II SA/Bd 758/07

Dnia 21 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 roku sprawy ze skargi M.G. na orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. uznała skarżącego M.G. za zdolnego do czynnej służby wojskowej, przyznając mu kategorię zdrowia "A". Odwołując się skarżący podniósł, że w dniu [...] listopada 2006 r. zdiagnozowano u niego wnętrostwo lewostronne, co było podstawą poprzedniego orzeczenia o czasowej niezdolności do służby wojskowej. Także w trakcie badań w dniu 28 maja 2007 r. badający go lekarz specjalista – urolog stwierdził wnętrostwo lewostronne. Pomimo to komisja lekarska przyznała mu kategorię zdrowia "A". W dniu [...] sierpnia 2007 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji. Komisja Rejonowa ustalenie, iż skarżący jest zdolny do służby wojskowej oparła na wyniku badania USG jąder skarżącego z dnia 28 maja 2007 r. oraz wyniku badania przeprowadzonego przez lekarza – chirurga, przewodniczącego Komisji Terenowej, który stwierdził u skarżącego stan na granicy wnętrostwa, bez cech patologii (jądro lewe jest na granicy kanału pachwinowego, a nie w kanale pachwinowym). W skardze do sądu administracyjnego (błędnie nazwanej odwołaniem) skarżący wytknął, iż Komisja Rejonowa przy orzekaniu nie wzięła pod uwagę diagnozy lekarza specjalisty – urologa, do którego był skierowany przez Komisję Terenową. Organ odwoławczy wziął natomiast pod uwagę diagnozę postawioną przez przewodniczącego Komisji Terenowej, który nie jest specjalistą w dziedzinie urologii. Zdaniem skarżącego, jeżeli istnieją dwie różne, wykluczające się nawzajem diagnozy, to powinien być wezwany na osobne badanie przez lekarza specjalistę urologa, w celu postawienia jednoznacznej diagnozy. Podniósł także, że po 28 maja był badany przez dwóch innych lekarzy, który stwierdzili u niego wnętrostwo. Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i zmianę kategorii zdrowia. W odpowiedzi na skargę Komisja Rejonowa wniosła o jej oddalenie. Organ odwoławczy podniósł, że nie było potrzeby przeprowadzenia dodatkowego badania, gdyż opis badania USG i badania chirurgicznego był jasny, przejrzysty i przekonywujący. Rozpoznanie zaś wnętrostwa przez innych lekarzy badających nie było poparte opisem badania i nie uwzględniało wyniku badania USG. Organ wskazał ponadto, że mając na uwadze możliwość uwzględnienia skargi, skierował skarżącego na dodatkowe badanie. Miało ono miejsce w dniu [...] września 2007 r. W dołączonym do akt administracyjnych sprawy wyniku tegoż badania lekarz - Kierownik Klinicznego Oddziału Urologicznego nie stwierdził u skarżącego cech wnętrostwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie jest "trzecią instancją", organem, który jeszcze raz na podstawie zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego jak również w toku postępowania przed sądem dowodów dokonuje oceny sytuacji skarżącego i na tej podstawie rozstrzyga o stosowaniu względem niego określonych przepisów prawa. Sąd administracyjny nie może zatem "ponownie rozpatrzyć" sprawy skarżącego i przyznać mu innej kategorii zdolności do służby wojskowej. Sąd jedynie, w ramach swoich kompetencji kontrolnych, bada, czy organy administracji (w niniejszej sprawie – wojskowe komisje lekarskie) prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, jak też czy prawidłowo zdecydowały o zastosowaniu takich a nie innych przepisów prawa, a w rezultacie – czy prawidłowo orzekły co do przyznania skarżącemu tej a nie innej kategorii zdolności do służby wojskowej. Dokonując takiej oceny zaskarżonego orzeczenia Sąd stwierdził, że narusza ono prawo. Wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów które dotyczą stanu zdrowia (§ 14 w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach; Dz. U. Nr 151, poz. 1595; z późn. zm.). Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416; z późn. zm.) konsultacje specjalistyczne dla potrzeb orzekania przez wojskowe komisje lekarskie realizują placówki medyczne wybrane przez Ministra Obrony Narodowej. W świetle zaś przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a."), które wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji, są zobowiązane stosować, specjalistyczna konsultacja lekarska dla potrzeb orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej jest opinią biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.). Wynika z tego, iż w przypadku potrzeby przeprowadzania badania specjalistycznego, nie może być ono dokonane przez członka wojskowej komisji lekarskiej (który jako biegły podlegałby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a.), lecz przez wybraną w odpowiednim trybie placówkę medyczną. Według art. 84 § 1 k.p.a., jeżeli w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użyte w art. 84 § 1 k.p.a. słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy (punkt 3 komentarza do art. 84 [w:] B. Adamiak, J Borkowski - "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wydanie 8, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006). Naruszenie tego obowiązku jest zatem naruszeniem przepisów postępowania, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej do takiego naruszenia dojdzie w sytuacji, kiedy organ kolegialny najpierw dostrzegając potrzebę zasięgnięcia opinii biegłego, uzyskuje tą opinię, a następnie ignorując ją, opiera swoje rozstrzygnięcie na opinii jednego z członków organu, wypowiadającego się w zakresie, w jakim wypowiedział się biegły. Powyższa właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ pierwszej instancji tj. Komisja Terenowa, skierowała skarżącego na badania lekarsko – specjalistyczne. Jedno z tych badań specjalistycznych wykonał chirurg specjalista – urolog, rozpoznając u skarżącego "wnętrostwo pachwinowe lewostronne...". Ten opis schorzenia jest zbliżony do wskazanego w § 52 pkt 4 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r., które to schorzenie wiąże się z kwalifikacją do kategorii "D" zdolności do służby wojskowej. W swoim orzeczeniu organ pierwszej instancji oparł się jednak wyłącznie na badaniu przeprowadzonym przez przewodniczącego składu Komisji Terenowej, lekarza specjalisty chirurga (wynika to z odpowiedzi na odwołanie w formie notatki uczynionej przez przewodniczącego Komisji Terenowej na odwrocie odwołania). Także organ odwoławczy tj. Komisja Rejonowa – oparła swoje rozstrzygnięcie na wyniku badania przeprowadzonego przez członka organu pierwszej instancji, a ponadto na wyniku badania USG. Jednocześnie organ odwoławczy pominął przy ocenie dowodów istniejącą w sprawie opinię biegłego tj. lekarza chirurga specjalisty - urologa. Należy wskazać, że organ administracji publicznej nie jest związany opinią biegłego. Organ ocenia swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany tą opinią. (por. pkt 7 komentarza do art. 84 k.p.a. [w:] ww. "... Komentarzu"). Brak związania opinią nie oznacza jednak, że organ może pominąć opinię biegłego w żaden sposób się do niej nie odnosząc. Postępując w ten sposób organ narusza prawny obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.) oraz należytego uzasadnienia decyzji poprzez wskazanie powodów, dla których określonym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie naruszenia tych przepisów postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy skoro, jak wyżej wskazano, w pominiętej opinii biegłego pojawiło się stwierdzenie mogące odpowiadać opisowi takiego schorzenia, którego istnienie nie pozwala na przyznanie skarżącemu kategorii "A" zdolności do czynnej służby wojskowej. Ocena opinii biegłego, której Komisja Rejonowa dokonała dopiero w odpowiedzi na skargę, jest spóźniona. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem kontrolowanej decyzji mając na uwadze stan istniejący w momencie jej wydania. Organ administracji nie może zatem naprawić swoich błędów w drodze czynności podejmowanych już po wniesieniu skargi przeciwko wydanej decyzji. W ponownym postępowaniu organ będzie zobowiązany dokonać oceny opinii biegłego. W szczególności organ powinien wezwać biegłego do sprecyzowania jego wypowiedzi, mając na uwadze, iż treść obecnego wyniku badania biegłego nie w pełni odpowiada opisowi schorzenia określonego § 52 pkt 4 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. W ponownym postępowaniu skarżący może także przedstawić Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej dokumenty, które przedstawiał przed Sądem. W takim wypadku organ będzie zobowiązany dokonać oceny tych dokumentów, decydując o ewentualnej potrzebie powołania dodatkowego biegłego. Ocenie tej organ powinien dać wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 wskazanej ustawy.