisy obozów karnych i wychowawczych oraz innych miejsc odosobnienia nie ma obozu w Szczeglinie a organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4 ustawy kombatanckiej. Zwrócono też uwagę, że podnoszona przez stronę okoliczność wykonywania prac przymusowych nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 z późń. zm.) i nie może być potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Pismem z 24 czerwca 2005 r. Mieczysław R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2005 r. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania uprawnień kombatanckich. Opisując swoje dramatyczne przeżycia wojenne, starał się dowieść zasadności przyznania wnioskowanych uprawnień. Jego zdaniem dotychczasowe rozstrzygnięcia w sprawie kłócą się z zasadą słuszności, ponieważ dokonane przez organy ustalenia faktyczne są niezgodne z dostarczonymi przez niego materiałami dowodowymi. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2002 r. została utrzymana w mocy decyzja tegoż organu z dnia [...] 2000 r. o odmowie przyznania upranień kombatanckich a skargę na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 14 grudnia 2004 r. oddalił. Decyzja więc o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich stała się ostateczna i skarżącemu nie służyło już prawo do ponownego jej zaskarżania. W konsekwencji pismo strony z [...] 2003 r. oraz z dnia 28 lutego 2005 r. skierowane do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie nabycia w/w uprawnień, organ słusznie zakwalifikował jako pisma, które winny być podstawą wszczęcia postępowania w ramach trybu nadzwyczajnego. W pismach tych skarżący, przede wszystkim powoływał się na istnienie, w jego ocenie, podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich (a w konsekwencji uchylenia decyzji w przedmiocie pozbawienia tych uprawnień), z uwagi na okoliczność, iż w okresie drugiej wojny światowej był represjonowany przez okupanta niemieckiego, który osadził w obozie pracy w Szczeglinie jego ojc,a a pozostała część rodziny wraz z nim została przymusowo wysiedlona, on sam zaś - zmuszony do przymusowej pracy. Wobec powyższej argumentacji, organ miał podstawy, by przedmiotowe pismo skarżącego, w wyżej wskazanym zakresie potraktować jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Analizując treść zaskarżonej decyzji, należało stwierdzić, iż Kierownik Urzędu słusznie uznał, że powołana argumentacja skarżącego nie uprawnia do uznania, by wykazał on zaistnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, który stanowiłby podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej. Jak zasadnie wskazał organ, słuszny interes strony, nie może sprowadzać się do obchodzenia przepisów prawa, a w niniejszej sprawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 z późń. zm.). Przepis ten stanowi, że ustawę stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, zaś represjami w rozumieniu ustawy są między innymi okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innym miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. "b") lub w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. "c"). Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Prezes Rady Ministrów w rozporządzeniu z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154) w § 5 wyszczególnił inne miejsca odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, to jest przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania), wychowawcze obozy pracy, karne obozy pracy, a także obozy typu "Polenlager" i obozy pracy przymusowej dla Żydów, a w § 6 określił inne miejsca odosobnienia, których dotyczy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. Obóz mieszczący się, w Szczeglinie, nie znajduje się na liście miejsc odosobnienia zawartej w powyższym rozporządzeniu wykonawczym. Skoro więc poza sporem jest, że skarżący nie może uzyskać uprawnień kombatanckich na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, to oczywistym jest, że słuszny interes strony nie może być podyktowany dokonywaniem weryfikacji ostatecznej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 kpa i przyznaniem tych uprawnień bez podstawy prawnej. Z powyższego względu organ nie miał też podstaw do uznania innych argumentów skarżącego, jako dających podstawę do przyjęcia, że zachodzi interes społeczny lub słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 K.p.a., a w szczególności by uzasadniać to miał niewątpliwy fakt ciężkich warunków, w jakich przyszło żyć rodzinie skarżącego w okresie okupacji hitlerowskiej. W świetle powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a argumenty skargi, koncentrujące się głównie na wywodach o wadliwym pominięciu obozu w Szczeglinie w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów w rozporządzeniu z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości nie zawierają zasadnych zarzutów w stosunku do zaskarżonego orzeczenia. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.