II SA/Bd 768/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2012 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia z dnia [...] Wójt Gminy[...], na podstawie art. 8, art. 9 ust. 8, art. 39, art. 106 ust. 1 i 4, art. 109 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego - ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz na podst. §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, odmówił przyznania S. S. zasiłku celowego z przeznaczeniem na koszty remontu i zakupu kuchenki gazowej W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż remont pomieszczenia, które zajmuje zainteresowana jest w kompetencji Zarządu Dróg, Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej w[...], wskazując przy tym, że koszta remontu, które strona poniosła do tej pory mogłyby być jej zwrócone po podpisaniu umowy najmu lokalu; ten sam warunek dotyczy naprawienia pieca kuchennego, który został odebrany przez Zarząd Dróg, Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej w[...]. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, iż z powodu braku umowy najmu lokalu, nie przysługują wnioskodawczyni żadne prawa lokatorskie oraz roszczenia, przy czym zgłoszone potrzeby mogą zostać zaspokojone po podpisaniu stosownej umowy z Zarządem Dróg, Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej w [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji S. S. wyraziła swoje niezadowolenie z treści zapadłego w jej sprawie rozstrzygnięcia, zarzucając, iż została pozbawiona pomocy społecznej przez zaniedbania Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w[...]. Wskazała, ze zasiłek okresowy i zasiłek celowy to dwa odrębne zasiłki, natomiast kuchnia gazowa została zniszczona przez "pracowników gminy". Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do pisma z dnia [...] r., adresowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dołączył Informację Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], która w ocenie Kolegium ma wpływ na sytuację materialną rodziny zainteresowanej. Otóż wynika z niej, iż przeciwko dłużnikowi, S. P. od dnia 18 maja 2011 r. toczy się postępowanie egzekucyjne w sprawie o świadczenia alimentacyjne na rzecz M. P. w wysokości 300,00 zł. Podczas trwania egzekucji, w dniu 15 marca 2012 r. od zobowiązanego wyegzekwowano kwotę 638,92 zł, z czego sumę 523,72 zł przekazano wierzycielce. Ponadto według oświadczeń S. S. otrzymała Ona bezpośrednio od dłużnika alimenty na córkę w terminach: 15 czerwca 2011 r.; 15 lipca 2011 r.; 17 października 2011 r.; 15 listopada 2011 r.; 16 grudnia 2011 r.; 16 stycznia 2012 r. oraz 15 lutego 2012 r. - po 300,00 zł (w łącznej kwocie 2 100,00 zł). W toku postępowania odwoławczego S. S. przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] z dnia [...]r., na mocy której od dnia 1 września 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. przyznano jej rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Dodatkowo S. S. wyjaśniła, że wniosek o przyznanie renty złożyła w wrześniu 2011 r., a przed lekarzem orzecznikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stawiła się w dniu [...] r. (potwierdza to przedstawione przez skarżącą pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r.). Według oświadczenia strony pierwsza wypłata renty nastąpiła w dniu 10 listopada 2011 r. (wraz ze spłatą należności z tego tytułu). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgromadzone w sprawie dokumenty w istocie wskazują, że istnieje możliwość dokonania remontu pomieszczenia, jak i naprawy znajdujących się w nim sprzętów, aczkolwiek pod warunkiem podpisania przez stronę umowy najmu. Jak potwierdza bowiem pismo Kierownika Zarządu Dróg, Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej w [...] z dnia [...]r. wnioskodawczyni zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Powołane pismo zdaniem Kolegium dowodzi, że zwrot poniesionych przez stronę kosztów remontu jest możliwy po podpisaniu umowy pomiędzy wynajmującym, a najemcą, określającej sposób dokonywania rozliczeń. Wskazano, że proponowano zainteresowanej lokal zastępczy na czas remontu dotychczas zajmowanego pomieszczenia, aczkolwiek strona dwukrotnie nie przystała na tę propozycję. W skardze do sądu S. S. podniosła, że nie zgadza się z decyzją Kolegium w części dotyczącej odmowy zakupu kuchni gazowej. Ponownie zwróciła uwagę, że 1 kwietnia 2011 r. została zniszczona jej własność podczas przeprowadzki, którą wykonywali pracownicy Zarządu Dróg w [...]. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznawanie skarg na ostateczne decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie administracyjne. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Jednocześnie zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Dlatego też nawet spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania osobie zainteresowanej żądanego świadczenia, ponieważ musi się ono mieścić w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenie pomocowe, a przyznanie świadczenia jest uzależnione od środków finansowych, jakimi dysponuje ośrodek na pomoc społeczną. Wydana decyzja administracyjna nie jest więc decyzją związaną, lecz jest wydawana w granicach tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, to znaczy ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Należy przy tym podkreślić, iż uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok NSA z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA 945/00, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może zostać przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 września 2008r. (sygn. akt I OSK 1451/07, LEX nr 489096) istotą zasiłku celowego jest zatem zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a zatem takiej, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zatem na określony cel i ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Organ pomocy społecznej obowiązany jest ustalić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej objętej wnioskiem, jest w świetle sytuacji życiowej beneficjenta rzeczywiście niezbędne, szczególnie uzasadnione i zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb wnioskodawcy, czyli zaspokojenia potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka, umożliwiających mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Konieczna jest ocena całokształtu sytuacji rodzinnej i majątkowej strony i dopiero po dokładnym ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzeba o szczególnym charakterze, która nie może być zaspokojona, w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, czyli wnioskowana pomoc jest niezbędna, organ może ją przyznać (ale nie musi), biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Oceny tej sytuacji dokonuje właściwy organ administracji publicznej w każdym indywidualnie rozpatrywanym przypadku. Ocena ta nie może być wynikiem przekonania organu, że rozstrzygnięcie sprawy zależy wyłącznie od jego uznania. Przyznanie lub odmowa przyznania pomocy może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia – zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy oparte jest o tak zwane uznanie administracyjne, organ obowiązany jest rozważyć oba wskazane w art. 7 k.p.a. interesy - słuszny interes strony i interes społeczny. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 1981 r. (SA 820/81, ONSA 1981, z. 1, poz. 57 z glosą J. Łętowskiego OSP 1982, z. 1-2, poz. 22) obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Można więc przyjąć, że z zasady tej wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2006, sygn. akt I OSK 777/05). Jak wynika z akt niniejszej sprawy organy rozpoznające przedmiotową sprawę w pełni zastosowały się do wskazanych wyżej wymogów. Sporządzony został wywiad środowiskowy, a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo i w sposób wyczerpujący, prowadząc do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. ustalenia faktycznej sytuacji dotyczącej utrzymania mieszkania i ponoszonych przez skarżącą kosztów z tym związanych oraz środków finansowych, którymi samodzielnie dysponuje. Rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego, organy właściwie wzięły pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Jednocześnie organy uwzględniły sytuację strony ubiegającej się o świadczenie, jej zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej ze środków publicznych pomocy. W toku postępowania ustalono, że istnieje możliwość dokonania remontu pomieszczenia, jak i naprawy znajdujących się w nim sprzętów, aczkolwiek pod warunkiem podpisania przez skarżącą umowy najmu. Jak potwierdza bowiem pismo Kierownika Zarządu Dróg, Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej w [...] z dnia [...]r. skarżąca zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Powołane pismo dowodzi, że zwrot poniesionych przez stronę kosztów remontu jest możliwy po podpisaniu umowy pomiędzy wynajmującym, a najemcą, określającej sposób dokonywania wzajemnych rozliczeń. Wskazano, że proponowano zainteresowanej lokal zastępczy na czas remontu dotychczas zajmowanego pomieszczenia, jednak strona dwukrotnie nie przystała na tą propozycję. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, należy stwierdzić, iż organy prawidłowo dokonały oceny, iż w sytuacji bezumownego korzystania z lokalu, nie ma obowiązku ponoszenia kosztów związanych z wyposażeniem, czy też bieżącym utrzymaniem tego lokalu, który to obowiązek niewątpliwie ciążyłby na skarżącej w sytuacji posiadania tytułu prawnego do lokalu w związku z czym zgłoszona potrzeba nie mogła być uznana za niezbędną potrzebę bytową. W takim przypadku nie sposób porównywać sytuacji skarżącego z sytuacją osoby, która z uwagi na niedopełnienie obowiązków bieżącego utrzymania lokalu, może w następstwie tego zdarzenia utracić tytuł prawny do niego. Tym samym Sąd podzielił stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów administracji. W świetle powyższych rozważań, należy stwierdzić, iż organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i z należytą starannością rozważyły i uzasadniły przesłanki odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.