II SA/Bd 762/19
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-10-15
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Anna Klotz, Renata Owczarzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, polegający na czynnościach takich jak robienie zakupów, przygotowywanie posiłków czy dowożenie do lekarza, jest wystarczający do uznania, że osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia lub rezygnuje z niego z powodu konieczności sprawowania stałej opieki, co jest przesłanką do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Zakres czynności opiekuńczych, takich jak robienie zakupów, przygotowywanie posiłków czy dowożenie do lekarza, nie jest wystarczający do uznania, że osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia lub z niego rezygnuje z powodu konieczności sprawowania stałej opieki. Aby przyznać specjalny zasiłek opiekuńczy, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, a zakres opieki musi uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej.Stan faktyczny
Skarżący J. M. ubiegał się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności sprawowania opieki nad swoją 90-letnią matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz niewystarczający zakres sprawowanej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że zakres opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. Skarżący w skardze do WSA podniósł, że jego matka wymaga stałej opieki, co potwierdza orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a sprawowanie tej opieki uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] Burmistrz M. A. K., działając na podstawie art. 16a, art. 24, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinny oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497) oraz art. 104 i art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu [...].12.2018 r., przez J. M., orzekł o odmowie przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego w związku z koniecznością opieki nad matką S. M..
W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż pomimo trzykrotnie podejmowanych prób przez pracownika socjalnego, nie udało się przeprowadzić z J. M. wywiadu środowiskowego. Wobec powyższego wezwano stronę do złożenia wyjaśnień. Jak wynika z pisma złożonego przez wnioskodawcę, przebywa on w miejscu zamieszkania swojego rodzica od rana do późnych godzin wieczornych, pomaga matce podczas wizyt lekarskich, przygotowaniu posiłków i przyjmowaniu leków, z tych też przyczyn wielokrotnie jest zmuszony udać się do pobliskiego miasta, co mogłoby być przyczyną niezastania go w miejscu sprawowania opieki. Wnioskodawca zaproponował pracownikowi socjalnemu kontakt telefoniczny celem usprawnienia przeprowadzenia wywiadu (według twierdzeń zawartych w piśmie z dnia [...].02.2019 r.).
J. M. wielokrotnie, zarówno telefonicznie i osobiście kontaktował się w celu umówienia terminu wizyty w środowisku. Strona otrzymała również informację, iż wizyty odbywają się w dni robocze od 10 do 12. Mimo tego faktu, nie udało się zastać osoby sprawującej opiekę w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Ponadto, pracownik socjalny stwierdził podczas rozeznania środowiskowego, iż J. M. bywa u matki w różnych odstępach czasowych, czasami dwa razy dziennie, czasami co któryś dzień. Sam zainteresowany twierdzi, iż jego pomoc polega głównie na robieniu zakupów, dowożeniu posiłków i transporcie do lekarza i bywa on u matki 3 - 4 razy w tygodniu w godzinach nieregularnych. Jak wynika z informacji udzielonych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w A. K., J. M. sprawuje całkowitą opiekę poprzez pranie, sprzątanie, robienie zakupów i załatwianie spraw urzędowych (wywiad z dnia [...].05.2019). Pani S. M. (lat 90), mimo podeszłego wieku, mieszka sama na terenie gminy R.. Według twierdzeń wnioskodawcy z dnia [...].05.2019 r., bywa on u matki bardzo często, niekiedy 2-3 razy dziennie, czasami na prośbę, w nocy. J. M. oświadczył, iż obok matki mieszka brat, ale matka nie życzy sobie jego wsparcia, jednak strona odmówiła podania danych rodzeństwa, a pracownik socjalny nie jest w stanie ocenić wiarygodności informacji udzielonych przez wnioskodawcę, gdyż nie miał możliwości przeprowadzenia rozmowy z matką ze względu na fakt, iż nie zamieszkuje ona na terenie miasta.
Jak ustalił organ I instancji, sprawowanie opieki nad matką polega na tym, iż J. M. bywa u niej nawet 2 razy dziennie, przyjeżdża zawsze rano, przywozi posiłki, które matka sama odgrzewa, przygotowuje leki. W razie konieczności, wozi matkę do lekarza.
Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy (wyjaśnienia strony zestawione z informacjami Ośrodków Pomocy Społecznej) organ I instancji uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Bezsporny jest fakt, iż wywiad środowiskowy mający na celu potwierdzenie sprawowania opieki został przeprowadzony, ale pracownicy opieki społecznej nie są w stanie potwierdzić twierdzeń strony.
Ponadto Burmistrz podkreślił, iż celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rekompensata za rezygnację z zatrudnienia lub jego nie podejmowanie w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy, należy spełnić szereg przesłanek ustawowych, a najistotniejszą z nich jest fakt rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną osobą. Oznacza to, że osoba zatrudniona musi zrezygnować z pracy z określonego powodu. Natomiast w niniejszej sprawie, zakres sprawowanej nad matką opieki, nie jest na tyle absorbujący i nie wiąże się z wymogiem szczególnej dyspozycyjności tak, aby nie było możliwości podjęcia przez wnioskodawcę nawet takiej formy zarobkowania, jak umowa zlecenie, umowa o dzieło, czy umowa o pracę w niepełnym wymiarze, które nie wymagają pracy przez 8 godzin dziennie.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. zakwestionował okoliczności ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę negatywnego rozstrzygnięcia. Podniósł, iż uchybienia organu w prowadzonym postępowaniu doprowadziły do wadliwego ustalenia zakresu sprawowanej opieki nad matką.
Odwołujący zwrócił uwagę, iż stan zdrowia matki oraz brak wsparcia ze strony braci, wymaga od niego pełnej dyspozycyjności związanej z sprawowaniem stałej opieki. Fakt sprawowania opieki uniemożliwia zaś podjęcie zatrudnienia, stąd ubiega się o specjalny zasiłek opiekuńczy jako rekompensatę utraconego potencjalnego dochodu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u osoby wymagającej opieki wynika, iż z uwagi na stan zdrowia wymaga ona stałej opieki. Opieka ta jest sprawowana przez stronę poprzez "bycie czasami dwa razy dziennie. Przywozi rano zakupy, przygotowuje posiłek, który jest odgrzewany przez matkę. W razie konieczności wozi matkę do lekarza, kupuje leki" - tak - str. 2 cz. VIII wywiadu sporządzonego w dniu [...] maja 2019 r. i podpisanego przez S. M..
Natomiast z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u strony wynika, iż pozostaje on bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Podaje w nim, że jest przewlekle chory i aby mógł kontynuować leczenie, musi mieć prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, dlatego zarejestrował się w PUP. Wskazuje, iż sprawuje opiekę nad matką poprzez pranie, sprzątanie, robienie zakupów, dostarczanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, w razie konieczności zawozi matkę do lekarza, realizuje recepty. Wymaga to bycia u matki niekiedy 2-3 razy dziennie, a nawet w nocy. Zdaniem strony, stanowi to o niemożliwości podjęcia pracy. Z uwagi na konflikt rodzinny, pomocy nie może udzielić brat mieszkający obok matki. Zainteresowany jest zarejestrowany w PUP od [...] lutego 2019 r. i do tej pory nie miał żadnej propozycji pracy, a na umowę o pracę nie pracuje od 20 lat. W tym czasie wyjeżdżał za granicę, a w Polsce podejmował drobne prace dorywcze.
Biorąc pod uwagę powyższe, a także wcześniej zgromadzony materiał dowodowy, zdaniem Kolegium, nie można przyjąć, iż w omawianej sprawie istnieje pomiędzy rezygnacją z pracy (nie podejmowaniem zatrudnienia), a koniecznością sprawowania stałej opieki, związek przyczynowo – skutkowy, uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż sprawowanie opieki, jej zakres, nie uniemożliwia jednocześnie podjęcia zatrudnienia. Takie czynności jak pranie, robienie zakupów, dowożenie posiłków, czy też w razie konieczności - zwiezienie do lekarza, nie stanowią o braku możliwości ich pogodzenia z podjęciem zatrudnienia. By móc stwierdzić, iż istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnia, czy też nie podejmowania zatrudnienia, zakres sprawowania opieki winien uprawniać do stwierdzenia, że znalezienie przez taką osobę pracy, która nie kolidowałaby z tymi obowiązkami, jest wysoce utrudnione, a wręcz niemożliwe, co w omawianej sprawie nie zachodzi.
W skardze do Sądu J. M. oświadczył, że orzeczenie organu odwoławczego jest niesprawiedliwe. Przedłożył dowody dotyczące jego zatrudnienia: świadectwo pracy w okresie od [...].09.1978 do [...].04.1985 r. w Kombinacie Budowlanym we [...] w charakterze montera wodno-kanalizacyjnego oraz zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu kierowcy w pełnym wymiarze czasu pracy z lat 1985-2001. W późniejszym okresie przebywał poza granicami kraju, gdzie przez kilka lat pracował. Po powrocie do ojczyzny brał udział w programie Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości "StartUp" w T.. W ramach projektu wykonywał zlecenia naprawy lub konserwacji. Za wykonaną usługę otrzymywał wynagrodzenie. Omawiana współpraca rozpoczęła się w listopadzie 2017 r., a zakończyła wypowiedzeniem umowy na przełomie maja/czerwca 2018 r., gdy stan zdrowia jego matki uległ pogorszeniu i pojawiła się potrzeba sprawowania stałej opieki. W następstwie postępowania choroby matki i zaangażowania wyłącznie osoby skarżącego w opiekę nad nią, zasugerowano skarżącemu, aby ustalił stopień niepełnosprawności chorej i ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy, który miałby zrekompensować nie podejmowanie zatrudnienia.
Skarżący podniósł, iż konieczność sprawowania ciągłej i stałej opieki nad matką została potwierdzona w grudniu 2018 r., a odzwierciedleniem jej sytuacji zdrowotnej jest orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, z którego wynika, iż niepełnosprawna matka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Potwierdza to również aktualne zaświadczenie lekarskie lekarza prowadzącego z dnia [...].08.2019 r.
W związku z powyższym, w ocenie skarżącego niezrozumiałe jest stwierdzenie organów mówiące o świadczeniu jego matce pomocy w formie usług opiekuńczych, które nie zapewnią stałej opieki, jaką on może sprawować. Nie ma takiej możliwości faktycznej, by usługi świadczone przez Ośrodki Pomocy Społecznej były realizowane całodobowo. Omawiana pomoc usługowa jest wykonywana zazwyczaj w godzinach urzędowania danego Ośrodka w dni robocze. Zawężony, wskutek ograniczeń kadrowych i osób potrzebujących takowego wsparcia czas pobytu opiekunki w środowisku, jest nieadekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej.
Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że konieczność sprawowania stałej opieki została potwierdzona orzeczeniem o niepełnosprawności w grudniu 2018 r. i miarodajnym okresem dla rozpatrywania złożonego wniosku jest okres poprzedzający jego złożenie. Snucie wywodów o 20 letnim okresie bezrobocia, w ocenie skarżącego jest błędem w ustalaniu stanu faktycznego, co potwierdzają załączone dowody. Brak rzetelności w prowadzeniu procedury i niedoinformowanie osoby ubiegającej się o świadczenie, nie znającej się na przepisach i regulacjach prawnych z zakresu pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych, o celu przedstawienia stosownej dokumentacji (świadectw pracy), doprowadziło skarżącego do negatywnego dla siebie rozstrzygnięcia.
Skarżący stwierdził również, że skoro jego niepełnosprawna w stopniu znacznym matka wymaga stałej opieki, to logicznym jest, iż nie może on podjąć zatrudnienia. W związku z tym istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy nie podejmowaniem przez niego zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką.
Rezygnacja z dalszego uczestnictwa w wyżej wymienionym programie, była zdaniem skarżącego konsekwencją sprawowania stałej opieki, a o fakcie braku możliwości podjęcia pracy, przyjęcia ofert z Urzędu Pracy z powodu sprawowania opieki, informował instytucję, w której jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna.
Wątpliwości skarżącego budzi sposób ustalania stanu faktycznego, ponieważ od samego wszczęcia postępowania, procedura została błędnie przeprowadzona i przysporzyła jemu krzywdzących konsekwencji. Rażąca jest również niekompetencja pracowników organu i Ośrodków Pomocy Społecznej, którzy nierzetelnie, subiektywnie i przewlekle gromadzili materiał dowodowy.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Z tego też powodu akceptując i podzielając argumentację organu odwoławczego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Specjalny zasiłek opiekuńczy będący przedmiotem żądania inicjującego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, należy do grupy świadczeń opiekuńczych wymienionych w Rozdziale 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220), określanej dalej jako "u.ś.r.". Zgodnie z art. 16a ust. 1 ww. ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:
1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub
2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Istotą świadczeń opiekuńczych jest występowanie związku pomiędzy osobą wymagającą opieki jak i osobą sprawującą taką opiekę. Osoba wnosząca o przyznanie któregoś ze świadczeń opiekuńczych obowiązana jest wskazać, kto i nad kim taką opiekę sprawuje. Sprawowanie nad kimś opieki to inaczej troszczenie się, dbanie o kogoś, pilnowanie kogoś, sprawowanie pieczy. Tak też pojęcie opieki definiuje się według Uniwersalnego Języka Polskiego PWN pod redakcją S. Dubisza (Wydawnictwo Naukowe PWN z 2008 r.). Z założenia specjalny zasiłek opiekuńczy ma charakter rekompensaty za niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, stąd bezsporne jest, że winien istnieć związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudniania lub rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, zarówno u osoby wymagającej opieki, jak i u zainteresowanego wynika, iż z uwagi na stan zdrowia matki skarżącego, wymaga ona stałej opieki. Jak wynika z wywiadu sporządzonego [...] maja 2019 r. i podpisanego przez S. M., opieka ta, jest sprawowana przez stronę poprzez "bycie czasami dwa razy dziennie. Skarżący przywozi rano zakupy, przygotowuje posiłek, który jest odgrzewany przez matkę. W razie konieczności wozi matkę do lekarza, kupuje leki"
Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego natomiast u skarżącego wynika, iż pozostaje on bezrobotny, bez prawa do zasiłku, jest przewlekle chory i aby móc kontynuować leczenie, musi mieć prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, dlatego zarejestrował się w PUP. Wskazał on, iż sprawuje opiekę nad matką poprzez pranie, sprzątanie, robienie zakupów, dostarczanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, w razie konieczności zawozi matkę do lekarza i realizuje recepty. Wymaga to pozostawania u matki niekiedy 2-3 razy dziennie, a nawet w nocy. Zdaniem strony, stanowi to o niemożliwości podjęcia pracy, a z uwagi na konflikt rodzinny, pomocy nie może udzielić brat mieszkający obok matki.
Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że jakkolwiek z niepełnosprawnością w znacznym stopniu bliskiej osoby w rodzinie wiąże się zawsze konieczność pomagania jej, opiekowania się nią, a więc z poświęceniem tej osobie czasu, uwagi, nierzadko również z dodatkowymi kosztami, to jednak samo niesienie pomocy takiej osobie i wspieranie jej, nie jest - w świetle obowiązujących przepisów - wystarczające do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tylko wówczas, gdy zachodzi potrzeba rezygnacji z zatrudnienia, czy podjęcia zatrudnienia, takie świadczenie przysługuje.
Słuszna jest zatem konstatacja organu odwoławczego wskazująca, że trudno mówić o rezygnacji, czy też nie podejmowaniu zatrudnienia przez zainteresowanego w związku koniecznością sprawowania stałej opieki, w przypadku braku zatrudnienia przez "okres 20 lat" i jednoczesnego zarejestrowania w PUP od 2001 r., a aktualnie od [...] lutego 2019 r. - tylko w celach ubezpieczenia – co potwierdza analiza historii bezrobotnego w PUP. W tym kontekście, zasadniczego znaczenia nabiera ziszczenie się przesłanki udzielenia wnioskowanego świadczenia dotyczącej konieczność "stałej" opieki, a nie doraźnej. Wykazana w postępowaniu wyjaśniającym częstotliwość czynności i ich rodzaj, pozwoliły orzekającym w sprawie organom administracji zasadnie stwierdzić, iż w sprawie nie wykazano, aby strona sprawowała stałą opiekę.
Ponadto, wątpliwości budzi możliwość sprawowania stałej opieki przez wnioskodawcę w sytuacji gdy "jest on przewlekle chory", jak również potwierdzona w aktach administracyjnych okoliczność bardzo małej dyspozycyjności skarżącego przejawiająca się w sporych trudnościach z umówieniem terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Zasadnie zatem orzekające w sprawie organy administracji uznały, że sprawowanie opieki w przedstawionym zakresie, przy wykazanych okolicznościach stanu faktycznego, nie wymaga rezygnacji z pracy, czy podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, a brak tej przesłanki uniemożliwiał przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Specjalny zasiłek opiekuńczy (podobnie zresztą jak świadczenie pielęgnacyjne) ma bowiem charakter rekompensujący utratę dochodu w związku z niemożliwością świadczenia pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, publ. CBOSA). Ma więc charakter przede wszystkim materialny. Jego celem nie jest natomiast wynagradzanie członków rodziny za wzajemne wspieranie się, które wynika z łączącej ich więzi, a także jest przedmiotem uregulowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W świetle powyższego rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodzące, że - w świetle poczynionych ustaleń – czynności takie jak pranie, robienie zakupów, dowożenie posiłków, czy też w razie konieczności, zawiezienie do lekarza, nie stanowią o braku możliwości ich pogodzenia z podjęciem zatrudnienia, natomiast dla stwierdzenia, że istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia, czy też nie podejmowania zatrudnienia, zakres sprawowanej opieki winien uprawniać do stwierdzenia, iż znalezienie przez zainteresowanego pracy, która nie kolidowałaby z tymi obowiązkami, jest wysoce utrudnione lub wręcz niemożliwe, co w omawianej sprawie nie zachodzi. Znamienne też jest nie udzielenie informacji pozwalających organowi na kontakt z rodzeństwem skarżącego w celu weryfikacji jego twierdzeń dotyczących opieki nad matką.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, zgodnie z którym skarżący nie spełnia przesłanki utraty zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia, wymienionej w art. 16a ust. 1 u.ś.r., jest prawidłowe. Zasadnie zatem wydano decyzję o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane w art. 107 § 3 kpa, tj. wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, a także zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów. Kolegium jasno przedstawiło przebieg postępowania i odniosło się szczegółowo do zarzutów skarżącego zgłaszanych w toku postępowania. Argumentacja Kolegium jest przekonująca i wyczerpująca, a Sąd nie stwierdził żadnych jej wadliwości. Ponadto przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów postępowania, co mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło