II SA/Bd 764/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska asesor WSA Anna Klotz Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2006 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 764/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Prezydent Miasta G. w wyniku wznowienia postępowania uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] 2005 r., nr [...] w sprawie przyznania L. K. dodatku mieszkaniowego w wysokości 146,76 zł i odmówił przyznania jej tego dodatku. W motywach decyzji wskazano, iż przyczyną wznowienia postępowania było wyjście na jaw nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, ale nieznanych organowi wydającemu decyzję. Przyznając decyzją z dnia 31 marca 2005 r. dodatek mieszkaniowy organ opierał się na informacjach zawartych w złożonym przez L. K. wniosku i w deklaracji o wysokości dochodu za okres od 1 grudnia 2004 r do 28 lutego 2005 r., z których to wynikało, iż na miesięczny dochód czteroosobowej rodziny składa się wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni oraz jej męża, a także zasiłek rodzinny. Łączna wysokość dochodów, z których rodzina utrzymywała się wynosiła miesięcznie 1.192,74 zł.. Tymczasem z treści oświadczenia o stanie majątkowym złożonego w dniu 29 grudnia 2005 r. wynika, iż w posiadaniu rodziny L. K. od 1999 r. pozostaje działka o pow. 2100 m², na której prowadzona jest budowa domu. Ponadto dzierżawią oni działkę o pow. 450 m² i posiadają samochód marki [...] rocznik 1996 r., nabyty w 1997 r., o wartości szacunkowej 5.000 zł. W związku z tym, zdaniem organu, dochody wykazane w złożonej deklaracji pozostają w rażącej sprzeczności z posiadanym stanem majątkowym. Fakt budowy domu z własnych środków, ponoszenia kosztów związanych z eksploatacją samochodu, dzierżawa działki i utrzymaniem mieszkania świadczą o tym, że rodzina posiada zasoby majątkowe, których nie wykazała w złożonej deklaracji. Stan majątkowy L. K. wskazuje, iż jest ona w stanie wykorzystując własne środki i posiadane zasoby uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu. Organ stwierdził również, iż zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734, ze zm.) L. K. jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, która wynosi 1.761,12 zł.. W odwołaniu od powyższej decyzji L. K. wskazała, iż rzeczywista sytuacja materialna jej rodziny jest bardzo trudna. Razem z mężem pracowała ona w Przedsiębiorstwie Budowlanym [...] Spółka z o.o., które w lutym 2005 r. ogłosiło upadłość, a wcześniej od września 2004 r. wypłacało pracownikom niewielkie kwoty tytułem wynagrodzenia, przy czym w styczniu i lutym 2005 r. L. K. i jej mąż nie otrzymali wynagrodzenia. Ponadto skarżąca wskazała, iż działkę budowlaną nabyła z mężem w 1999 r., kiedy to sytuacja materialna jej rodziny była lepsza. Własnymi siłami zaczęli oni budowę, która jednakże musieli przerwać w marcu 2004 r. z uwagi na pogarszającą się sytuacje finansową. Dzierżawiona działka o pow. 450 m została przez nich nabyta w 1992 r. i od czterech lat usiłują ją sprzedać. Opłata za dzierżawę wynosi około 200 zł rocznie. Posiadany samochód osobowy marki [...] użytkowany jest w związku z ciężką chorobą niepełnosprawnej córki skarżącej, która musi być dowożona na rehabilitację i dodatkowe zajęcia, a także niezbędne badania. W ocenie strony fakt posiadania samochodu osobowego, który został nabyty we wcześniejszych latach, nie może stanowić negatywnej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie jej dodatku mieszkaniowego, jak również nie może być traktowany jako czynnik wywołujący rażącą dysproporcję miedzy niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym jej rodziny. Skarżąca podniosła ponadto, iż złożyła prawdziwe oświadczenie o dochodach, a w druku, który miała wypełnić nie przewidziano miejsca na informacje o posiadanych nieruchomościach oraz aucie. Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. W motywach decyzji wskazano, iż zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania z art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., bowiem organ nie wiedział wcześniej o tym, że L. K. posiada działkę o pow. 2100 m², samochód [...] rocznik 1996 r. i że dzierżawi działkę o pow. 450 m², a są to istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygniecie w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. SKO wskazało przy tym, iż zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym wykorzystując własne środki i zasoby majątkowe. Zdaniem organu w niniejszej sprawie zachodzi właśnie przypadek rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez odwołującą się deklaracji, a jej faktycznym stanem majątkowym. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że od marca 2004 r. nie kontynuuje budowy domu i że podejmuje kroki zmierzające do zbycia dzierżawionej działki. Ponadto organ wskazał, iż posiadanie nieruchomości i samochodu wiąże się zawsze z koniecznością ponoszenia wydatków na utrzymanie ich w stanie niepogorszonym, a także opłat (podatek od nieruchomości, ubezpieczenie oc pojazdu, czynsz dzierżawny). Nakładów tych skarżąca nie byłaby w stanie ponosić przy wskazanym przez nią stanie majątkowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję L. K. zarzuciła SKO naruszenie prawa poprzez brak wnikliwego postępowania w przedmiocie jej sytuacji materialno-bytowej i niewezwanie jej do uzupełnienia materiału dowodowego. Ponowiła ponadto argumentację zawartą w odwołaniu, a także wskazała, iż nakłady związane z posiadaną nieruchomością, samochodem oraz dzierżawioną działką nie są wysokie. Budynek na jej działce został należycie zabezpieczony przez jej brata i pomimo, że budowa nie jest kontynuowana stan budynku nie ulega pogorszeniu i skarżącą nie ponosi w związku z tym żadnych kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić ze względu na naruszenie przepisów procesowych, w szczególności związanych z postępowaniem dowodowym, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać na braki dowodowe na etapie wznowienia postępowania. Postępowanie zostało wznowione z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wobec wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W aktach sprawy nie zgromadzono żadnych dowodów wskazujących na konieczność wznowienia postępowania. Nie wiadomo na podstawie jakich informacji urząd uznał, że zachodzą podstawy do wznowienia. Jakkolwiek postanowienie o wznowienia nie wymaga stwierdzenia przesłanek wznowienia, ponieważ ich stwierdzenie jest zadaniem wznowionego postępowania, tym nie mniej muszą być wskazane jakieś fakty lub okoliczności przemawiające za koniecznością wznowienia. Samo wznowienie postępowania nie jest dostatecznie uzasadnione. Rozpatrując nowe fakty i okoliczności, nieznane w momencie wydawania decyzji, należy je rozpatrywać w kontekście przepisów prawa materialnego. W wyniku wznowienia postępowania uchylono w całości poprzednią decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego i odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego kierując się treścią art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Przepis ten stanowi o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli organ, w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Należy wskazać, że przepis ten stanowi nie tylko o dysproporcji między dochodami a faktycznym stanem majątkowym, a o rażącej dysproporcji. Należy zatem w uzasadnieniu decyzji wskazać, że zachodzi przypadek rażącej dysproporcji i uzasadnić, dlaczego tą dysproporcję uznaje się za rażącą a nie "zwykłą" dysproporcję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona prowadzi budowę domu jednorodzinnego z własnych środków. Okoliczność ta nie została jednak w dostatecznym stopniu udowodniona. Istnieje w tym zakresie kontrowersja między organem a skarżącą. Skarżąca podaje, że nie prowadzi budowy domu od marca 2004. Należy ten pogląd zweryfikować. W tym celu należy dokonać oględzin budowy, w razie potrzeby z udziałem biegłego, aby stwierdzić, czy budowa jest kontynuowana czy też nie. Należy zwrócić się do Urzędu Skarbowego właściwego dla skarżącej celem uzyskania informacji, czy w deklaracjach podatkowych za 2004 i 2005 rok skarżąca (albo jej małżonek) dokonywała odliczeń związanych z budową. Będzie to świadczyło o tym, czy budowa była prowadzona, czy też nie. Należy od strony uzyskać informację, jakie koszty ponosi w związku z eksploatacją samochodu, czy jest to samochód napędzany benzyną czy gazem. W jakim zakresie jest on używany i skąd czerpie środki na jego ubezpieczenie. Skarżąca podaje, że samochód ten używa tylko do przewiezienia dziecka niepełnosprawnego. Odnośnie dzierżawy działki należy ustalić jakie to są roczne koszty i koszty kwartalne. Należy także uzyskać od strony informację w jaki sposób opłaca koszty związane z utrzymaniem mieszkania przy deklarowanym dochodzie 365, 73 zł na osobę. W uzasadnieniu decyzji nałożono na skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że nie każda przyczyna wznowienia powoduje obowiązek zwrotu dodatku mieszkaniowego. Przepis art. 7 ust. 9 ustawy wskazuje, że może to nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku. Sugeruje to, że możliwość żądania zwrotu dodatku mieszkaniowego istnieje wówczas, gdy postępowanie zostało wznowione na podstawie punktu 1 i 2 paragrafu 1 art. 145 K.p.a. Nie ma podstawy do żądania zwrotu pobranego dodatku mieszkaniowego w sytuacji występowania rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym, jeżeli nie towarzyszy temu podanie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku. Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie zawiera pytań na temat stanu majątkowego. Narusza w sposób rażący przepisy prawa procesowego nałożenie obowiązku zwrotu pobranego dodatku mieszkaniowego tylko w uzasadnieniu decyzji. Gdyby istniały podstawy prawne do żądania zwrotu pobranego dodatku można to uczynić w sentencji decyzji po wznowieniu postępowania, albo w osobnej decyzji. W żadnym wypadku nie jest to możliwe w uzasadnieniu decyzji. Przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazuje na rażącą dysproporcję między dochodami a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Mając na uwadze, że jednym z zasadniczych kryteriów przyznania dodatku jest wysokość dochodu, przepis ten należy odczytać w ten sposób, że chodzi tu głównie o majątek, który może przynosić dochód, albo który można spieniężyć. Za dochód bowiem uznaje się wszelkie przychody (art. 3 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych) po odliczeniu kosztów ich uzyskania i po odliczeniu wskazanych w tym przepisie składek. Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) postanowienie jak w sentencji.