II SA/Bd 759/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. T., Z. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanowił: oddalić wniosek. W dniu 12 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) B. T., Z. Taras o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący zamieszkują we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką pełnoletnich dzieci. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa z tytułu działalności gospodarczej wynosi około [...] zł netto. Podali, że posiadają dom o powierzchni [...] m2 oraz dwie nieruchomości o powierzchni [...] arów i [...] arów. Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podali, że spłacają raty kredytów: inwestycyjnego oraz obrotowego – łącznie około [...] zł miesięcznie. Ponadto podali, że są podatnikami podatku od środków transportowych oraz podatku od nieruchomości i z tego tytułu uiszczają [...] zł miesięcznie. Opłaty za media w ramach działalności gospodarczej wynoszą około [...] zł miesięcznie zaś opłaty związane z utrzymaniem domu wynoszą około [...] zł miesięcznie. Wskazali również, że żona skarżącego oraz syn są bezrobotni zaś córka studiuje i w związku z tym na ten cel jest przeznaczana kwota [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanych sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazali oni zasadności swojego wniosku. Skarżący dysponują stałym miesięcznym dochodem, który przeznaczają na bieżące utrzymanie, prowadzenie działalności gospodarczej oraz spłatę kredytów. Suma podanych przez nich miesięcznych wydatków wynosi około [...] zł – pozostaje więc do rozdysponowania pozostała kwota ponad [....] zł. Tymczasem np. minimalne wynagrodzenie za pracę w 2014r. wynosi 1.680,00 zł miesięcznie (vide: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2013 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1074)) zaś średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżących wynosi około [...] zł netto – tym samym nie spełniają wymagań zawartych w ww. przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości. Orzekający wziął pod uwagę również koszty sądowe w niniejszej sprawie, które są niewielkie w relacji do dochodu, ponieważ wpis sądowy od przedmiotowej sprawy wynosi 500 zł ustalony w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221 poz. 2193 ze zm.). Przy podanych powyżej kwotach należało stwierdzić, że uiszczenie przez stronę wpisu sądowego nie zakłóci jej płynności finansowej, gdyż wpis jest uiszczany jednorazowo po to, aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Taka sytuacja zachodzi w przypadku skarżących, którzy spłacają raty kredytów. Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.