II SA/Bd 767/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2007r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 767/07 UZASADNIENIE Decyzją z [...] maja 2007 r., Nr [...] Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych w P. działając z upoważnienia Wójta Gminy P. na podstawie art. 104 kpa, oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.). § 3 i § 12 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. (Dz. U. 2005 r., Nr 105, poz. 903, z późn. zm.) odmówił E. M. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z uwagi na brak wymaganej dokumentacji do udzielenia dodatku. Decyzją z [...] maja 2007 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, iż organ błędnie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na syna tylko z uwagi na brak kompletu dokumentów, a tymczasem mogła nastąpić utrata uprawnień do tego świadczenia. Decyzją z [...] lipca 2007 r., Nr [...] Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych w P. działając z upoważnienia Wójta Gminy P. odmówił E. M. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z uwagi na utratę uprawnień do w/w świadczenia. Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia E. M. wskazała, iż pozbawienie jej prawa do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na syna spowodowane było błędnym działaniem pracownika organu zasiłkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy uznał, że decyzja została wydana w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem istniejącego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa wskazując, iż stosownie do treści art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż E. M. syna J. urodziła w dniu [...] stycznia 2004 r. i korzystała z zasiłku macierzyńskiego na syna J. w okresie od [...] marca 2004 r. do [...] maja 2005 r., co jest zgodne z zaświadczeniem wydanym przez Zakład Pracy, w którym jest zatrudniona, a od [...] lipca 2004 r. do [...] lipca 2006 r. udzielono urlopu wychowawczego na syna J. W dniu [...] grudnia 2004 r. E. M. urodziła kolejne dziecko E. i korzystała z zasiłku macierzyńskiego na córkę E. w okresie od [...] listopada 2004 r. do [...] marca 2005 r., a w okresie od [...] lipca 2006 r. do [...] lipca 2008 r. korzysta z urlopu wychowawczego przyznanego na córkę. Z powyższego wynika, że E. M. korzystając z urlopu wychowawczego przyznanego na syna J. nabyła prawa do zasiłku macierzyńskiego w związku z urodzeniem córki E. Zatem stosownie do treści art. 10 ust. 5 pkt 5 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli w okresie korzystania z urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego. W skardze wniesionej do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż jest ona dla niej krzywdząca. Skarżąca ponadto jest przekonana, iż okres pobierania zasiłku macierzyńskiego na córkę skraca jedynie okres pobierania wnioskowanego dodatku na syna, ale nie może być podstaw do pozbawienia prawa do jego przyznania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. narusza przepisy postępowania. Zgodnie, bowiem z postanowieniami art. 7 kpa organy administracji powinny załatwić każdą sprawę w ten sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów administracji z uwzględnieniem jednocześnie słusznego interesu strony, kierując się w tym zakresie zasadą praworządności. W związku z tym realizując w praktyce tą dyrektywę organ administracji powinien w sytuacjach, gdy nie uwzględnia wniosku strony wskazywać, jakimi względami kierował się w procesie interpretacji przepisów prawa oraz dlaczego nie było możliwości pozytywnego załatwienia sprawy. W tym konkretnym przypadku przedmiotem zaskarżenia była decyzja odmawiająca przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania urlopu wychowawczego. Jedynym argumentem, który legł u podstaw takich, a nie innych rozstrzygnięć były postanowienia art. 10 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w dacie orzekania przez organy administracji przewidywał, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje, gdy w okresie urlopu wychowawczego osoba uprawniona korzysta z zasiłku macierzyńskiego. Rozwiązanie to jest jednak wyjątkiem od reguły, jaką jest przyznawanie tego typu świadczeń w sytuacji spełnienia wymagań wynikających z przepisów prawa. Dlatego też w procesie wykładni postanowień art. 10 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych organy administracji powinny kierować się jedną z podstawowych zasad wykładni exceptiones non sunt extendae zabraniającą rozszerzającego interpretowania rozwiązań wprowadzających odstępstwa od ogólnych reguł. W tej sprawie organy przyjęły, że samo pobieranie zasiłku macierzyńskiego w trakcie przebywania na urlopie wychowawczym stanowi dostateczną podstawę do odmowy przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem. Całkowitym milczeniem pominięto natomiast kwestię tego, że czasookresy przyznawania zasiłku macierzyńskiego oraz zasiłku wychowawczego są różne. A zatem w praktyce nie można wykluczyć sytuacji, w której po upływie okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego strona będzie jeszcze uprawniona do pobierania świadczenia z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu rozwiązań wynikających z art. 10 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie było, bowiem pozbawienie określonego kręgu podmiotów prawa do świadczeń z tytułu urodzenia dziecka, ale wyeliminowanie kumulacji pobieranych świadczeń. Organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji te aspekty sprawy pominął całkowitym milczeniem i dlatego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinien wziąć pod uwagę przedstawione wskazania interpretacyjne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.