II SA/Bd 771/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Grzegorza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Prezydent Miasta W. powołując się na art. 90 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późń. zm.) oraz art. 104 K.p.a., odmówił wydania Grzegorzowi K. prawa jazdy kategorii A oraz cofnął uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie tej kategorii. W uzasadnieniu wskazano na konieczność dokonania weryfikacji przez organ dokumentów, która obejmuje sprawdzenie danych z ujętymi w ewidencji danymi w zakresie posiadanych kategorii. Przeprowadzone w tym trybie postępowanie wykazało, że wnioskodawca posiada udokumentowane uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B, natomiast ujawniona na blankiecie prawa jazdy z [...] 1997 r. (seria [...]) kat. A - została wpisana bez stosownej dokumentacji w aktach kierowcy, potwierdzającej uzyskanie tego uprawnienia. Powołano się przy tym na stanowisko [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. Oddział Zamiejscowy we W., że istnieje dokumentacja dotycząca zdania egzaminu jedynie w zakresie kategorii B prawa jazdy. W odwołaniu od powyższej decyzji Grzegorz K. podniósł, że prawo jazdy kat. A, B posiada od roku 1982 tj. od momentu wydania prawa jazdy przez Wydział Komunikacji Urzędu Miasta W. po uprzednim zdaniu egzaminu na kat. A, B. Zwrócił też uwagę, że dokonując wymiany dokumentu prawa jazdy w 1997 r., jego uprawnienia do kierowania pojazdami nie zostały zakwestionowane. Jego zdaniem, ewentualne zaginięcie po tej dacie dokumentów potwierdzających posiadanie uprawnienia kat. A, nie może negatywnie wpływać na jego sytuację prawną· Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania wydało decyzję z [...] 2004 r. m [...] uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, weryfikacja dokumentów polegająca na sprawdzeniu ich kompletności nie może być interpretowana na niekorzyść obywatela, poprzez przenoszenie obowiązku ich uzupełnienia o dokumenty będące podstawą wydania uprawnień w przeszłości, wziąwszy przy tym pod uwagę okoliczność, że odwołujący się nigdy nie dysponował tym dokumentem a wymóg dbałości o dokumenty spoczywa na organach administracji. Wskazano również, że art. 140 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym nie zawiera przesłanki braku dowodu na zdany egzamin państwowy jako podstawy cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, stanowiąc tym samym o bezpodstawności rozstrzygnięcia w tym zakresie. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta W. decyzją z [...] 2005 r. nr [...] odmówił wydania Grzegorzowi K. prawa jazdy kat. A, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie uzasadniono brakiem dowodu na zdanie egzaminu przez wnioskodawcę w zakresie kat. A. Odmawiając wiarygodności twierdzeniom strony o zdanym w dniu [...] 1982 r. egzaminie na kat. A, organ oparł się na informacji przekazanej przez [...] Urząd Wojewódzki i Zakład Doskonalenia Zawodowego we W., które jednoznacznie potwierdzają jedynie fakt zdawania egzaminu na prawo jazdy kat. B. Zdaniem organu posiadanie prawa jazdy nie potwierdza umiejętności w zakresie prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Umiejętności takie potwierdza tylko ukończenie szkolenia dla danej kategorii pojazdu oraz pozytywny wynik egzaminu państwowego. Odwołując się od tej decyzji Grzegorz K. potwierdzając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie zwrócił uwagę na fakt, że prowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające nie zakwestionowało autentyczności posiadanego przez niego dokumentu prawa jazdy w zakresie kat. A, B; również przeprowadzona weryfikacja dokumentów podczas wymiany prawa jazdy w dniu [...] 1997 r. odbyła się bez żadnych zastrzeżeń. Przywołując podstawę prawną decyzji stwierdza, że nie ma ona zastosowania dla rozstrzygnięcia w jego sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania podjęło decyzję z [...] 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że ponownie przeprowadzone postępowanie w sposób nie budzący wątpliwości dowiodło, że w aktach sprawy brak jest danych na okoliczność zarówno odbycia szkolenia jak i zdania egzaminu państwowego uprawniającego do legitymowania uprawnieniami kat. A., przy czym żadna z instytucji dokonujących odtworzenia przebiegu postępowania egzaminacyjnego nie wskazała na zaginięcie dokumentacji. Organ, powołując się na zgromadzone w aktach ewidencyjnych dokumenty urzędowe uznał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie w sprawie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Grzegorz K. wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Poza argumentami zawartymi już w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji, skarżący podniósł, iż kwestionowanie po dwudziestu dwu latach jego uprawnień w zakresie kat. A prawa jazdy jest bezzasadne, mając na uwadze fakt wcześniejszego, dwukrotnego wydawania tego dokumentu zainteresowanemu bez żadnych zastrzeżeń. Nie zgadza się również z ponoszeniem negatywnych konsekwencji wynikających z ewentualnego zaginięcia dowodu potwierdzającego jego uprawnienia co do kat. A prawa jazdy. Zarzucił ponadto błędną interpretację zapisu protokołu z przesłuchania strony, gdzie skarżący wskazywał, że przy odbiorze prawa jazdy nie wpisano kategorii A. W wyniku interwencji ostemplowano dokument przez wpisanie kat. A na czwartej stronie prawa jazdy. Kolegium sugerowało, że skoro odebrano prawo jazdy bez wpisu to należy uznać, że skarżący nie powinien posiadać kat. A. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności naruszony został art. 7 K.p.a. wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikającego z dyrektywy przepisów art. 77 § l i art. 80 K.p.a. Wymiana prawa jazdy uregulowana jest w art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U.z 2003 r. Nr 58, poz. 515) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640 ze zm.). W tym ostatnim akcie postanowiono, że przy wymianie prawa jazdy stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (§ 5 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1), czyli w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215). Zgodnie z treścią § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d tego aktu, w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania, należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 obejmującą sprawdzenie m.in. zgodności danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. Dokonując tej weryfikacji stwierdzono, że w aktach ewidencyjnych kierowcy brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających uzyskanie przez stronę uprawnień do kierowania pojazdami kat. A. Nie kwestionując faktu posiadania przez skarżącego prawa jazdy potwierdzającego to uprawnienie, organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skoro brak w posiadanych zasobach akt kierowcy dowodów o uzyskaniu przez skarżącego uprawnień kat. A, to wydanie prawa jazdy w tym zakresie nie jest możliwe. Takiego stanowiska nie można zaaprobować. Stwierdzenie po ponad 20 latach, że w aktach ewidencyjnych brak jest dokumentów potwierdzających okoliczność posiadania uprawnień kat. A, oznacza przyjęcie domniemania o braku uprawnienia. Jest to nieuprawnione, gdyż strona dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy, potwierdzającym nabycie uprawnienia. Jeśli organ chce pozbawić stronę uprawnienia to ciężar dowodu, na mocy art. 77 K.p.a. obciąża organ administracyjny, który winien przeprowadzić całe postępowanie co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym wyjaśnienia w jakich okolicznościach doszło do wydania prawa jazdy i dlaczego dokonano wpisu na ostatniej stronie i na jakiej podstawie. Należy w tym miejscu podnieść, że zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zakwestionowano autentyczny dokument, jakim niewątpliwie jest prawo jazdy. Pozostaje bowiem poza sporem, że w postępowaniu administracyjnym nie zostało ustalone, że dokument ten nie został wydany przez uprawniony do tego organ. Nie można w tym stanie rzeczy uznać za dopuszczalne kwestionowanie autentycznego dokumentu bez podważenia jego wiarygodności. Takie postępowanie organów stanowi w swej istocie przerzucenie na skarżącego obowiązku przeprowadzenia dowodu przeCIwnego. Wszelkie istotne wątpliwości w tej sprawie nie mogą być traktowane jako przemawiające na niekorzyść strony. To na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przechowywania stosownych dokumentów będących podstawą wydawania odpowiednich decyzji. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym (tekst jedno Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1396 ze zm.) organy państwowe oraz państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowe jednostki organizacyjne obowiązane są zapewnić odpowiednią ewidencję, przechowywanie oraz ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw oraz nadsyłanej i składanej do nich dokumentacji. Ciężar przechowywania dokumentów nie może być przerzucony na petenta. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący na przełomie 1981 i 1982 r. odbył kurs samochodowo - motocyklowy oraz w dniu [...] 1982 r. przystąpił do egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kat. A,B. Tego zakresu kategorii dotyczyło też wydane [...] 1981 r. świadectwo lekarskie stwierdzające zdolność Grzegorza K. do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. A, B. Fakt istnienia zaświadczenia właściwej instytucji z [...] 1982 r. o odbytej nauce kierowania samochodem osobowym nie wyklucza, że istniało także analogiczne zaświadczenie dotyczące jazdy motocyklem, na co zdaje się wskazywać dokonana na ostatniej stronie prawa jazdy z [...] 1982 r. przez uprawnioną osobę adnotacja – "uprawnia do kierowania motocyklami." Przeciwna teza prowadziłaby do uznania, że wpisanie kat. A do posiadanego prawa jazdy wynikało z faktu popełnienia przestępstwa. Skoro zatem skarżący dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy i podjął przewidziane prawem czynności w celu jego wymiany, to w przypadku stwierdzenia braków w dokumentacji, rzeczą organu jest dochowanie najwyższej staranności, aby ją uzupełnić, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu prawa jazdy, przed wydaniem decyzji odmawiającej wymiany prawa jazdy, podjęcie czynności zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nadającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, ze materiał dowodowy nie został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a m samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które lało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło w oparciu o art. 200 p.p.s.